هه‌واڵ
ڕاپۆرتی تایبه‌ت
سیاسه‌ت
‌‌‌ئابووری
‌فه‌لسه‌فه‌
تیۆری‌
‌ته‌نز‌
ئه‌ده‌ب و هونه‌ر
‌‌‌زانست و ته‌کنه‌ڵۆژیا‌
ده‌سه‌ڵات ‌‌
ئۆپۆزسیۆن
ئه‌نتی کاپیتاڵیزم ‌
‌مقالات عربیة
‌مقالات فارسی‌‌
‌ ‌English articles
‌وه‌رگێڕان ‌
‌کتێبخانه‌
‌فەرهاد فەرج ئەمین ‌
‌‌
<December 2014>
SuMoTuWeThFrSa
30123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031123
45678910



هەمووتان "بەعس" ین


 ئەم پرۆژەیەی گۆڕان بۆ شاری سلیمانی تا ٥ ساڵی داهاتوو لە لاپەڕەی پێشەوەی سایتەکەماندا دەمێنێتەوە!


پشکی نەوشیروان مستەفا و سەرکەوتی کوبە لە ئازادکردنی تاوانبار" تاریق ڕەمەزان"دا


میتۆدی" بەعسناسی " و " کۆمەڵناسی " بەختیار عەلی لە ژێر چەند سەرنجی ڕەخنەگرانەدا


  ژنی دیکتاتۆرە عەرەبەکان خەریکی چین؟


 پێی یەکێتی ئەوروپا لەسەر مینی "ڕاست" و "چەپ"؛ داڕمانی یەکێتی ئەوروپا تراژیدیای سەدەی بیست و یەکەم دەبێت!


 داڕمانی یۆرۆ، داڕمانی یەکێتی ئەوروپا


٢١ساڵ بەدوای ڕاپەڕیندا؛ یادێک لە بزووتنەوەی شوراکان


 کارڵ مارکس له‌ نێوان ڕوخانی دیواری به‌رلین و داڕمانی ۆاڵ ستریتدا

ئاوڕێک لە کۆمۆنەی پاریس

loadingئاسایشی خۆراک و ڕه‌هه‌نده‌کانی‌

ساکارترین پێناسه‌ی ئاسایشی خۆراک له‌روی ستراتیجیه‌وه‌ (درێژخایه‌نه‌وه) ئه‌وه‌یه‌ گه‌لێ بتوانێ که‌ره‌سه‌ سه‌ره‌تاییه‌کانی خۆراک که‌بۆ ژیان گرنگن و پێویستن به‌رهه‌م بهێنێ، هه‌روه‌ها له‌روی کورت خایه‌نیه‌وه‌ بتوانێ به‌لای که‌می بۆ ماوه‌ی سێ مانگ پاشه‌که‌وتی خۆراکی هه‌بێ بۆ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی حاڵه‌تی کتوپڕی سروشتی یان جه‌نگ و ئابڵوقه‌. بیری ئاسایشی خۆراک هه‌میشه‌ یه‌کێ له‌ڕه‌هه‌نده‌ گرنگه‌کانی ژیان بوه‌و ده‌بێ مرۆڤ هه‌ر له‌سه‌ره‌تای ژیانیه‌وه‌ ئه‌گه‌ر بیری له‌ئاسایشی خۆراک نه‌کردبایه‌وه‌ چه‌نده‌ها ڕێگه‌و شوێنی به‌کارنه‌هێنابایه‌ بۆ به‌رهه‌مهێنان و پاشه‌که‌وت و هه‌ڵگرتنی خۆراک ئه‌وا نه‌ئه‌توانرا به‌رده‌وامی به‌ژیانی مرۆڤایه‌تی بدرێ . بیری ئاسایشی خۆراک هه‌ر لای مرۆڤ نیه‌، به‌ڵکو هه‌تا ئاژه‌ڵه‌کان بۆ پاراستنی ژیان و بونیان له‌مێرویه‌که‌وه‌ تا ئه‌گاته‌ ئاژه‌ڵی گه‌وره‌ بیر له‌ئاسایش واته‌ دابینکردنی خۆراک ئه‌کاته‌وه‌ بۆ ئه‌م کاتانه‌ی که‌ خۆراک ده‌ست ناکه‌وێ به‌تایبه‌تی له‌ وه‌رزه‌ سارده‌کاندا.

له‌گه‌ڵ پێشکه‌وتنی کۆمه‌ڵگاو ئابوری و ته‌کنه‌لۆجیای به‌رهه‌مهێنان و پاراستنی خۆراک، ئاسایشی خۆراک بوو به‌سیاسه‌تی نیشتمانی و نه‌ته‌وه‌یی وڵاتانی خاوه‌ن خاوه‌نداریه‌تی راسته‌قینه‌، به‌وه‌ی که‌وا هه‌موو  توانای مرۆیی و نیشتمانی  ئه‌خه‌نه خزمه‌ت کردنی ئاسایشی خۆراک .به ڵام له‌م وڵات و کۆمه‌ڵگایانه‌دا که‌خاوه‌نداریه‌تی راسته‌قینه‌ نیه‌(بێ صاحبن) هه‌میشه‌ له‌گه‌ڵ برسیه‌تی‌ نه‌بونی ئاسایشی خۆراک ،سه‌روه‌ری تاک و گه‌ل و نیشتمان و نه‌بونی به‌هاکانی مرۆڤدا ئه‌ناڵێنن .

له‌یه‌کێ له‌گۆشه‌کانی ئابوری له‌هاوڵاتی دا باسی په‌یوه‌ندی (ئابوری و فه‌رهه‌نگ) م کردبوو که‌ لێره‌دا پێویست به‌دوباره‌ کردنه‌وه‌ی ناکات به‌ڵام ئه‌توانین بڵێین هه‌مان په‌یوه‌ندی ئاسایشی خۆراک به‌فه‌رهه‌نگه‌وه‌ هه‌یه‌، به‌م جیاوازیه‌ که‌لێره‌دا زیاتر په‌یوه‌ندی به‌ فه‌رهه‌نگ و عه‌قڵ و فکرو شعورو ئیراده‌و ئیداره‌و دڵسۆزی ده‌سه‌ڵاتدارانه‌وه‌ هه‌یه‌ نه‌ک فه‌رهه‌نگ و تێگه‌یشتنی گشتی میلله‌ت یان کۆمه‌ڵگا بۆ ژیان و ده‌وروبه‌ری. ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به‌ هه‌ستکردن بێ به‌بونی وه‌پێویستی ئاسایشی خۆراکه‌وه‌، هه‌روه‌ها ترسی مرۆڤه‌کان بێ له‌نه‌بونی خۆراک و برسیه‌تی، هه‌موو مرۆڤه‌کان له‌هه‌ر شوێنێ بن وه‌کو یه‌کن له‌م هه‌ست و ترسه‌دا، به‌ڵام ئه‌وه‌ی جیاواز بێ له‌نێوان مرۆڤه‌کان و گه‌لاندا بون یان نه‌بونی خاوه‌نداریه‌تی راسته‌قینه‌یه‌ که‌له‌ده‌سه‌ڵات دارانی شایسته‌و نوێنه‌ری راسته‌قینه‌ی خه‌ڵک له‌گه‌ڵ دامه‌زراوه‌ی جۆراوجۆری نیشتمانی و زانستی و حرفی ( professional) دا خۆی ئه‌بینێته‌وه‌. پێوه‌ری شه‌رعیه‌ت وه‌ نه‌بونی شه‌رعیه‌تی هه‌ر حکومه‌ت و ده‌سه‌ڵاتێ له‌مه‌دایه‌ که‌ تاکوێ ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ ئه‌توانێ ئاسایش به‌هه‌موو جۆره‌کانیه‌وه‌ له‌هه‌موشیان گرنگتر ئاسایشی خۆراک   بۆ هاوڵاتیان فه‌راهه‌م بکات. هه‌ر ده‌سه‌ڵات و ده‌وڵه‌تێ یان حوکمه‌تێ  نه‌توانێ ژیان و ئاسایش و خۆراک بۆ هاوڵاتیانی دابین بکات شه‌رعیه‌تی خۆی له‌ده‌ست ئه‌دا، مافی ئه‌وه‌ی نیه‌ یه‌ک رۆژیش مماره‌سه‌ی ده‌سه‌ڵات بکات ، که‌باسی ئاسایشی خۆراک ئه‌کرێ له‌هه‌ر وڵاتێکدا ته‌نها مه‌به‌ست ئه‌وه‌ نیه‌ که‌ده‌سه‌ڵاتداران به‌هه‌ر به‌هایه‌ک بێ هه‌تا به‌قه‌رزو فرۆشتنی وڵاتاکه‌شیان بێ، خۆراک بۆ هاوڵاتیانیان بکڕن وه‌کو چۆن حکومه‌تی هه‌رێم  خه‌ریكه پاره‌ قه‌رز بکات بۆ موچه‌ی خه‌ڵک تا خۆراکی پێ بکڕن به‌ڵام له‌سه‌ر حسابی ژیان و که‌رامه‌تی نه‌وه‌کانی داهاتوو، واته‌ بۆ ئه‌م خۆراکه‌ی ئه‌مرۆ  كه‌خه‌ڵک له‌‌کوردستاندا ئه‌یخوات ئه‌بێ نه‌وه‌کانی داهاتوو له‌سه‌ری قه‌رزداربن.

ئاسایشی خۆراک گه‌لێ ڕه‌هه‌ندی تر جگه‌ له‌ماناکه‌ی خۆی له‌خۆئه‌گرێ که‌گرنگترینیان ئه‌مانه‌ن:

1-ڕه‌هه‌ندی ئابوری:بۆ ئه‌وه‌ی له‌هه‌ر وڵات و شوێنێ بتوانرێ ئاسایشی خۆراک فه‌راهه‌م بکرێ، پێویسته‌ ژێرخانێکی ئاماده‌ی ئابوری هه‌بێ، که‌هه‌م ژێرخانی مادی وه‌کو جاده‌و ڕێگاوبان و ساختمان و پرد و تونێل و قوتابخانه‌و فێرگه‌و زانکۆو نه‌خۆشخانه‌ له‌خۆ ئه‌گرێ وه‌هه‌م ژێرخانی معرفی و زانستی له‌خۆ ئه‌گرێ که‌ بریتیه‌ له‌به‌رنامه‌و ستراتیجی بۆ پێگه‌یاندنی کادری زاناو به‌تواناو ڕۆشنبیرو شاره‌زا بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن به‌شێوه‌یه‌کی دروست و راست که‌ڵک له‌ژێرخانه‌ مادده‌یه‌کان وه‌ربگرن، وه‌هه‌روه‌ها بتوانن سه‌ربه‌خۆیانه‌ به‌ اعتماد له‌سه‌ر توانای خۆ کاره‌کانیان ئه‌نجام بده‌ن له‌گه‌ڵ په‌روه‌رده‌کردنی ده‌ستی کاری حرفی له‌بواره‌ جۆراوجۆره‌کاندا بۆ نمونه‌ گرنگی دان و کاراکردنی قوتابخانه‌ پیشه‌یه‌کان.

ج-ڕه‌هه‌ندی سیاسی: له‌سه‌ر ئاستی نێونه‌ته‌وه‌یی ئاسایشی خۆاک بۆ هاوڵاتیانی هه‌ساره‌ی زه‌وی ڕه‌هه‌ندی سیاسی وه‌رگرتووه‌ نه‌ک وه‌ک مافێکی سروشتی بۆ مرۆڤه‌کان که‌پێویست بێ بۆ مانه‌وه‌ له‌ژیاندا. وه‌ هه‌تا له‌م وڵاته ‌نانیشتمانی و نا دیموکرات و نابه‌رپرسانه‌شدا ئاسایشی خۆراک بۆ تاکه‌کانی کۆمه‌ڵگای خۆیان ڕه‌هه‌ندێکی سیاسی پێ ئه‌به‌خشن، واته‌ مافی کارو نان بۆ ئه‌وانه‌یه‌ که‌ به‌شوێن په‌تی ده‌سه‌ڵاتدا ئه‌ڕۆن.

ئه‌م وته‌یه‌ی که‌ ئه‌ڵێ (به‌کۆنتڕۆڵ کردنی نان ئه‌توانرێ میلله‌تان کۆنتڕۆڵ بکرێ) ئاماژه‌یه‌ بۆ که‌ئاسایشی خۆراک ئه‌شێ به‌کاربێ وه‌ک چه‌کێکی سیاسی له‌په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کاندا له‌لایه‌ن ئه‌م وڵات و گه‌لانه‌وه‌ که‌خاوه‌ن خۆراک و سیاسه‌تی خۆراکن له‌سه‌ر ئاستی جیهان ،هه‌روه‌کو له‌سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌مان پێدا له‌وڵاتانی خاوه‌ن ده‌سه‌ڵاتی نادیموکرات و نامه‌ده‌نیش خۆراک و نان به‌کاردێ وه‌ک چه‌کێ بۆ کۆنترۆڵ کردنی تاکه‌کانی کۆمه‌ڵگا. مهزه‌له‌و گاڵته‌جاری ده‌سه‌ڵاتدارانی جیهانی دواکه‌وتوو دیکتاتۆر له‌مه‌دایه‌ که‌به‌هه‌مان چه‌ک سیاسه‌ت و شێوه‌ که‌خۆیانی پێ سه‌رشۆڕو ، ته‌سلیم و بێ ئیراده‌ کراوه‌ به‌کاردێنن دژی هاوڵاتیانی خۆیان، بۆ ئه‌وه‌ی گه‌له‌که‌یان ته‌سلیمی ده‌سه‌ڵاتی ساخته‌ی خۆیان بکه‌ن له‌ڕێگه‌ی کۆنترۆڵ کردنی هه‌موو سه‌رچاوه‌کانی ئابوری و ده‌سه‌ڵات بۆخۆیان و نوخبه‌ی فاسدو دژه‌گه‌ل و وڵات.

ئه‌م ڕونکردنه‌وه‌ی سه‌ره‌وه‌ بۆمان ده‌رئه‌خات ئه‌گه‌ر وڵات و میلله‌تێ نه‌توانێ قوتی ژیانی به‌ده‌ستی خۆی فه‌راهه‌م بکات ئه‌بێ ته‌سلیمی ئیراده‌ی خه‌ڵکی ترو وڵاتانی تربێ وه‌ له‌خزمه‌ت به‌رژه‌وه‌ندی بێگانه‌دا بێ وه‌ئیتر شتێ نامێنێ به‌ناوی شانازی و که‌رامه‌ت، هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌م حاڵه‌ له‌سه‌ر ئاستی تاکیش هه‌ر وایه‌ به‌تایبه‌ت له‌وڵاتانی جیهانی خوارو (جیهانی  سێ هه‌م)

‌هه‌ندی ژینگه‌و ته‌ندروستی:

مه‌رجی فه‌راهه‌م کردنی ئاسایشی خۆراک بونی که‌رتی کشتوکاڵه به‌هه‌موو جۆره‌کانیه‌وه‌ له‌گه‌ڵ‌ پیشه‌سازی کردنی کشتوکاڵ.

کشتوکاڵ واته‌ به‌روبومی خۆراکی و سه‌وزایی وه‌ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر بنه‌مای زانستی و نیشتمانی مماره‌سه‌(پراکتیزه‌) بکرێ جگه‌ له‌دابین کردنی ئاسایشی خۆراک که‌گرنگیه‌کی سه‌ره‌کی و ژیانی هه‌یه‌، بۆ پاراستنی ژینگه‌و که‌ش و هه‌واو ته‌ندروستیش مه‌رجی سه‌ره‌کیه‌.به‌ڵام دیسان له‌م وڵاتانه‌ که‌ ئاسایشی خۆراک نیه‌ واته‌ که‌رتی کشتوکاڵ بونی نیه‌ یان زۆر لاوازه‌ که‌ توانای به‌رهه‌می نیه‌، بۆیه‌ له‌م وڵاتانه‌دا گرفتی ئه‌وه  هه‌یه‌ که‌رووبه‌رووی قاتی و برسیه‌تی و وێران بونی ژینگه‌ و ته‌ندروستی ئه‌بنه‌وه‌ تاوای لێ دێ کۆمه‌ڵ هه‌موی توشی روخان و نه‌خۆشی ئه‌بێته‌وه‌ که‌ تراجیدیای انسانی لێ ئه‌که‌وێته‌وه‌. به‌داخه‌وه‌ نیشانه‌کانی په‌یدابونی ئه‌م تراجیدیایه‌ له‌سه‌ر نه‌خشه‌ی جیهان به‌ره‌و فراوان بون ئه‌روات و ته‌نها و ته‌نها ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵاتداریه‌تی دڵسۆز ، دیموکرات ، مرۆڤ و نیشتمان دۆست و مه‌ده‌نی و خاوه‌ن دامه‌زراوه‌یی و زانستی و دیموکرات و کارا  ئه‌توانێ ڕێگه‌ له‌ هاتنی تراجیدیاکان بگرێ.

 

loadingپاش پەنجا ساڵ گەمارۆدان؛ کوبا چۆکی بە ئەمریکا دادا!

ئەمڕۆ بە دوای ئازادکردنی  سیخوڕێکی ئەمریکا لەلایەن دەوڵەتی کوباوە، باراک ئۆباما ڕایگەیاند:" سیاسەتی گەمارۆدانی پەنجا ساڵەی کوبا کاریگەرییەکی ئەوتۆی لەسەر دەوڵەتی کوبا نەبووە و ئەمریکا نەیتوانی بە ئامانجی خۆی بگات.. بۆیە ئێستا کاتی ئەوە هاتووە دەستبەرداری سیاسەتی ڕابروومان بین بەرامبەر بە هاڤانا".

لە ساڵی ١٩٥٩ وە و پاش ئەوەی کە فیدڵ کاسترۆ دەسەڵاتی بەدەستەوەگرت، ئەمریکا هاوپەیمانێکی دیکتاتۆری خۆی[جەنراڵ باتیستا] لە ستراتیجیترین وڵاتی کیشوەری ئەمریکای لاتیندا لەدەستدا. بەدوای ئەوەدا، ئەمریکا گەمارۆی ئابوریی، سیاسیی و دیپلۆماسی خستە سەر کوبا و لەبەرامبەریشدا، دەوڵەتی کۆمۆنیستی کوبا سیاسەتی دەرەوەی خۆی لەسەر بنەمای تێزی " دژایەتیکردنی ئیمپریالیزمی ئەمریکا" لە جیهاندا بە گشتی و بەتایبەتیش لە ئەمریکای لاتیندا داڕشت.

بەدرێژایی پەنجا ساڵ، سەرەڕای گوشارەکان و هەوڵەکانی ئەمریکا بۆ لاوازکردن و ڕوخاندنی ڕژێمی کاسترۆییەکانی کوبا و سەرەڕای چەندین هەوڵی سی ئای ئەی بۆ تیرۆرکردنی فیدڵ کاسترۆی سەرۆکی کوبا، بەڵام نەیتوانی هیچ یەکێک لە ئامانجەکانی بەدیبهێنێت. سیاسەتەکانی ئەمریکا دژی کوبا لە هەندێک بڕگەدا کاردانەوەی پێچەوانەو ترسناکی بۆ ئەمریکا لێکەوتەوە. لە ساڵی ١٩٦١دا کە دەزگای هەواڵگری ناوەندی ئەمریکا ویستی لەڕێگای پاشماوەکانی  ڕژێمی جەنراڵ باتیستاوە کودەتا [ ناسراو بە عەمەلیاتی کەنداوی بەرازەکان] لە کاسترۆ بکات، کاسترۆ دەستی یەکێتی سۆڤییەتی گرت بۆ دامەزراندنی سەکۆی موشەکە دوورهاوێژەکان و ئەمەش قەیرانێکی قوڵی لە نێوان سۆڤیەت و ئەمریکادا دروستکرد کە نزیک بوو بگۆڕێت بە جەنگی ئەتۆمی نێوانیان!.

بە دیوی ئەم دیویشدا، دەوڵەتی کاسترۆ توانی تاڕادەیەک شکست بە سیاسەتەکانی ئەمریکا بهینێت لە کیشوەری ئەمریکای لاتیندا. دەوڵەتی کوبا بە ڕابەرایەتی کاسترۆ و گیڤارا، چەندین بزووتنەوەی چەکداری و سیاسیی چەپگەراییان لەسەرتاسەری ئەمریکای لاتیندا بەڕێخست و ئەو بزووتنەوانەش لە درێژەی خۆیاندا ڕژێمە دیکتاتۆرە سەربازییەکانی وابەستە بە ئەمریکایان لە وڵاتەکانیاندا [ بەرازیل، ئەرجەنتین، نیکارگۆوا، فەنزەویلا، ئیکوادۆر، شیڵی، هایتی، ئۆرۆگوا و پۆڵیڤیا] ڕوخاند. لەو پرۆسەیەشدا ئەمریکا دەستی لە پلانگێری دژیان هەڵنەگرتووە و لە هایتی و نیکارگۆوادا توانی دەسەڵات بگێڕێتەوە بۆ جەنراڵەکان.  فەنزەویلا و ئەرجەنتینیشی خستۆتە ژێر گوشارە ئابوریی و سیاسییەکانەوە، بەڵام ئەمریکا ئاسۆیەکی نییە بۆ ئەوەی بارودۆخی سیاسیی ئەو وڵاتانە بگێڕێتەوە بۆ پێش بارودۆخی شۆڕشی کوبا و بە دەسەڵاتگەیشتنی فیدڵ کاسترۆ!.  

بە دوای ڕوخانی یەکێتی سۆڤییەتدا، کوبا وەک تەنها دەوڵەتی بە ناو کۆمۆنیستی لە ئەمریکای لاتیندا مایەوە و ئەمریکاش چاوی لەوە بڕیبوو کە دەوڵەتی کوباش وەک دەوڵەتەکانی سەر بە بڵۆکی سۆڤیەت توانای خۆڕاگری نامێنێت و دادەڕوخێت، بەڵام پێشبینییەکانی کۆشکی سپی لەسەر دەوڵەتی کاسترۆ بوونە بڵقی سەر ئاو، چونکە لەلایەک لە فەنزەویلا، ئەرجەنتین، بەرازیل، ئیکوادۆر و بۆڵیڤیا چەپەکانی وابەستە بە کوبا دەسەڵاتیان بە دەستەوەگرت و لەسەرێکی دیکەشەوە کۆریای باکور، چین و ڕوسیا دەستیان بە دەوڵەتی کاسترۆوە گرت.

بە دوای دەستلەکارکێشانەوەی فیدڵ کاسترۆ و جێگاگرتنەوەی لەلایەن ڕەفائیلی برایەوە، دەوڵەتی کوبا کۆمەڵێک ڕیفۆرمی ئابوریی شێوە لیبراڵیانەی ئەنجامدا کە بە پێی ئەو ڕیفۆرمانە، کۆنترۆڵکردنی بازاڕ لەلایەن دەوڵەتەوە کەمێک کەم دەکاتەوە. ئەو ڕیفۆرمانەی دەوڵەتی کاسترۆییەکان  لەلایەک و  تینوێتی سەرمایەی ئیمپریالیستی ئەمریکا بۆ بازاڕی نوێی سەرمایەگوزاری لەلایەکی دیکەوە، دوو فاکتەرن لەنزیککردنەوەی کوبا و ئەمریکا لە یەکتری، بەڵام بە تەنیشت ئەو دوو فاکتەرەوە چەند فاکتەرێکی گرنگتریش هەن کە پێویستی چۆکدادانی ئەمریکایان لە بەردەم دەوڵەتی کاسترۆییەکاندا کردۆتە کارێکی ناچاری:

١. ترسی سەرمایەی ئیمپریالیستی ئەمریکا لە مۆنۆپۆڵکردنی بازاڕی کوبا لەلایەن ڕوسیا و چینەوە.

٢. کوبا دەتوانێت دەروازەی چوونە ناوەوەی دووبارەی ئابوریی و سیاسیی ئەمریکا بێت بۆ ئەو وڵاتانەی کە چەپەکان دەسەڵاتیان تێیدا بەدەستەوە گرتووە.

٣. دوورخستنەوەی کوبا و بلۆکەکەی لە ڕوسیا، چین، کۆریای باکور و ئێران و بەوەش مەترسییەکانی سەکۆ موشەکییەکان[ کە تا ئێستاش لە کوبادا ماون، بەڵام بە کێشانەوەی پارچە گرنگەکانیان بۆ ڕوسیا] و کردنی ئەمریکای لاتین بە مەیدانێکی سەربازی ئەو دەوڵەتانە دژی ئەمریکا لە حاڵەتە قەیراناوییەکانی نێوانیاندا لا دەبات.  

ئەم نزیکبوونەوەی کوبا و ئەمریکا، پێشینەی هەیەو تەنها تایبەت نییە بە ئازادکردنی سیخوڕێکی ئەمریکا لەلایەن دەوڵەتی کاسترۆییەکانەوە. ساڵی ڕابردوو لە ساڵیادی مەرگی ماندێلادا، ڕەفائیل کاسترۆی سەرۆکی کوبا و باراک ئۆبامای سەرۆک کۆماری ئەمریکا بەگەرمی دەستی یەکتریان گوشی و پێکەوە کۆبوونەوە. بۆیە دەکرێت نزیکبوونەوەی کوبا و ئەمریکا لەلایەن دیموکراتەکانەوە بکرێتە دەستکایەکی سیاسیی وسەرکەوتنێکی دیپلۆماسی ئیدارەی ئۆباما و دژی کۆمارییەکانیش بەکاربهێنرێت، بەڵام بەم حاڵەشەوە دەوڵەتی کاسترۆییەکان ئەزمونێکی دوورودرێژی لەگەڵ ئەمریکاو پلانگێڕییەکانیدا هەیە و پێناچێت ڕێگا بدات بە پلانگێڕی ئەمریکا لەدژی کوبا، ئەویش لەژێر ناوو پەردەی دۆستایەتی و بەرژەوەندی هاوبەشدا!.  

loadingالشعب العراقي بحاجة الى 30 مليون كرفانة

الكتل  والاحزاب  العراقية الذكورية   بطبيعتها  الطبقية  يشكلون  جبهة  من  تجار  حرب  ولصوص  محترفين جدا ..  يتقاسمون مع  اسيادهم  المال  العام  كغنائم  حرب  والشعب  العراقي  يستهلك  للحروب  والانتخابات .. يعامل بمثابة  اسير  حرب  هذا  هو  واقع  العراق  بعد قبل  وبعد الغزو  العسكري  الامبريالي  الامريكي  المباشر..

   اذا  اي  شعب من  شعوب  الارض  لايقف  بوجه  الظلم و السراق  وتجار حرب تحرقة  نار  الحروب  .وفي  حال  تراجعه  ولايتخذ  اللازم  للدفاع  عن  النفس.. او  يبدي  مقاومة  تجار  الحرب  يلاقي  نفس  المصير..   من  لايقاوم  تجار  حرب  اللصوص  لاينال  اهتمام  احد  في   هذا  العالم  ..  سيبقى  يواجه  عقبات  وصعوبات  جمة   لانهاية  لها ..  لاينجوا  من  عواقبها  الوخيمة .. ومن  الهيمنة  الفاشية  لحكم  اقلية  من  اللصوص   ومصاصي  الدماء وقطاه  الطرق ..

 كيف  اتم  ابو  ناجي  حياكة  قصة  كوردستان  ملا مصطفى  البرزاني  المقبور  لابد  ان  نفسر  هذه  الحقيقة  السوداء  ..صنع  الامبرياليون  نظرية  كردستان  كتجارة  حرب دائمة  بزعامة  رؤساء  قبائل  من  تجار  الحرب  المحترفين .. ما  كانت  كردستان ملا  البرزاني   سوى  تجارة  حرب  مريحة  جدا  ..  خليفته  مسعور  البرزاني   اصبح  اليوم  من  كبار تجار  الحرب  في  الشرق  الاوسط   يقول  انا  رئيس  عشيرة  بالوراثة ،  مستحق  بكرسي  الوراثة  على  الجميع  اطاعتي  اطاعة  عميـاء .. لي  حق  التصرف  بمقدرات  الملايين  واختيار من  اريد  واسحق  من  اريد .. ليش  لاء  .. انت  سيد  القطيع  من العبيد من  احاكو الامبرياليين   لك  وللطالباني  وتيار  بككا  كوردستانكم  لن  تتجاوز حلقة  من  حلقات  تجارة  حرب .. التي  مهد  لها   ابو ناجي  الاستعمار  البريطاني  .. عاشو  خرابا  وفسادا  في  العراق ..

  دخلتم  مرحلة  الانتقال  تحت  امرة  الامبريالية  الامريكية . فتوسعت  قاعدة  تجارة  الحرب  جعلتم  من  المستهلكين المساكين  الذين  انخرطوا  بصفوفكم  وقودا  لتجارة  الحرب المربحة  ..  سقط  من  اجلها  المستهلكين  الابرياء   ذهبوا  في  مهب  الريح   ضحايا  من  دون  ثمن ..  ومن  بقى  مع  تجار  حرب  هم  عبارة  عن  قطيع  من  العبيد  الاغبياء  والجهلة  وبعض  المرتزقة  والانتهازيين  ..  هم  ايضا  بضاعة  رخيصة  تستهلك  للحروب  اللاحقة  وبئس  المصير .  المهيم  لقد  اصبح  لتجار  حرب  جيوش  تساعدهم  على  ادامة  تجارة  الحرب  المربحة  ..  تجار  حرب  اغتموا  فرص  نهب  المليارات  والمستهلكين الفقراء  والعاطلين  هن  العمل   تسيل  دمائهم  ثمنا  لتجار  الحروب .. لقد  بلغت  كردستان نظام  الطبقي  الشوفيني  الجائر مرحلة  السقوط  المحتملة  ..

 في  واقع  الامر تيارات  البرزاني  والطالباني هم  في  الاصل  مجموعة  عصابات من القتلة واللصوص و قطاع  الطرق .. قدموا  من  كهوف  وجحور برزان  وطالبانستان وتورا  بورا  الى  كرسي  التسلط .. على  نفس  النمط  اسس  معممي  الحوزة  باشراف  ابو  ناجي  الاستعمار  البريطاني  احزابهم  المستنسخة  من   حزب  البرزاني  وحزب الطالباني  وحزب  البعث وعلى  المستهلكين  المخرفين  الشيعة  ..   ثم  التحقت  حوزة  خرافات  الحسين  بتجار  الحرب..  في  واقع  الامر  الاسلام  بحد  ذاته  دين  الحرب  والابادة  الجماعية  و تجارة  الحروب  وقتل  النساء  هكذا  كان  الدين  منذ  نشاته   .. رسخت الامبريالية  الامريكية  قاعدت  تجار  حرب  بعد  ان  جلبت  الى  العراق  تجار  حرب  دمويين  دينجيين  جدد  سموهم  داعش  ..  زادت  الطين  بلا  ..حقق  يانكي  الامبريالي  من  رباعية  المبادىء  النازية اولا  كوردستان  تورا  بورا.. وثانيا  خرافات  اسلام  حوزة  الشيعة ..   ثالثا  خرافات  عربستان  البعثيين  .. رابعا  خرافة  داعش  اسلام  السنة  وملحقاتهم ..   تجارة  حرب تشمل  كل  احاء  العراق .. جلبت  للعراق  من  خلال  هذه  المبادىء  الفاشية  وروادها  من  تجار  الحرب  النازيين . دمارا  شاملا  للعراق  ملايين  القتلى  والمعوقين  والمشردين  ..  للاسف  حزب  فهد  التحريفي  الرجعي   لم  يقف  مع كادحي  الشعب ومع  المراءة  التي  تتعرض  الى  الاضطهاد  والقتل  العشوائي   بل  التحم  مع  رباعية  المبادي  النازية مع  ذكور  تجار  الحرب  لامحالة  اصبح  جزءا  منهم  ايضا  .

 الاعداد لتفجير  بركان  الحرب  الشعبية  البروليتارية  هو  الحل  الامثل  لدك  عروش  رباعية  المبادىء  النازية   من  امراء  الحرب  وتجار  حرب . ودك  خرافات  الاسلام  وتحقيق  الالحاد  العلمي   بفوهة  البنادق  الحمراء  والثورة  الثقاقية .. لابد  من  اسقاط  ما  تبقى  من  خرافات  نازية  كردستان  وخرافات  نازية للاسلام  و حوزة  داعش  الشيعة  النازية  .. ونازية  خرافات  داعش الخليفة  الامريكي  الانكلو  سكسوني..    وسحق  ما  تبقى  من  السفاحين  البعثيين  على  راسهم  عزة  الدوري  شقيق وضيف  مسعور  البرزاني  وجلال  دولار  ..

الحرب  الشعبية من  اجل  تحقيق  سلطة  الدكتاتورية  البروليتارية  وقبر  الرباعية  النازية  ..

loadingباری ژیان و کاری کرێکارانی کۆچەر لە هەرێمی کوردستان

چەن ساڵێکە هاوردنی کرێکارانی کۆچەر لە وڵاتانی دەوروبەر و تەنانەت لە وڵاتانی کیشوەرەکانی دیکەشەوە بۆ بەهرەکێشیی زیاتر لە هێزی کاریان وەك کرێکاری بیمەنەکراو و ناچار، بووەتە دیاردەیەکی بەرچاوی کۆمەڵ و تەنانەت لەنێو کرێکارانی ناهوشیاریی خۆجێیشدا ناڕەزایەتی دروستکردووە و ئەوانیش بەهۆکاری بێکاریی و بێمافیی و کەمیی مووچە و خراپی هەلی کاری خۆیانیان دەزانن؛ لەبەرئەوە کرێکارانی کۆچەر کە بەهیوای کار و کرێیەکی باشتر لەو شوێنەی کە لێوەی هاتوون، ڕوویان لە هەرێمی کوردستان کردووە، لەلایەك لەلایەن خاوەنکارانەوە ستەمیان لێ دەکرێت و کرێیان پێنادرێت و شوێنی نیشەجێبوونیان نییە و دەردەکرێن و مۆڵەتی کارکردنیان، کە بە مۆڵەتی مانەوەیان گرێدراوە و ئەوەش لە دەستی خاوەنکارەکاندایە و خاوەنکارەکانیش بۆ نەدانی کرێی کرێکارەکان، ڕەزامەندینامە بۆ مۆڵەتی مانەوەیان پێنادەن و بەو جۆرە ڕۆژانە چەندنین کرێکار ناچار بە گەڕانەوە دەبن و بە قەرزاری و بێکرێییەوە دەگەڕێنەوە نێو خێزان و شوێنێك، کە لێوەی هاتوون، هەروەها لەلایەکی دیکەشەوە لەلایەن کرێکارانی ناهوشیار و کەسانی نەژادپەرستەوە دژایەتیی و سووکایەتییان پێدەکرت و لەلایەن گروپە ناسیونالیست و دژەبیاننیەوە خەڵکیان لێ هاندەدرێت و  دژایەتیدەکرێن.

یەکێك لەو کۆمپانییانەی کە زۆربەی کرێکارەکانی لە دەرەوەی هەرێمی کوردستان هاتوون، کۆمپانیای ( رائد تعمیر)ە کە بنکەی لە شاری سلێمانیی (پایتەختی ڕۆشنبیری)ە و ئەم کۆمپانییە سەد و پەنجا (١٥٠)  کرێکاری هەیە و کە زۆربەیان لەم شوێنانەوە هاتوون: کرێکارانی ئیزیدی کوردستانی بەشی عیراق، ئێران [زۆربە کوردانی مەریوان و سنە و کرماشانن]، سوریە [زۆربە کوردن و خەڵکی کۆبانی)شیان تێدایە، کە خوشك و برا و دایك و باوکیان لەوێندەرێ لە جەنگدان]، عەرەبی عیراقی [زۆربە شیعەی فەلوجەن] و ئەوانی دیکە خەڵکی شارەکە و دەروبەری شارەکەن.

ئەو کرێکارە کۆچەرانەی کە لەو شوێنانەوە هاتوون، شوێنی نیشتەجێبوونیان نییە و کەس ناناسن و ژیان بۆیان زۆر سەختە و لەبەر گرانی کرێخانوو، توانای بەکرێگرتنی سەرپەنایان نییە و لەبەر گرانی کرێخانوو و کەشی دژە کۆچەریی و دژە پەنابەریی لە هەرێمی کوردستانیشدا بەئاسانی ناتوانن خانوو بەدەستبهێنن، لەبەرئەوە لەو تەلار و خانووانانەدا دەژیان، کە نیوە تەواودەبوون، بەڵام کۆمپانییەکە ئەوەشی پێڕەوانەبینین و لە خانووە دەرگە و پەنجەرەدارەکاندا دەریکردوون و کردوونیەتە چوار کەلاوە [خانووی ناتەواوی بێ دەرگە و پەنجەرە] و وەك لە وێنەکاندا دەبینن؛ دەرکرێت جێگەی هەموو شتێك بێت، بێجگە لە جێگەی ژیانی مرۆڤێکی سەرەتای هەزارەی سێیەم لە "پایتەختی ڕۆشنبیری"دا. هەڵبەتە پێویستە ئەوەش بگوترێ، کە ئەمە لە هەزاردا یەکی دەرد و مەینەتەییەکانی کرێکارانی کۆچەرە لە هەرێمی کوردستان، هەرێمێك کە چەندین دەهە کرێکارانی خۆی لە ئێران و تورکیە و عیراق و سوریە و وڵاتانی ئەوروپی کۆچەربوون و بەو نەهامەتیانە ئاشنان، بەڵام بەم ڕادە و بەو جۆرە نا، کە هەر ئێستا لەم هەرێمە و لەم شارە ڕوودەدات.

ئەو شوێنەی کە کرێکارەکان بۆ خۆشگوزەرانان تێدا تەلار و ڤێلا چێدەکەن، ناوی "چوار چرا"یە، تەمەنی کرێکارەکان بەزۆریی لە خوار (٣٠) ساڵییەوەیە، کرێکارەکان کۆنتراکتی هەمیشەیی کارکردنیان نییە و هەر سات لەبەردەم مەترسی دەرکردن و ناردنەوەیانن بۆ وڵات و شارانێك، کە لێوەی هاتوون. هەروەها هیچ جۆرە بیمەیەکیان نییە؛ نە بیمەی دەرمانی و نە بیمەی بێکاریی و نە بیمەی کۆمەلایەتی. هەرچەندە خودی کرێکارانی هەرێمی کوردستان بەخۆشیان لە زۆرێك لەو بیمانە بێبەشن، بەراورد بە کرێکارانی کۆچەر بەلایەنیکەمەوە لە تەنگانە و لە ناهەمووارییدا هاریکاریی و پشتیوانی کۆمەڵایەتیی خزم و دۆست و هاوکاریان هەیە، بەڵام کرێکارانی کۆچەر هەموو ساتێك لەبەردەم مەترسی نەخۆشکەوتن و ڕەقبوونەوە لەو کەلاوانەدا و نەدانی کرێی کارەکانیان و دەرکردن و ناردنەوەیان بۆ وڵاتانێك کە لێوەی هاتوون، چونکە مافی مانەوە و نیشتەجێبوونی ماوەی کارکردنی کرێکارانی کۆچەر لە هەرێمی کوردستان بەهەبوونی نامەی پشتیوانی یا ڕەزامەندی خاوەنکارەوە پەیوەستە و نەبوونی مافی مانەوە و مۆڵەتی فەرمی وەك چەکێك دراوەتە دەستی خاوەنکارەکان و ئەوانیش بۆ ناچارکردن و بەهرەکیشیی زیاتر و نەدانی کرێی کرێکارەکان بەکاریدەبەن و بەوە ناڕەزایەتی کرێکاران تێکدەشکێنن. لەبەرئەوە زۆڕێك لە کرێکارانی کۆچەر بەتایبەت کرێکارانی کۆچەر، کە لە ئێرانەوە هاتوون، بەهۆی نەدانی کرێی کارەکانیان و تازەنەکردنەوەی مۆڵەتی مانەوەیان لەم وڵاتەدا، ناچار بە برسیەتی و بەبێ پارە دەگەرێنەوە ئێران.

شایانی باسە هەندێك لە کرێکارەکان ماوەی (٣) سێ مانگە کرێی کارەکارنیان وەرنەگرتووە و هەندێكیشیان ماوەی (٢) دوو مانگە خۆیان نەشتووە و گەرماویان نەدیتووە، ئەمەش پەیوەندی بە شوێنی ژیانیانەوە هەیە، کە هیچ بنەمایەکی ژیان و گوزەرانی تیدانییە، پێشتر کە کارەبایەکی بێئاساییش و بێپاراستنیان هەبوو، لەو کاتەوەی کە ناڕەزایەتییان دەربڕیوە و داوای باشترکردنی شوێنی ژیان و دانی کرێکارنیان کردووە، لە بەرانبەردا خاوەنکارە کە داوای (١٠) ڕۆژ ماوەی کردبوو، تاوەکو وەڵامی داواکارییەکان بدەنەوە، بەڵام ئەوە ماوەی (١٥) ڕۆژە هیچ وەڵامێکی بە داواکارییەکان نەداتەوە و هەروەها نزیکەی هەفتەیەکیشە کارەبای شوێنی ژیانی کرێکارەکانی بڕیوە و کرێکارەکان لە خراپترین باری ژیاندا لە کەلاوەی بێ[دەرگە و پەنجەرە]دا و گوزەراندەکەن و ئەگەر بارودۆخی ژیانی کرێکارەکان بەو جۆرە بڕوات، لەوانەیە ڕووداوی ڕەقبوونەوە لەتاو سەرما و نەخۆشکەوتن بەهۆی خۆنەشتن و نەبوونی پێداویستی خۆپاراستن لە سەرما و لەنێو ئەو کۆما زبلانەدا، ببێتەهۆی ڕووداوی شەرمەزارکەر بۆ هەرێمی کوردستان و "پایتەختی ڕۆشنبیرییەکەی"!

وەها بارودۆخێك و وەها بێمافییەك ئاوای کردووە، کە کرێکارانی کوردی خۆرهەڵات، کە ڕۆژگارێك بەوپەڕی هیواوە هاتوونەتە ئەم بەشەی کوردستان و خۆشباوەڕیی نەتەوەیی ئەو خەیاڵەی لەلا خۆشکردوون، کە هاتنیان بۆ بەشێکی دیکەی "نیشتمان" لە چوونیان بۆ تاران و شارە ناکوردییەکانی دیکەی ئێران باشترە و خاوەنکارە کوردەکان باشتر ڕەفتاریان لەتەکدا دەکەن و مافیان ناخۆن، بەڵام لە کاتی گەڕانەوەدا بۆچوون و خۆشباوەییەکەیان سەد و هەشتا پلە ئاوەژوودەبێتەوە و دەڵێن هەر چۆنێك بێت لە ئێران بیمەکانی کار  هەن و دادگەیەك هەیە، کە سکالای لەلا بکەن و کەسیش ناتوانێت بەناوی "بیانی/ خارجی" لەو وڵاتە دەریانبکات. ئەمە لەبارەی کرێکارانی ئێزیدی و کوردانی "ڕۆژاوا / کۆبانی"یشەوە هەر هەمان سەرەنجامی هەیە، هەڵبەتە کرێکارانی ئێزیدی لەبەر جیاوازی ئایینیان خراپتر ڕەفتاریان لەتەکدا دەکرێت و لە پێش هەموو کرێکارە کۆچەرەکانی دیکەوە لەم شارەدا بەر سووکایەتی و بێمافیی کەوتوون، لەوانیش بەدبەختر کرێکارانی عەرەبی عیراقی [بەتایبەت شیعەکانی فەلوجە]ن، کە بێجگە لە کۆچەربوون و جیایی ئایین، جیایی ئێتنیی "نەتەوەیی"ش دەیانخاتە ڕێوشوێنی نالەبارتر و بە خراپترین شێوە ڕەفتاریان لەتەکدا دەکرێت و مافیان دەخورێت. وەها بارێك تووريی و نائومێدی کرێکارەکانی بە لوتکە گەیاندووە و دوا ئومێدیان، کە هاوپشتی و هاودەنگی خەڵك و کرێکارانی هەرێمی کوردستان بوو و هەیە، خەریکە لەدەستیدەدەن.

ئەمە گۆشەیەکی بچووکی ژیانی کرێکارانی کۆچەری بواری تەلارسازییە و بەدڵنیاییەوە باری ژیان و مافی کرێکارانی کۆچەری بواری خزمەتکاریی ماڵان و چێشتخانە و نانەواخانە و ..تد لەوە باشتر نییە، ئەگەر خراپتر نەبێت. کرێکارانی کۆچەر کە زۆرێکیان بە بەڵێنی بێبنەما و فڕوفێڵی کۆمپانییەکانی دەڵاڵی هاوردنی کرێکارانی کۆچەر دێنە ئەم هەرێمە، لە هەموو مافێکی ئاسایی کرێکارانی کۆچەر لە وڵاتانی جیهان و ناوچەکەش بێبەشن؛ مافی خۆرێکخستن و ناڕەزایەتی و بەهرەمەندبوون لە بیمەکانیان نییە و داواکارکردنی هەر یەك لەو مافانە لەتەك و نامەی پشتیوانی بۆ مۆڵەتی مانەوە ڕووبەڕوویاندەکاتەوە و بێدەنگەکردنیش لەو بارە لەتەك نەدانی کرێی کارەکانیان و نالەباریی ڕێوشوێنی کار و نیشتەجێبوونیان ڕووبەڕوویاندەکاتەوە. ئەم بارە تاکەی دەخایێنێت و تاکەی کۆمەڵی کوردستان [کە زۆر کەسی لە ئەزموونی کۆچەریی و کرێکاریی لە وڵاتانی دیکە بەهرەمەندن و دەزانن ژیان و گوزەران و مەرجەکانی تەندروستی و ئاساییشی کارکردن بۆ کرێکارانی کۆچەر  لە هەرێمی کوردستان و "پایتەختی ڕۆشنبیرییەکەی" بوونیان نییە] بێدەنگ دەمێنێتەوە، کە بێدەنگمانەوە و هاریکارینەکردن و پشتیوانینەکردنی کرێکارانی کۆچەر چ وەك پرسێکی مرۆیی بۆ هەموو دانیشتووانەکەی و چ وەك پرسێكی چێنایەتی بۆ کرێکارانی هەرێمی کوردستان، بەرهەم و نیشانەی هەڵوەشاندنەوە و لەدەستدانی هەموو بنەما مۆڕاڵیی و کۆمەڵایەتییەکانی ئەم کۆمەڵەیە، کە بەهۆی ڕامیاریی و بازارئازادی سیستەمی نیئۆلیبراڵی سەرمایەدارییەوە ڕۆژ بە ڕۆژ لە پەرەسەندایە.

ئامادەکردنی هەژێن

١٦ دێسەمبەری ٢٠١٤

****************************************************************************************

 *پاشکۆ : کۆمەڵێك وێنەی شوێنی پشوو و خواردن و خەوتنی کرێکارانی تەلارسازیی لە کۆمپانیای (رائد تعمیر)

loadingئیسلام ‌و سێكسواڵیتی سێكس وه‌ك پاڵنه‌رێكی بیری جیهادیی

سه‌رهه‌ڵدانی داعش گه‌لێك مشتومڕی به‌ شوێن خویدا هێناوه‌، نه‌ك هه‌ر له‌ كوردستان به‌ڵكو له‌سه‌ر ئاستی ناوچه‌كه‌ ‌و جیهانیش ، به‌ جۆرێك ده‌توانین بڵێین جیهان له‌م چركه‌ساته‌ مێژووییه‌دا به‌ ته‌واوی به‌م هێزه‌وه‌ سه‌رقاڵه‌. به‌وه‌شدا داعش گروپێكی ئایینی _ سیاسییه‌، بۆیه‌ مشتومڕه‌كانیش زیاتر ره‌هه‌ندی سیاسی ‌و كه‌لتوورییان هه‌یه‌.

له‌ رووی سیاسییه‌وه‌ داعش له‌ هه‌ناوی قه‌یرانێكی سیاسیدا سه‌ری هه‌ڵداوه‌ ‌و ئه‌جیندایه‌كی سیاسی جێبه‌جێ ده‌كات كه‌، ده‌شێت ئه‌م ئه‌جیندایه‌ هی هه‌ندێك ده‌وڵه‌تی ناوچه‌كه‌ یا زلهێزی جیهانیش بێت، ته‌واوی فۆرم ‌و كڵێشه‌ جیۆپۆلتیكییه‌كانی ناوچه‌كه‌ی كردۆته‌ ئامانج. له‌ رووی كه‌لتوورییشه‌وه‌ هه‌وڵدان بۆ دروستكردنی ده‌وڵه‌ته‌ ئیسلامییه‌كه‌ی ‌و چه‌سپاندنی شه‌ریعه‌ت بۆته‌ هۆی پیاده‌كردنی رێژه‌كی زۆر له‌ توند‌وتیژی ‌و ره‌فتاری نامرۆڤانه‌ ‌و به‌دیلگرتنی ده‌یان ژنی یه‌زیدی ‌و كردنیان به‌ سه‌بایا به‌ پێی شه‌ریعه‌تی ئیسلام.

ده‌كرێت بڵێین داعش گروپێكه‌ هێز ‌و ته‌كنه‌لۆژیاكه‌ی سه‌ر به‌ دنیای هاوچه‌رخه‌ ‌و  مینتاڵیته‌كه‌یشی هی سه‌ره‌تاكانی سه‌رهه‌ڵدانی ئیسلامه‌. بۆیه‌ پرسیار و مشتومڕه‌ سیاسییه‌كان زیاتر یا سیاسین یا ئایینی، وه‌ك ئه‌وه‌ی ئه‌و ده‌وڵه‌ت ‌و هێزانه‌ كێن كه‌ له‌ پشت دروستبوونی ئه‌م هێزه‌وه‌ن؟ ئایینده‌ی سیاسیی ناوچه‌كه‌ به‌ره‌و كوێ ده‌چێت؟ ئیسلامییه‌كان ‌و پرۆژه‌ی ئیسلامی دوای سه‌رهه‌ڵدانی داعش چییان لێ دێت؟ ‌و .... له‌ نموونه‌ی پرسیار ‌و مشتومڕه‌ ئایینیه‌كانیش ئایا داعش نوێنه‌رایه‌تی ئیسلام ده‌كات یا نا؟ داعش سه‌ر به‌ دنیای ئیسلامه‌ یا دنیای مۆدێرن؟ تا چه‌ند ره‌فتاره‌كانی داعش له‌گه‌ڵ شه‌ریعه‌تی ئیسلامدا كۆكن، ئایا ده‌توانرێت داعش ته‌كفیر بكرێت؟ ئه‌مانه‌ ‌وگه‌لێك پرسیاری دیكه‌. به‌ڵام ئه‌وه‌ی ئه‌م وتاره‌ مه‌به‌ستییه‌تی له‌ سه‌ری بوه‌ستێت جیایه‌ له‌و ره‌هه‌ندانه‌ی كه‌ باسكران ‌و بابه‌تێكه‌ كه‌ كه‌متر قسه‌ی له‌باره‌وه‌ كراوه‌، ئه‌ویش ره‌هه‌ندی سیكسواڵیتییه‌ له‌ پێكهاتنی كاره‌كته‌ری ئیسلامیی به‌ گشتی ‌و موجیهادی ئیسلامیدا به‌ تایبه‌تی ‌وه‌ك به‌شێك له‌ پاڵنه‌ره‌ سایكۆلۆژییه‌كانی دروستبوونی فه‌نده‌مینتاڵیزمی ئیسلامی. به‌ واته‌یه‌كی دیكه‌ ئه‌مه‌ هه‌وڵێكه‌ بۆ نیشاندانی رۆڵی ئه‌و چه‌پاندنه‌ سێكسییه‌ی ناو كۆمه‌ڵگه‌ ئیسلامییه‌كان له‌ به‌رهه‌مهێنانی توند‌و تیژی ئیسلامییدا.

گه‌رچی لێكۆڵینه‌وه‌ ‌و توێژینه‌وه‌كان له‌ سه‌ر سه‌رهه‌ڵدان ‌و گه‌شه‌كردنی بزووتنه‌وه‌ ئیسلامییه‌كان زیاتر ته‌ركیز ده‌خه‌نه‌ سه‌ر فاكته‌ره‌ سیاسی، ئابووری ‌و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان، به‌ڵام به‌ پاڵ ئه‌م فاكته‌رانه‌یشه‌وه‌، بێبه‌شی ‌و چه‌پاندنی سێكسی، كه‌ ئامانجێكی ئابووری ‌و كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ پشته‌وه‌یه‌، رۆڵێكی گرنگ ‌و حاشاهه‌ڵنه‌گری هه‌یه‌ له‌ پێكهاتنی ده‌روونی ‌و داڕشتنی كه‌سێتی ئیسلامیی جیهادیدا ( په‌یوه‌ستكردنه‌وه‌ی بێبه‌شی سێكسی به‌ فه‌نده‌مینتاڵیزمی تیرۆریسته‌وه‌ دواجار هیچ نییه‌ جگه‌ له‌ وردكردنه‌وه‌ی بێبه‌شیی ئابووری)(1) چونكه‌ له‌م كۆمه‌ڵگایانه‌دا سه‌ره‌ڕای ئه‌و سه‌ركوت ‌و داخرانه‌ سیاسییه‌ی هه‌یه‌ به‌ڵام ئابووری بازاڕ، نیمچه‌ كرانه‌وه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تیی ناچاری هێناوه‌ته‌ ئارا، ده‌ڵێین ناچاریی له‌به‌ر ئه‌وه‌ی پێداویستییه‌كانی ئابووری ‌و جووڵه‌ی سه‌رمایه‌ وا ئه‌خوازێت، بڵاوبوونه‌وه‌ی ته‌كنه‌لۆجیای په‌یوه‌ندی ‌و راگه‌یاندن (مۆبایل ‌و سه‌ته‌لایت ‌و ئنته‌رنێت) له‌ پاڵ فراوانبوونی كه‌رتی گه‌شتیاریی ‌و بازرگانی سێكسی... هتد هه‌موو تا راده‌ی وروژاندن كار ده‌كه‌نه‌ سه‌ر مه‌یل ‌و ئاراسته‌ ‌و حه‌زه‌ سێكسییه‌كانی گه‌نج. به‌ڵام له‌ به‌رامبه‌ردا تاك له‌ژێر قورساییه‌كی زۆری سیستمی ئه‌خلاقی ‌و كه‌لتووریی باوی كۆمه‌ڵگه‌دایه‌ ‌و ناچاره‌ به‌ چه‌پاندن ‌و قه‌تیسكردنه‌وه‌ی وزه‌ سێكسییه‌كه‌ی ئه‌مه‌ش به‌ ده‌ربڕینه‌ ئابوورییه‌كه‌ واته‌ راده‌یه‌كی زۆر له‌ خستنه‌رووی هۆكاره‌كانی وروژاندن ‌و تواناییه‌كی كه‌م له‌ سه‌رفكردنی وزه‌ی سێكسی. ئه‌م ناكۆكی ‌و دووفاقییه‌ی سیستمی سیاسی ‌و كۆمه‌ڵاییه‌تی دواجار تاك به‌ره‌و بێئومێدی (احباط) له‌ دۆخی سیاسی ‌و ئابووری ده‌بات ‌و وا ده‌كات ره‌فتار ‌و بیركردنه‌وه‌كانیشی  نه‌رێنی بن، كه‌ سه‌ره‌نجام یا دوور ده‌كه‌وێته‌وه‌ له‌ چالاكی سیاسی ‌و هه‌ڵدێت له‌ روو به‌ روو بوونه‌وه‌ی گرفته‌كانی یاخود په‌نا ده‌باته‌ به‌ر توند‌وتیژی له‌ سیاسه‌تدا ‌و ده‌یخاته‌ نێو شه‌ڕێكه‌وه‌ كه‌ هه‌موو شتێك وێران ده‌كات. فرۆید پێی وایه‌ فشاری كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ رووی ده‌روونییه‌وه‌ چه‌پاندنێكی ناخودئاگا به‌رهه‌م دێنێت كه‌ ئه‌گه‌ر ده‌رفه‌ت هه‌بوو له‌ ره‌فتارێكی دوژمنكارانه‌دا به‌ رووی هه‌موو ئه‌وانه‌ هه‌ڵده‌گه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ به‌ به‌رپرسیان ده‌زانێت له‌ كۆژانه‌كانی(معانات)، هه‌ندێك جاریش وه‌ك ره‌تكردنه‌وه‌ی ئه‌و واقیعه‌، راكردن بێت لێی یا خۆبه‌ده‌سته‌وه‌دان، به‌ خۆكوشتن كۆتایی دێت  (2) .

 ئه‌نجامدانی توند‌وتیژیش به‌ هه‌ر ئاراسته‌یه‌كدا بێت روو به‌ خود یا به‌وانی دیكه‌ هیچ نییه‌ جگه‌ له‌ خاڵیبوونه‌وه‌ی بارگه‌كانی شڵه‌ژان ‌و تێكچوونه‌ ده‌روونییه‌كان له‌ جه‌سته‌ی من یا ئه‌وانی دیكه‌دا (شڵه‌ژانی ده‌روونی گرنگترین  هاوه‌ڵ ‌و شه‌ریكه‌تاوانی شڵه‌ژانی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ ‌و رووه‌ شاردراوه‌كه‌ی پێك ده‌هێنێت. دیارترین به‌ڵگه‌ش بۆ ئه‌مه‌ فاشیزمی سیاسییه‌ )(3).

سێكسواڵیتی  له‌ ئیسلامدا 

له‌نێو هه‌ر سێ ئایینه‌ یه‌كتاپه‌رستییه‌كه‌دا ( جودایزم، كریستیانیزم ‌و ئیسلام) هه‌ڵوێستی ئایینی ئیسلام له‌باره‌ی سێكس ‌و ئاره‌زووه‌ سێكسییه‌كانه‌وه‌ روونتر ‌و راشكاوتر ‌و جێی بایه‌خی زیاتره‌، ئه‌م بایه‌خدانه‌ی ئیسلام به‌ سێكس له‌سه‌ر ئاستی تاكی موسڵمانیش ره‌نگی داوه‌ته‌وه‌ ‌و بۆته‌ به‌شێك له‌ پێكهاته‌ی كه‌سێتی موسڵمان.

له‌ كاتێكدا ئایینی ئیسلام هانی تاكی موسڵمان ده‌دات بۆ هاوسه‌رگیریی ‌و له‌م نێوه‌شدا ئه‌نجامدانی پرۆسه‌ی هاوسه‌رگیریی به‌ نیوه‌ی ئیمان ده‌زانێت، به‌ڵام كریستیانیزم هانی ره‌هبانییه‌ت ‌و خۆگرتنه‌وه‌ (به‌پێی توانا) ده‌دات، فره‌ژنی له‌ جودایزم ‌و ئیسلامدا ‌و تاكهاوسه‌رێتی( به‌ مه‌رجه‌ قورسه‌كانی ئایینزای كاسۆلیكییه‌وه‌) له‌ مه‌سیحییه‌تدا جێگه‌‌ورێگه‌ ‌و پێگه‌ی سێكس له‌ هه‌ر یه‌كه‌ له‌م ئایینانه‌ نیشان ده‌دات.

 سه‌ره‌ڕای خاڵه‌ هاوبه‌ش ‌و جیاوازه‌كانی ئه‌م ئایینانه‌ له‌مه‌ڕ سێكس ‌و ئاره‌زووه‌ سێكسییه‌كان ، به‌ڵام جیاوازییه‌كی جه‌وهه‌ری هه‌یه‌ له‌ نێوان ئیسلام له‌ لایه‌ك ‌و جودایزم ‌و كریستیانی له‌ لاكه‌ی دیكه‌وه‌ ئه‌ویش وێناكردنی ئیسلامه‌ بۆ دنیای دوایی ‌و ژیانی باوه‌ڕداران له‌ نێو به‌هه‌شتدا، كه‌ حۆری ‌و غیلمانیان بۆ دانراوه‌ ‌و ئه‌و گۆڕانه‌ی كه‌ له‌ به‌هه‌شتا به‌ سه‌ر وه‌زیفه‌ی سێكسدا دێت له‌ سێكسێكه‌وه‌ له‌ پێناو وه‌چه‌خستنه‌وه‌( له‌ سه‌ر زه‌وی) بۆ سێكسێك له‌پێناو چێژدا( له‌ به‌هه‌شتا) ئه‌مه‌ش جیاوازه‌ له‌و وێنایه‌ی كه‌ جوداییزم ‌و كریستیانیزم بۆ ئه‌و دنیایه‌ هه‌یانه‌ چونكه‌ له‌م دوو ئایینه‌دا به‌هه‌شت(به‌و شێوه‌یه‌ی كه‌ له‌ ئیسلامدا باسی ده‌كرێت) ‌و حۆری ‌و سێكسكردن بوونیان نییه‌.

ئه‌گه‌ر هۆكارێكی بایه‌خدانی ئیسلام به‌ سێكس ‌و سێكسواڵیتی له‌ په‌یبردنی ئه‌م ئایینه‌وه‌ بێت به‌ گرنگی ‌و بایه‌خی رۆڵی ره‌مه‌ك(غریزه‌)ی سێكس له‌ ژیانی تاكدا،ئه‌وا هۆكاره‌كه‌ی دیكه‌ په‌یوه‌ندی به‌و پاشخانه‌ كه‌لتوورییه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ ئایینی ئیسلام تیایدا سه‌ریهه‌ڵدا، واته‌ كه‌لتووری نیمچه‌ دوورگه‌ی عه‌ره‌ب كه‌ وه‌ك  رۆشنبیری سعودی كامل نه‌جار ئاماژه‌ی پێده‌دات عه‌ره‌بی پێش ئیسلام زۆر په‌رۆش ‌و هۆگری سێكسكردن بوون ‌و به‌ شێوه‌یه‌كی زۆر به‌ربڵاو سێكسیان ده‌كرد كه‌ هیچی كه‌متر نه‌بوو له‌و ئازادییه‌ سێسكییه‌ی كه‌ له‌ په‌رستگاكانی عه‌شتاردا ده‌كرا. ئه‌م هۆگربوونه‌ به‌ سێكس ته‌نانه‌ت له‌ ناو زمانیشیاندا ره‌نگی داوه‌ته‌وه‌ ‌و چه‌ندین چه‌مك ‌و ده‌سته‌واژه‌ی جۆرا‌وجۆریان بۆ سێكسكردن ‌و ئه‌ندامی زاوزێی ژن ‌و پیاو به‌كارهێناوه‌ ئه‌مه‌ش وه‌ك ره‌نگدانه‌وه‌یه‌كی ئه‌و شێواز ‌و رێگایانه‌ی كه‌ بۆ سێكسكردن به‌كاریان هێناوه‌. كاتێكیش ئیسلام دێت زۆرێك له‌‌و شێواز ‌و رێگایانه‌ وه‌ك خۆیان ده‌مێننه‌وه‌،(قال ابن عباس إن هذا الحی من قریش كانوا یتزوجون النسا‌ء ویتلذذون بهن مقبلات ومدبرات فلما قدموا المدینه‌ تزوجوا من الانصار، فذهبوا لیفعلوا بهن كما كانوا یفعلون بمكة فأنكرن ذلك وقلن هذا شئ لم نكن نُؤتي علیه. فأنتشر الحدیث حتی انتهی الی رسول الله-ص- فانزل الله تعالی فی ذلك " نساؤكم حرث لكم فأتوا حرثكم أنی شئتم"(البقره‌/223). قال: إن شئت مقبلة‌ وإن شئت باركة وانما یعنی بذلك موضع الولد) (4) ئبین عه‌باس وتویه‌تی ئه‌و به‌شه‌ی قوڕه‌یش ژنیان ده‌هێنا ‌و له‌ پێش و له‌ پاش چێژیان لێ ده‌بینی، كاتێكیش چوون بۆ مه‌دینه‌ ‌و ژنیان له‌ ئه‌نساره‌كان هێنا، هه‌مان شتیان له‌گه‌ڵ ئه‌مانیشدا كرد كه‌ له‌ مه‌كه‌ ده‌یان كرد ‌و ژنه‌كانیش ره‌تیان كرده‌وه‌ ‌و وتیان ئێمه‌ ئه‌م شته‌مان له‌گه‌ڵ نه‌كراوه‌. ئه‌م قسه‌وباسه‌ش بڵاو بووه‌وه‌ تا گه‌یشته‌وه‌ په‌یامبه‌ر(د.خ) ئیدی خودا ئه‌م ئایه‌ته‌ی دابه‌زاند" ژنانو كێڵگه‌ی خۆتانن، له‌ هه‌ر كوێوه‌ ده‌تانه‌وێ، بچنه‌ كێڵگه‌ی خۆتانه‌وه‌ ـ قورئانی پیرۆز ـ وه‌رگێڕانی هه‌ژار" وتی ئه‌گه‌ر ویستت روو به‌روو ئه‌گه‌ر ویستیشت له‌سه‌ر چۆك له‌مه‌یشدا مه‌به‌ستی له‌ شوێنی مناڵبوونه‌. هه‌ر ئه‌م حه‌زه‌ی عه‌ره‌به‌كان بۆ رێگه‌ جۆرا ‌و جۆره‌كانی سێكسكردن وای كردووه‌ كه‌ چه‌ندین لێكدانه‌وه‌ ‌و راڤه‌ بۆ (أنی شئتم) بكرێت تا بتوانن چۆنیان بوێت له‌گه‌ڵ ژناندا جووت ببن. بۆیه‌ ئیسلام كه‌ هات نه‌یتوانی ئه‌و حه‌زه‌ی خه‌ڵكی بۆ سێكس كۆنترۆڵ بكات ‌و ته‌نها رێكیخسته‌وه‌ به‌ جۆرێك بواری دا به‌ پیاوان چه‌ندین ژن ‌و كه‌نیزه‌كیان هه‌بێت، ته‌نانه‌ت كه‌سێكی وه‌ك مه‌غیره‌ی بن شعبه‌ حه‌فتا ژنی هه‌بووه‌ جگه‌ له‌ كه‌نیزه‌ك، ئه‌و چوار چوار ژنی ده‌هێنا ‌و دواتر ته‌ڵاقی ده‌دان(5) . ئه‌مه‌ گه‌رچی له‌ رواڵه‌تا ره‌هه‌ندێكی رادیكاڵانه‌ ده‌دات به‌ روانینی ئیسلام بۆ سێكسواڵیتی ‌و چۆنێتی وه‌ڵامدانه‌وه‌ به‌ غه‌ریزه‌ی سێكسی به‌ڵام له‌ناوه‌ڕۆكدا روانینێكی چه‌پێنه‌ر ‌و پیاوسالارییانه‌ی ته‌واوی به‌سه‌ردا زاڵه‌ چ له‌ ژیانی ئه‌م دنیایی ‌و چ له‌ ژیانی ئه‌و دنیاییدا.

ئه‌گه‌ر لایه‌نه‌ رادیكاڵه‌كه‌ی ئیسلام له‌وه‌دا بێت كه‌ پیاوان ئازادن  چوار ژن ‌و چه‌ندیشیان توانی كه‌نیزه‌ك ( إماء) واته‌ كۆیله‌ی سێكسیان هه‌بێت ‌و به‌مه‌ش چێژ له‌ په‌یوه‌ندی سێكسی وه‌رگرن ‌و سێكس ته‌نها له‌ ره‌هه‌نده‌ زایه‌ندییه‌كه‌ی (تناسلی)دا قه‌تیس نه‌مێنێته‌وه‌ ‌و وه‌زیفیه‌كی لیبیدی وه‌رگرێت. ئه‌وا لایه‌نه‌ پیاو سالارییه‌كه‌ی له‌و  ره‌فتار ‌و تێڕوانینه‌دایه‌ كه‌ بۆ ژن هه‌یه‌تی به‌و مانایه‌ی ئه‌م ئازادییه‌ ته‌نها بۆ پیاوه‌ ‌و ژنان ئه‌و ئازادییه‌یان نییه‌ ‌و خراونه‌ته‌ خزمه‌تی تێركردنی ئاره‌زووی سێكسی پیاوانه‌وه‌. لایه‌نه‌ چه‌پێنه‌ره‌كه‌یشی له‌ قه‌ده‌غه‌كردنی هه‌ر جۆره‌ په‌یوه‌ندییه‌كی سێكسی ‌و سۆزدارییه‌ له‌نێوان نێر ‌ومێدا ئه‌گه‌ر له‌ چوارچێوه‌ی پرۆسه‌ی هاوسه‌رگیرییه‌كی شه‌رعیدا نه‌بێت. پێویسته‌ ئه‌مه‌یان به‌ دووخاڵ كه‌مێك روون بكه‌ینه‌وه‌.

1.      ژن له‌ئیسلامدا سه‌رچاوه‌ی خۆشی ‌و چێژبینینی پیاوانه‌ (6)  ‌و خودا حه‌ز ‌و ئاره‌زووكردنی ژنانی بۆ خه‌ڵكی (مه‌به‌ست له‌ موسڵمانانه‌)رازاندۆته‌وه‌ تا ببنه‌ سه‌رچاوه‌یه‌ك بۆ چێژ ‌و كامه‌رانی ‌و ناز ‌ونیعمه‌تی ژیان{زُیِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّسَا‌ء و الْبَنِینَ ۆالْقَنَاطیڕ الْمُقَنطرَة‌ِ مِنَ الذَّهَبِ ۆالْفِضة‌ِ ۆالْخَیْلِ الْمُسَوَّمَه‌ِ ۆاڵاَنْعَامِ ۆالْحَرْث ذلِكَ مَتَاعُ الْحَیاةِ الدُّنْیا ۆاللّهُ عِندَهُ حُسْنُ الْمَئابِ} [ال عمران: 14]. غه‌زالیش ده‌ڵێت (و فی الاستئناس بالنسا‌ء من الاستراحه‌ مایزیل الكرب و یروًح القلب و ینبغی ان یكون لنفوس المتقین  استراحات بالمباحات) (7)  . واته‌ له‌ هاوده‌می ژناندا حه‌وانه‌وه‌ی تیایه‌ كه‌ خه‌م ناهێڵێت ‌و دڵیش ئاسووده‌ ده‌كات، ده‌روونی خواپه‌رسته‌كان پێویسته‌ حه‌وانه‌وه‌ی رێپێدراویان هه‌بێت.  هه‌ر بۆیه‌ ئه‌گه‌ر ژنێك رازی نه‌بێت سێكس له‌گه‌ڵ مێرده‌كه‌یدا بكات ئه‌وا به‌ر نه‌فره‌تی خواوه‌ند ده‌كه‌وێت: من حدیث أبي هریرة‌ رضي الله عنه أن رسول الله صلی الله علیه وسلم قال: إذا دعا الرجل امرأته إلی فراشه فلم تأته فبات غضبان علیها لعنتها الملائكه‌ حتی تصبح. من حدیث أبي هریرة‌ رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلی الله علیه وسلم: والذي نفسي بیده ما من رجل یدعو امرأته إلی فراشه فتأبی علیه إلا كان الذي فی السما‌ء ساخطاً علیها حتی یرضی عنها (8)

واته‌( ئه‌بو هوره‌یره‌ گێڕاویه‌تییه‌وه‌ كه‌ په‌یامبه‌ر(د.خ) فه‌رموویه‌تی: ئه‌گه‌ر پیاوێك ژنه‌كه‌ی بانگ كرد بۆ سه‌ر جێی و ئه‌ویش ره‌تی كرده‌وه‌‌ و مێرده‌كه‌یشی به‌ تووڕه‌ییه‌وه‌ مایه‌وه‌ ئه‌وا تا به‌یانی فریشته‌كان نه‌فره‌تی لێده‌كه‌ن. دیسان ئه‌بو هوره‌یره‌ ده‌ڵێت كه‌ په‌یامبه‌ر گوتویه‌تی به‌وه‌ی گیانی منی به‌ده‌سته‌ هه‌ر پیاوێك ژنه‌كه‌ی بانگهێشت بكات بۆ سه‌رجێی ‌و ژنه‌كه‌ رازی نه‌بێت ئه‌وه‌ی له‌ ئاسمانه‌(واته‌ خودا) لێی توڕه‌ ده‌بێت هه‌تا مێرده‌كه‌ی لێی رازی نه‌بێت) به‌م مانایه‌ ئه‌گه‌ر ژنێك له‌ وه‌ڵامدانه‌وه‌ به‌ داوای مێرده‌كه‌ی دڵی مێرده‌كه‌ی رازی نه‌كات ئه‌وا خواش لێ رازی نابێت هه‌تا ره‌زامه‌ندی پیاوه‌كه‌ی به‌ده‌ست نه‌هێنێت. جگه‌له‌وه‌ پیاو مافی خۆیه‌تی له‌به‌رامبه‌ر یاخی بوونی ژنه‌كه‌یدا  كه‌ ئه‌گه‌ر ئامۆژگاریشی كرد و هه‌ر به‌قسه‌ی نه‌كرد ئه‌وا ده‌توانێت جێگه‌ خه‌وتنی لێ جیا بكاته‌وه‌ ‌و لێی بدات( هه‌ندێك ده‌ڵێن لێدانی توند نا!) ۆاللاتِی تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظوهُنَّ ۆاهْجُرُوهُنَّ فِي المَضاجِعِ واضڕبُوهُنَّ فَإِنْ أَطعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَڵیْهِنَّ سَبِیلًا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِیًّا كَبِیرًا ) النسا‌ء/34  . له‌ هاوسه‌رگیری ئیسلامیدا مافی نه‌فه‌قه‌ی ژن به‌ستراوه‌ته‌وه‌ به‌ تێركردنی ئاره‌زووه‌كانی پیاوه‌كه‌ی ‌و ئه‌م حوكمه‌ شه‌رعییه‌ ته‌وزیف كراوته‌وه‌ نێو یاساكانی ئه‌مڕۆی  زۆربه‌ی وڵاتانی ئیسلامییه‌وه‌. لێره‌دا بوونی ژن بچووك ‌و كورت ده‌كرێته‌وه‌ بۆ جه‌سته‌ ‌و له‌ جه‌سته‌یشیدا ره‌هه‌نده‌ سێكسواڵیتی ‌و وروژێنه‌رییه‌كه‌ی زه‌ق ‌و زۆپ ده‌كرێته‌وه‌ نه‌ك بوونه‌وه‌رێك به‌ ته‌واوی ره‌هه‌نده‌ مرۆییه‌كانییه‌وه‌.

 ئه‌گه‌رچی ئیسلام بۆ تێركردنی ئاره‌زووه‌ سێكسییه‌كانی ژن هه‌ندێك حوكمی داناوه‌ وه‌ك ئه‌وه‌ی ژن ده‌توانێت له‌سه‌ر په‌ككه‌وتنی سێكسی مێرده‌كه‌ی داوای ته‌ڵاق بكات ، به‌ڵام له‌مه‌شدا وه‌ك فاتیمه‌ مه‌رنیسی ئاماژه‌ی بۆ ده‌كات ئه‌م رێ‌ ‌و شوێنانه‌ له‌و ترسه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی گرتووه‌ كه‌ له‌ چه‌پاندنی ئاره‌زووه‌ سێكسییه‌كانی ژندا هه‌یه‌ به‌تایبه‌ت كه‌ ژنان له‌ پێش هاتنی ئیسلامدا سه‌ر به‌خۆییه‌كی ته‌واویان هه‌بووه‌ له‌ ژیانی سێكسییاندا، بۆیه‌ دامركاندنه‌وه‌ی ئه‌و حه‌ز ‌و ئاره‌زووه‌ زۆره‌یان بۆ سێكسكردن كارێكی ئه‌سته‌م بوو، به‌وه‌شه‌وه‌ هێشتا له‌و سه‌رده‌مه‌دا گه‌لێك حاڵه‌تی خیانه‌تی هاوسه‌ری روویداوه‌ كه‌ پیاوان چوونه‌ته‌ لای محمد شكاتیان له‌ ده‌ست ناپاكی ژنه‌كانیان كردووه‌ ئه‌مه‌ش بۆته‌ هۆی دابه‌زینی ئایه‌تی الملاعنه‌ .      

ئه‌وه‌ش كه‌ ده‌ووترێت مه‌به‌ست له‌ فره‌ژنی رێگرتن بووه‌ له‌ ئیباحییه‌تێك كه‌ پێش سه‌رهه‌ڵدانی ئیسلام له‌ناو نیمچه‌ دوورگه‌ی عه‌ره‌بیدا باو بووه‌ ئه‌وا ئه‌و رێگرتنه‌ ته‌نها ژنانی گرتۆته‌وه‌ ‌و ئیباحییه‌ته‌كه‌ بۆ پیاوان له‌ ژێر ناوی فره‌ ژنی، كۆیله‌ی سێكسی ‌و هاوسه‌رگیری موتعه‌ ‌و ... هتد خراوه‌ته‌ نێو چوارچێوه‌ شه‌رعه‌وه‌. چونكه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌و را ‌و بۆچوونانه‌وه‌ كه‌ ده‌ڵێن ژنان پێش هاتنی ئیسلام له‌ پێگه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی خراپدا بوون، ژنان خاوه‌نی بڕیار ‌و سه‌ربه‌خۆیی خۆیان بوون.

2.      سه‌باره‌ت به‌ چه‌پاندنی ئاره‌زووه‌ سێكسییه‌كانی تاكیش، ئیسلام وه‌ك گشت ئایینه‌كانی دیكه‌ هه‌مان میتۆد ‌و ئه‌حكامی فیقهی ‌و شه‌رعی په‌یڕه‌و كردووه‌، به‌ڵام به‌ هه‌ندێك تایبه‌تمه‌ندێتییه‌وه‌، كه‌ لێره‌دا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌ باسه‌كه‌ ده‌رنه‌چین ناچینه‌ نێو ئه‌و به‌راورده‌وه‌. ده‌سته‌واژه‌ی چه‌پاندن له‌ ئیسلامدا به‌رامبه‌ر ده‌سته‌واژه‌ی حه‌رام دێت كه‌ قه‌ده‌غه‌كردنێكی خواوه‌ندیی ده‌گرێته‌وه‌. ئاشكرایه‌ ئیسلام كۆمه‌ڵێك یاسا ‌و رێ شوێن ‌و سزای توندی داناوه‌ بۆ په‌یوه‌ندی (ناشه‌رعی) سێكسی ‌و سۆزداریی نێوان نێر ‌و مێ. هه‌ڵبه‌ته‌ له‌ ئیسلامدا رێ ‌و شوێنی خۆپارێزیی هه‌یه‌ بۆ روونه‌دانی په‌یوه‌ندی ناشه‌رعی له‌ نێوان نێر ‌و مێدا له‌ گرنگترینیان سه‌پاندنی باڵا پۆشی ‌و نیقاب كردنی ژنان ‌و رێگرتنه‌ له‌ تێكه‌ڵاو بوونی كچ ‌و كوڕ له‌ كایه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كاندا، له‌ رووی زاتیشه‌وه‌ تاك بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی وروژاندن ‌و دوور كه‌وتنه‌وه‌ له‌ سه‌رچاوه‌كانی گوناه ‌و زیناكردن پێویسته‌ هاوسه‌رگیری بكات ، خۆ ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سه‌ توانای مه‌سره‌فكردن ‌و ئیداره‌دانی ژیانی خێزانی نه‌بێت، ئه‌وا دوو رێگه‌ی له‌به‌رده‌مدایه‌ یا ئه‌وه‌تا لایه‌نی ئاییندارییه‌كه‌ی زیاتر به‌هێز بكات به‌تایبه‌ت  رۆژووگرتن ، عن عبد الله بن مسعود قال : قال لنا رسول الله صلی الله علیه وسلم  یا معشر الشباب ، من استطاع منكم البا‌ءة فلیتزوج فإنه أغص للبصر ، وأحصن للفرج ، ومن لم یستطع فعلیه بالصوم فإنه له وجا‌ء  (9) واته‌ له‌ عه‌بدوڵای كوڕی مه‌سعوده‌وه‌ وتوویه‌تی په‌یامبه‌ر د.خ پێی وتین : ئه‌ی گه‌نجان هه‌ر كه‌سێك له‌ ئێوه‌ توانی ماڵ ‌و حاڵی هه‌بێت ئه‌وا با ژن بێنێت له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌مه‌ بۆ پاراستنی چاو (له‌ ته‌ماشاكردن) ‌و پاراستنی كۆئه‌ندامی زاو زێ‌ باشتره‌ ئه‌گه‌ر كه‌سێكیش نه‌یتوانی ئه‌وا با به‌رۆژوو بێت كه‌ رێگره‌ لێی. رێگه‌ی دووه‌میش ئه‌وه‌یه‌ كچه‌ كه‌نیزه‌كه‌ ئیمانداره‌كان بخوازێت{ ومَن لَّمْ ێسْتَطعْ مِنكُمْ طوْلًا أَن ێنكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُۆْمِنَاتِ فَمِن مَّا مَڵكَتْ أَیْمَانُكُم مِّن فَتَێاتِكُمُ الْمُۆْمِنَاتِ ۚ}.

په‌نابردنه‌ به‌ر ته‌سه‌وف ‌و زوهدیش واته‌ چه‌پاندنی حه‌ز ‌و ئاره‌زووه‌كان كه‌ حه‌زی سێكسی له‌ گرنگترینیانه‌، به‌وه‌شدا كه‌ حه‌زی سێكسی دۆخێكی ره‌مه‌كییه‌ بۆیه‌ ده‌ستبه‌رداربوونی ئه‌م حه‌زه‌ زۆر ئه‌سته‌مه‌ ئه‌گه‌ر مه‌حاڵ نه‌بێت ‌و خاوه‌نه‌كه‌ی دووچاری چه‌ندین گرفت ‌وشڵه‌ژانی ده‌روونی ‌و ره‌فتاریی ده‌كاته‌وه‌. هه‌ر له‌م سۆنگه‌یشه‌وه‌ غه‌زالی له‌ كتێبی (احیا‌ء علوم  الدین)دا ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات كه‌ ته‌نها ئه‌و گروپه‌ ده‌ربازی ده‌بێت كه‌ رێگه‌ی په‌یامبه‌ر ‌و ئه‌سحابه‌كانی گرتووه‌، دنیای به‌ ته‌واوی ته‌رك نه‌كردووه‌ ‌و ئاره‌زووه‌ سێكسییه‌كانیشی به‌ته‌واوی سه‌ركوت نه‌كردووه‌ ته‌نها ئه‌و حه‌زانه‌ نه‌بێت كه‌ له‌ملكه‌چبوون بۆ شه‌رع ‌و عه‌قڵ ده‌رده‌چن (10). دیاره‌ بۆ موسڵمانێكی نیمچه‌ دوورگه‌ی عه‌ره‌بیی هه‌زار ‌و چوار سه‌د ساڵ له‌مه‌و پێش كپ كردنه‌وه‌ی حه‌زوو ئاره‌زووه‌ سێكسییه‌كان نه‌ك هه‌ر سه‌خته‌ به‌ڵكو رێگه‌یه‌كی ئاسانتر هه‌یه‌ ئه‌ویش به‌شداریكردنه‌ له‌ شه‌ڕ ‌وفتوحاتدا هه‌تا هه‌م باره‌ ئابووییه‌كه‌ی خۆیی پێ باش بكات هه‌میش له‌و شه‌ڕانه‌دا ژن ‌و كچی سه‌بیه‌ی ده‌ست كه‌وێت.

 حه‌زی ده‌ستكه‌وتن ‌و گرتنی ژنان به‌ سه‌بیه‌ له‌و سه‌رده‌مه‌دا به‌ شه‌ڕكردن له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵگه‌ ناموسڵمانه‌كاندا ناوه‌ستێته‌وه‌ ‌و سه‌ر ده‌كێشێت بۆ شه‌ڕه‌ ناوخۆییه‌ خوێناوییه‌كانی نێو باڵ ‌و مه‌زهه‌به‌ ده‌سترۆیشتووه‌كانی خه‌لافه‌تی ئیسلامی، مێژووی شه‌ڕه‌كان پڕن له‌ نمونه‌ی له‌م جۆره‌. بۆ نمونه‌ له‌ شه‌ڕی جه‌مه‌لدا لایه‌نگرانی عه‌لی كوڕی ئه‌بی تاڵیب داوایان له‌ عه‌لی كرد تا رێگه‌یان بدات كه‌ عائیشه‌ كچی ئه‌بوبه‌كری سدیق و هاوسه‌ری محمد(له‌ كاتێكدا هاوسه‌ره‌كانی محمد پێیان ده‌وترا دایكی موسڵمانان) به‌سه‌بیه‌ بگرن به‌ڵام عه‌لی رێگه‌ی نه‌دا ‌و پێی گوتن ئایا دایكی خۆتان ده‌كه‌نه‌ سه‌بیه‌؟ (11). له‌ شه‌ڕی كه‌ربه‌لا ‌و پاش كوشتنی حوسین، هه‌ندێك له‌ خه‌ڵكی شام داوایان ده‌كرد فاتیمه‌ی كچی حسین بكرێته‌ سه‌بیه‌. هه‌ر یه‌كه‌ له‌ ته‌به‌ری، ئیبن كه‌سیر ‌و ئیبن ته‌یمیه‌ش باسیان له‌وه‌ كردووه‌ كه‌ له‌ رووداوی حه‌ڕه‌دا كه‌ له‌ئه‌نجامی هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌ی عه‌بدوڵای كوڕی زوبێر له‌ خه‌لافه‌تی یه‌زید، لایه‌نگرانی یه‌زید هێرشیان كرده‌ سه‌ر شاری شاری مه‌دینه‌، چه‌كداره‌كانی ئه‌م خه‌لیفه‌یه‌ بۆ ماوه‌ی سێ شه‌و ‌و سێ رۆژ به‌هه‌زاران كچ ‌و ژنیان ئیغتیساب كرد (12).

به‌وه‌ستانی شه‌ڕی فتوحات له‌ ساڵی 732ز 114ك  ئیدی گرتنی ژنانیش به‌ سه‌بییه‌ راده‌وه‌ستێت هه‌تا هاتنی ئیمپراتۆریای عوسمانی. ئه‌وه‌ی جێگه‌ی سه‌رنجه‌ له‌ دوای وه‌ستانی سه‌رده‌می فتوحاته‌وه‌ واته‌ نزیكه‌ی دوای 36 ساڵ دیارده‌ی ته‌سه‌وف ‌و زوهد یا دنیا نه‌ویستی زیاتر په‌ره‌ ده‌سێنێت ‌و بڵاو ده‌بێته‌وه‌. واتا ده‌ركه‌وتنی ته‌سه‌وف ‌و پشت كردنه‌ خۆشییه‌كانی دنیا هاوكاته‌ له‌گه‌ڵ زیاد بوونی سامان ‌و خۆشگوزه‌رانی خه‌لیفه‌كان ‌و دار‌وده‌سته‌كانیان ‌و سه‌ركردنه‌ سه‌ر رابواردن له‌ لایه‌كه‌وه‌‌و له‌لایه‌كی دیكه‌یشه‌وه‌ فراوان بوونه‌وه‌ی ئاستی هه‌ژاری ‌و نه‌داری ره‌شه‌ خه‌ڵكه‌كه‌. لێره‌وه‌ بێ ئومێدی هه‌ندێك كه‌س له‌ گه‌یشتن به‌و خۆشی كامه‌رانییه‌ی ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان ‌و دارو ده‌سته‌ی خه‌لیفه‌كان ناچاریان كردن به‌وه‌ی حه‌ز ‌و ئاره‌زووه‌كانیان بچه‌پێنن ‌و هه‌وڵ بده‌ن بۆ به‌ده‌ست هێنانی به‌هه‌شت (13).

سه‌له‌فییه‌ت ‌و ئیسلامی سیاسی وه‌ك به‌رهه‌مێكی سیستمی سه‌ركوت ‌و چه‌پاندن 

سیستمی سیاسی ‌و فه‌رمانڕه‌وایی له‌ مه‌غریبه‌وه‌ هه‌تا پاكستان، كه‌ به‌ كۆمه‌ڵگه‌ی موسڵمان داده‌نرێن، له‌ جیهاندا به‌ سیستمگه‌لێكی سته‌مكار ناسراون، سته‌مكارییه‌ك كه‌ هه‌موو ماناكان له‌ ژیان وه‌رده‌گرێته‌وه‌ ‌و ته‌واوی مافه‌كانی تاك زه‌وت ده‌كات. له‌م رووه‌وه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌م وڵاتانه‌ تا ناوه‌ڕاستی سه‌ده‌ی بیست وڵاتانی داگیركراو بووبێتن، ئه‌وا ده‌توانین ئه‌مڕۆ به‌ وڵاتانی زه‌وتكراو ناویان به‌رین ؛ چونكه‌ له‌لایه‌ن كه‌مینه‌یه‌كی فه‌رمانڕه‌وای سیاسیی بازرگانه‌وه‌ كۆی سه‌رچاوه‌ ئابوورییه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ ‌و سه‌رچاوه‌كانی بڕیاری سیاسییان له‌ هاوڵاتییان زه‌وت كردووه‌. به‌ مانایه‌ك فه‌رمانڕه‌واكان سه‌رچاوه‌ سروشتییه‌كان ‌وسه‌رچاوه‌كانی ده‌سه‌ڵاتیان زه‌وت كردووه‌ ‌و سه‌رچاوه‌ مرۆییه‌كانیشیان پشتگوێ خستووه‌ ‌و ژێرپێ ناوه‌؛ ئه‌م بێبه‌شییه‌ ئابوریی _ سیاسییه‌ دواتر ورد ده‌بێته‌وه‌ ‌و به‌نێو كۆی بونیادی كۆمه‌ڵایه‌تیدا رۆده‌چێت.

ئه‌و مانا سیمبۆڵییه‌ی كه‌ ده‌وترێت تاك له‌م كۆمه‌ڵگه‌یانه‌دا سه‌ركوتكراو  ترسێنراو ‌و خه‌سێنراوه‌ له‌ خۆوه‌ نه‌هاتووه‌ ‌و په‌یوه‌ندییه‌كی زۆری به‌ ژیانی سیاسی، كۆمه‌ڵایه‌تی ‌و ئابوورییه‌وه‌ هه‌یه‌{ئه‌گه‌ر سه‌ركوتی سیاسی ‌و كۆمه‌ڵایه‌تی بنه‌ما ‌و به‌رهه‌مهێنه‌ری چه‌پاندنی ده‌روونی ‌و كوشتنی چێژی ژیان ‌و ژیاندۆستی بێت ‌و دروستكه‌ری كه‌سێتی تێكشكاو ‌و تاكی كه‌رامه‌ت شكێنراو بێت، ئه‌وا بێبه‌شی ئابووری مۆركی خه‌ساندن له‌ نه‌ستی مرۆڤدا وه‌رده‌گرێت ‌و زامێكی نه‌رجسی له‌نه‌ستیدا دروست ده‌كات. چونكه‌ پاره‌ ‌و سامان به‌ هۆی ئه‌و كاریگه‌رییه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ كه‌ هه‌یه‌تی له‌سه‌ر نه‌ستی تاك سیمبۆڵیكی چوكی (قضیبی) ‌و تێركردن وه‌رده‌گرێت، پڕبوونی گیرفان به‌ پاره‌ ئه‌و غرور ‌و شكۆ مناڵانه‌یه‌ ده‌وروژینێت كه‌ له‌ هه‌ستی خاوه‌ندارێتیكردنی مه‌مكی دایكێكی به‌خشنده‌دا هه‌یه‌ (14). گرێی خه‌ساندن گه‌وره‌ترین گرێكوێره‌ی هاوڵاتییه‌ له‌م كۆمه‌ڵگه‌ دواكه‌وتووانه‌دا كه‌ ده‌ركه‌وته‌كانی له‌ ده‌ستبردن ‌و ته‌حه‌ڕوش كردن به‌ ژنانه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كات ‌و به‌ فره‌ژنیدا تێده‌په‌ڕێت ‌و له‌ به‌ سه‌بیه‌گرتن ‌و ئیغتیساب كردنی ژنان له‌ لایه‌ن داعشه‌وه‌ ده‌گاته‌ ترۆپكی خۆی، ئه‌مانه‌ نمایشگه‌لێكن بۆ نكۆڵی كردن له‌ خه‌ساندن ‌و نیشاندانی پیاوه‌تی.

گرێی خه‌ساندن له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ گرێیه‌كی مناڵییه‌ كه‌ یاسای باوك به‌سه‌ریدا ده‌یسه‌پێنێت بۆ قه‌ده‌غه‌كردنی  دروستكردنی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ دایكدا، بۆیه‌ مناڵ له‌ پرۆسه‌یه‌كی ته‌مایهكردندا Identification به‌ باوك، مه‌یله‌ سێكسییه‌كه‌ی به‌ره‌و ده‌ره‌وه‌ ‌و ژنێكی دیكه‌ وه‌رده‌چه‌رخێنێت. له‌ رووی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ تاك هه‌ر له‌ مناڵییه‌وه‌ ته‌ماهی به‌ چه‌ند سیمبۆڵێكی دیكه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌كات له‌وانه‌ مامۆستا، پاشان له‌ چوونه‌ سه‌ری ته‌مه‌ندا ته‌ماهیكردن به‌ هه‌ر كاره‌كته‌رێكی دیكه‌ كه‌ كاریگه‌ری كاریزمیی له‌سه‌ر تاك هه‌یه‌ وه‌كو سه‌ركرده‌كان. هه‌موو ئه‌م پرۆسه‌ی ته‌ماهیكردنانه‌ش له‌ سه‌رسامییه‌وه‌ به‌ هێزی باوك – سه‌ركرده‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرن. سه‌رسامییه‌ك كه‌ هاوكات له‌گه‌ڵ خۆیدا بڕێك شه‌ڕه‌نگێزیی ‌و به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ خۆیدا هه‌ڵگرتووه‌، چونكه‌ ترس له‌ خه‌ساندن له‌لایه‌ن ئه‌م سیمبۆڵانه‌وه‌ تاك ده‌خاته‌ به‌رده‌م هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی ده‌ره‌كی به‌رده‌وامه‌وه‌.

ئه‌گه‌ر ته‌ماهیكردن له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتدا ‌و ملكه‌چبوون بۆی رێگه‌ چاره‌یه‌ك بێت بۆ قه‌ره‌بۆكردنه‌وه‌ی ئه‌و شڵه‌ژان ‌و تێكچوونه‌ ناوه‌كی ‌و ده‌روونییه‌ی كه‌ له‌ئه‌نجامی هه‌ست به‌كه‌میكردن ‌و خۆ به‌هیچ نه‌زانیندا دێته‌ ئاراوه‌، ئه‌وا ئه‌ڵته‌رناتیڤێكی تر ته‌ماهیكردنه‌ به‌ دژایه‌تیكردنی ده‌سه‌ڵات ‌و خۆخستنه‌ پاڵ سه‌ركرده‌ ‌و قاره‌مانی فریادره‌س ‌و چوونه‌ ناو ئه‌و گروپانه‌وه‌ كه‌ هه‌ستی دڵنیایی ‌و ئاسوده‌یی ده‌روونییان ده‌داتێ، به‌مه‌ش پابه‌ندێتییه‌كانی به‌ جفاته‌كه‌یه‌وه‌ ده‌بچڕێنێت ‌و نكۆڵی له‌ هه‌ر جۆره‌ ئینتیمایه‌كی پێشووی ده‌كات. به‌م جۆره‌ تاك ئه‌و وێنه‌ زاتییه‌ سوكایه‌تی پێكراوه‌ی رابردووی ده‌نێته‌ چاڵ ‌و په‌شیمانیش ده‌بێته‌وه‌ له‌ داننان به‌ په‌یوه‌ندییه‌ مرۆییه‌كانی پێشووی، له‌ تایبه‌تمه‌ندێتییه‌كانی ئه‌م پرۆسه‌یه‌ لادانه‌ به‌لای توندڕه‌وی ‌و په‌ڕگیریدا(15).

له‌م كۆمه‌ڵگه‌یانه‌دا له‌ ملكه‌چ كردن بۆ ده‌سه‌ڵاتیشدا نه‌مانی ئینتیما هه‌ر ئاماده‌یی هه‌یه‌، كه‌ به‌ده‌ربڕینه‌ ماركسییه‌كه‌ی تاك پشت ده‌كاته‌ هاوچین ‌و هاوخه‌مه‌كانی ‌و له‌ گه‌ڕاندا بۆ خۆ لادانێكی وه‌همی له‌ خه‌ساندن ‌و پڕكردنه‌وه‌ی گیرفانی به‌ پاره‌، ئینتیمای بۆ پێگه‌ ئابوورییه‌كه‌ی پێشووی نامێنێ.

له‌ راستیدا كۆمه‌ڵگاكانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست كه‌ كۆمه‌ڵگه‌ی كوردیش به‌ده‌رنییه‌ لێیان، سیخناخن له‌ مرۆگه‌لی بێ ئینتیما ‌و تووڕه‌ له‌ ئینتیما یا به‌ مانایه‌كی دیكه‌ تاكی ناهاوڵاتی، كه‌ به‌ رواڵه‌ت له‌ ژیانێكی مۆدێرندان له‌ ناوه‌ڕۆكدا شێوه‌ ژیانێكی خێڵه‌كییانه‌ ده‌ژین كه‌ بێبه‌شن له‌ هۆكاره‌كانی ژیانێكی كامه‌ران ‌و له‌رێگه‌ی به‌ده‌ستهێنانی ئه‌و كامه‌رانییه‌دایه‌ كه‌ ئیدی ئینتیماكانیش له‌ده‌ست ده‌چن. كۆچكردن به‌ره‌و رۆژئاوا ‌و ناچاربوون به‌هه‌ڵگرتنی ناو و ناسنامه‌ی جیاواز له‌ ناو و ناسنامه‌ی راسته‌قینه‌، نمونه‌یه‌كه‌ له‌ نكۆڵیكردن له‌ ئینتیمائاته‌كانی پێشوو ‌و ده‌ربڕینێكی ئه‌م هه‌ڵهاتنه‌ ره‌مزییه‌یه‌ كه‌ پێشتر ئاماژه‌مان پێیدا. كۆمه‌ڵناسی مه‌غربی ( عه‌بدولسه‌مه‌د ئه‌لده‌یالمی) له‌ نه‌مانی ئینتیمای تاك بۆ كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌غریبیدا ئاماژه‌ بۆ دوو ئاراسته‌ ده‌كات. ئاراسته‌ی یه‌كه‌میان كۆچكردنه‌ به‌ره‌و ئیسپانیا ‌و ئاراسته‌ی دووه‌میان خۆته‌قاندنه‌وه‌ی ئیسلامییه‌كانه‌، كه‌ هه‌ردووكیانی به‌ زمانی مه‌غریبی به‌حه‌ریك (بنه‌مای وشه‌ی حریق) واته‌ سووتاندن ناوبردووه‌.

ئاراسته‌ی یه‌كه‌میان ئاراسته‌یه‌كی ئاسۆییه‌ واته‌ كۆچكردن به‌ره‌و ئیسپانیا ‌وئه‌وروپا كه‌ كۆچبه‌ره‌كان به‌ر له‌وه‌ی بچنه‌ ناو خاكی ئیسپانیاوه‌ ته‌واوی به‌ڵگه‌نامه‌كانیان ده‌سووتێنن، تاكو ناسنامه‌یه‌كی دیكه‌یان ده‌ستبكه‌وێت ‌و له‌وێشه‌وه‌ بگه‌ن به‌ ژیانێكی خۆشگوزه‌ران ، بگه‌ن به‌سه‌ر زه‌مینی به‌دیهاتنی خه‌ون ‌و خۆزگه‌ ‌و حه‌زه‌كان. به‌ڵام ئاراسته‌ی دووه‌میان ئاراسته‌یه‌كی شاقووڵییه‌ واته‌ به‌رزبوونه‌وه‌ له‌ زه‌وییه‌وه‌ بۆ ئاسمان كه‌ ئیسلامییه‌كی خۆكوژ له‌ پرۆسه‌یه‌كی ته‌واو نه‌هیلیستیدا گشت لینك ‌و ئینتیماكانی به‌ كۆمه‌ڵگه‌وه‌ له‌ رێگه‌ی خۆته‌قاندنه‌وه‌ ده‌سووتێنێت( ئه‌و گڕو كڵپه‌یه‌ی له‌ خۆته‌قاندنه‌وه‌دا په‌یدا ده‌بێت بێگومان سووتانێكی زۆر خێرا ‌و به‌ هێزه‌) بۆ ئه‌وه‌ی بچێته‌ به‌هه‌شت ‌و بگات به‌ كامه‌رانییه‌كی هه‌تا هه‌تایی سێكسی.

هه‌ردوو حاڵه‌ته‌كه‌ هه‌ڵهاتنه‌ له‌ شوێنكاتێكی نه‌خوازراو ‌و ته‌حه‌مول نه‌كراوه‌وه‌ به‌ره‌و شوێنكاتێكی خواستراو، جیاوازییه‌كه‌ له‌وه‌دایه‌ سه‌فه‌ركردن بۆ وڵاتێكی دی تووڕهه‌ڵدانی هه‌موو رابردووه‌، له‌ كاتێكدا خۆكوژێكی سه‌له‌فی له‌ پرۆسه‌ی باوه‌شكردن به‌ رابردوودا ‌و له‌ هه‌وڵی گه‌ڕاندنه‌وه‌ی رابردوودا ده‌یه‌وێت بڕوات بۆ به‌هه‌شت. عه‌بدول له‌تیف ئه‌لده‌یالمی له‌ باره‌ی رۆڵی چه‌پاندنی سێكسییه‌وه‌ جه‌خت له‌سه‌ر بێبه‌ش(حرمان)ی سێكسی ده‌كاته‌وه‌ كه‌ بریتییه‌ له‌ هه‌ستی بێئومێدی ‌و شكست، هه‌ر ئه‌م به‌ هۆی هه‌سته‌شه‌وه‌یه‌ مرۆڤ به‌های مرۆیی خۆی لا كه‌م ده‌بێته‌وه‌ ‌و بێهیوا ده‌بێت له‌ ژیان. بۆیه‌ خۆته‌قاندنه‌وه‌ یا په‌نابردنه‌ به‌ر جیهاد ‌و توند‌وتیژی ته‌نها چاره‌سه‌رێكه‌ له‌ به‌رده‌میدا بۆ ئه‌وه‌ی هه‌م رزگاری بێت له‌ خودێكی بێتوانا له‌ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی ژیانی مۆدێرن ‌و شكستخواردووش له‌ بینینی رۆڵی نێرینه‌یی ته‌قلیدی خۆی ئه‌ویش توانای نیكاح ‌و نه‌فه‌قه‌یه ‌(16). هه‌ر بۆیه‌ له‌م كۆمه‌ڵگه‌یانه‌دا چوونی تاك بۆ ناو گروپه‌ ئیسلامییه‌كان ‌و هه‌ڵبژاردنی رێگای جیهادكردن مانای كرانه‌وه‌ی ده‌رگای هیوایه‌كه‌  كه‌ ئه‌گه‌ر سه‌ركه‌وتنی به‌ده‌ست هێنا ئه‌وا سیستمێكی داعشیی داده‌مه‌زرێنێت كه‌ تیایدا پیاوه‌تیی له‌ده‌ستچووی ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ ‌و ژن ‌و كه‌نیزه‌كی زۆری ده‌بن. خۆ ئه‌گه‌ر كوژراش ئه‌و ئه‌وا ده‌چێته‌ به‌هه‌شت ‌و له‌وێ‌ ده‌گات به‌ حۆری ‌و غیلمان.

جیهادی نیكاح ‌و له‌شفرۆشی پیرۆز { البغا‌ء المقدس }  

     وه‌ك زۆربه‌ی ئایینه‌كانیتر له‌ ئیسلامیشدا میسۆلۆژیا، چ وه‌ك بابه‌ت چ وه‌ك ره‌مز، ئاماده‌یی هه‌یه‌. چه‌مكی سێكسی پیرۆز یا له‌ شفرۆشی پیرۆز(الجنس المقدس او البغا‌ء المقدس) یه‌كێكه‌ له‌و چه‌مكه‌ میسۆلۆژییانه‌ی كه‌ له‌گه‌ڵ جیهادی نیكاحدا كه‌ له‌لایه‌ن داعشه‌وه‌ ده‌رچوو، لێكچوونێكی زۆریان هه‌یه‌. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی به‌رده‌وام له‌لایه‌ن ده‌سته‌ ‌و دامه‌زراوه‌ ‌و بانگخوازه‌كانه‌وه‌ فه‌توا له‌سه‌ر پرسی جۆرا ‌وجۆر ده‌رئه‌چێت، به‌ڵام فه‌توای جیهادی نیكاح یه‌كێكه‌ له‌و فه‌توا پڕ مشتومڕانه‌ی كه‌ له‌ له‌لایه‌ن هه‌ندێكه‌وه‌ ره‌ت ده‌كرێته‌وه‌ ‌و له‌لایه‌نی هه‌ندێكی تره‌وه‌ په‌سه‌ند ده‌كرێت ‌و بگره‌ چه‌ندان كچ ‌و ژن له‌ وڵاتانی عه‌ره‌بی ‌و وڵاتانی جیهان به‌و جیهاده‌وه‌ په‌یوه‌ست بوون.

ئه‌م فه‌توایه‌ ده‌ربڕی فه‌نتازیایه‌كی سێكسییه‌ كه‌ فره‌ژنی ‌و كۆیله‌یی سێكسیی ئه‌م دنیا ‌و حۆرییه‌كانی ئه‌و دنیا له‌ ئه‌ندێشه‌ی تاكی موسڵماندا دروستیكردووه‌، بۆیه‌ ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر جیهادی نیكاح له‌لایه‌ن به‌شێك له‌ موسڵمانانه‌وه‌ ره‌تیش بكرێته‌وه‌ ئه‌مه‌ ناكاته‌ ره‌تكردنه‌وه‌ی خودی فه‌نتازییه‌ سێكسییه‌كه‌، ئه‌و فه‌نتازیایه‌ی كه‌ ریشه‌كه‌ی له‌ كۆمه‌ڵگه‌ دێرینه‌كاندا هه‌یه‌.

له‌ كۆمه‌ڵگه‌ سه‌ره‌تاییه‌كاندا سێكس له‌گه‌ڵ هه‌ر یه‌كه‌ له‌ ئه‌فسانه‌ ‌و ئاییندا په‌یوه‌ندییه‌كی تێكچڕژا‌و ‌و پێكه‌وه‌ به‌ستراویان هه‌یه‌، هه‌ر له‌ یه‌كگرتنی خواوه‌ندی نێر ‌ومێی سۆمه‌رییه‌كانه‌وه‌ تا سروته‌كانی په‌رستنی زێ ‌و په‌رستنی چوك ‌و چیرۆكی ئاده‌م ‌و حه‌وا كه‌ له‌ هه‌ر سێ ئایینه‌ یه‌كتا په‌رستییه‌كه‌دا به‌ شێوه‌ی جۆرا ‌وجۆر باسی لێكراوه‌، به‌گشتی له‌م‌ كۆمه‌ڵگایانه‌دا سێكس وه‌ك شتێكی پیرۆز سه‌یری كراوه‌. ئه‌م پیرۆزییه‌ ده‌گاته‌ ئاستێك كه‌ لای سۆمه‌رییه‌كان خواوه‌ند خۆی سه‌رپه‌رشتی ‌و چاودێری له‌شفرۆشی پیرۆز ده‌كات ‌و ده‌بێت هه‌موو ژنێك بۆ یه‌كجار له‌ ژیانیدا له‌ په‌رستگاكانی عه‌شتار واته‌ خواوه‌ندی خۆشه‌ویستیدا له‌گه‌ڵ بێگانه‌یه‌كدا سێكس بكات ‌و له‌به‌رامبه‌ریشدا بڕێك پاره‌ وه‌ربگرێت، سرووته‌كه‌یش به‌و جۆره‌ بوو كه‌ ژنان له‌ په‌رستگای عه‌شتاردا ده‌وه‌ستان ‌و چاوه‌ڕێی رێبوارانیان ده‌كرد ‌و ده‌بوو نه‌ڕۆنه‌وه‌ بۆ ماڵه‌وه‌ تا سێكس نه‌كه‌ن. له‌ پاڵ ئه‌م شێوازه‌دا ژنانێكیش هه‌بوون كه‌ به‌رده‌وام له‌ په‌رستگای عه‌شتاردا ده‌ژیان خۆیان ته‌رخان كردبوو بۆ سێكسكردن ‌و پێیان ده‌وترا (قادیشتۆ) واته‌ ژنانی پیرۆز ‌وپاكیزه‌(17) .

سه‌رنج بده‌ن كه‌ قادیشتۆ ‌و ژنه‌ موجاهیده‌ خۆبه‌خشه‌كان بۆ نیكاحكردن له‌گه‌ڵ موجاهیده‌ ئیسلامییه‌كاندا چه‌ند له‌یه‌ك ده‌چن. له‌ سه‌ره‌تای سه‌رهه‌ڵدانی ئایینی جودایزمیشدا ئه‌م سروته‌ی سۆمه‌رییه‌كان دێته‌ ناو ئایینه‌كه‌وه‌ ‌و سوله‌یمان بڕوای پێی بووه‌ ‌و سروودی سرووده‌كانیش له‌ ژێر ئه‌و كاریگه‌رییه‌دا بوون (18).  هه‌ر له‌ راستای ئه‌م پیرۆزییه‌دا، ئه‌ركی چێژبه‌خشیی سێكس ده‌گۆڕدرێت بۆ وه‌چه‌خستنه‌وه‌ به‌ بێئه‌وه‌ی پیرۆزییه‌كه‌ی له‌ده‌ست بدات. له‌ چیرۆكی (گه‌لی لووت)دا ته‌نها لوت ‌و هه‌ردوو كچه‌كه‌ی ده‌مێننه‌وه‌ ‌و ژنه‌كه‌ی به‌هۆی ئه‌وه‌ی گوناهبار بووه‌ به‌ر سزای خواوه‌ند ده‌كه‌وێت. له‌ ته‌وراتدا ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات كاتێك لووت ‌و هه‌ر دوو كچه‌كه‌ی شاری سدۆم به‌ جێده‌هێڵن ‌و ده‌چنه‌ ناو ئه‌شكه‌وتێكه‌وه‌. كچه‌كانی لووت، به‌هۆی نه‌مانی پیاوه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی مناڵ بخه‌نه‌وه‌، باوكیان سه‌رخۆش ده‌كه‌ن ‌و پاشان سێكسی له‌گه‌ڵا ده‌كه‌ن، قورئان ئاماژه‌ی به‌م رووداوه‌ نه‌داوه‌ (19). له‌ ئایینی مه‌سیحییه‌تدا تێكه‌ڵاو بوونی سێكسی پیرۆز به‌ ئه‌فسانه‌ ‌و ئایین له‌ فۆرمه‌ هه‌ره‌ نمونه‌ییه‌كه‌یدا به‌رجه‌سته‌ ده‌بێت كاتێك خواوه‌ند جوبرائیل ده‌نێرێته‌ لای مریه‌م تا پێی راگه‌یه‌نێت كه‌ كوڕێكی ده‌بێت. له‌ چیرۆكی ئاده‌م ‌و حه‌وادا قابیل ‌و خوشكه‌كه‌ی زاده‌ی سێكسكردنی ئاده‌م ‌و حه‌وان له‌ ناو به‌هه‌شتدا (20).

له‌و كاته‌یشه‌وه‌ كه‌ ئایین چه‌مكی ئه‌خلاق ده‌گرێته‌ خۆی ‌و تابۆ ‌و قه‌ده‌غه‌كراوه‌كان(التابو و المحرمات) سه‌رهه‌ڵده‌ده‌ن حه‌زی سێكسیش ره‌هه‌ندێكی گڵاوی بۆ دروست ده‌بێت ئه‌ویش زیناكردنه‌ له‌گه‌ڵ مه‌حرمه‌كان ‌و سێكسی نا شه‌رعی. به‌ڵام وزه‌ی سێكسی ره‌هه‌نده‌ پیرۆزییه‌كه‌ی هه‌ر ده‌مێنێته‌وه‌ ‌و وه‌ك ئه‌سپارده‌یه‌كی(امانه‌) یه‌زدان بۆ مرۆڤ ته‌ماشای ده‌كرێت ‌و له‌م ئه‌سپارده‌یه‌شدا هه‌رچه‌نده‌ ره‌هه‌نده‌ زایه‌ندییه‌كه‌ی (تناسلی) كاری سێكسی كراوه‌ته‌ بنه‌ما، به‌ڵام لایه‌نه‌ ئیرۆتیكییه‌كه‌یشی فه‌رامۆش نه‌كراوه‌. ئه‌وه‌ی كه‌ له‌ هاوسه‌رگیریی ئیسلامیدا به‌ده‌ستهێنانی رازییبوونی مێرد له‌ رووی سێكسییه‌وه‌ له‌ ژنه‌كه‌ی كراوه‌ته‌ مه‌رجێك بۆ به‌دیهێنانی رازیبوونی خودا هیچ نییه‌ جگه‌ له‌ به‌خشینی پیرۆزیی به‌ وزه‌ی سێكسیی پیاوان ‌و به‌ پیرۆزكردنی ده‌سه‌ڵاتی ره‌های پیاوان (21). نه‌ك هه‌ر ئه‌مه‌ به‌ڵكو سێكسكردن له‌گه‌ڵ سه‌بیه‌ ‌و ژنه‌ دیله‌كانی جه‌نگدا وه‌ك فه‌رمانێكی ئیلاهی سه‌یرده‌كرێت. بێگومان به‌ جێهێنانی فه‌رمانی خودایش هه‌م فه‌رزه‌ ‌و هه‌م ئه‌نجامدانی چاكه‌یه‌، شێخ متوه‌لی شه‌عراوی پێی وایه‌ ئیغتیسابكردنی ژنانی به‌دیلگیراو رێزگرتنه‌ لێیان(ومعاشرة النسا‌ء اڵاسیرات معاشره‌ اڵازواج تكریم لهن , إذ یفعل بهن السید ما یفعله مع زوجته) (22)، واته‌ جووتبوون له‌گه‌ڵ ژنانی به‌دیلگیراودا، جووتبوونێكی هاوسه‌رییانه‌، رێزگرتنه‌ لێیان، چونكه‌ ئه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌كرێت كه‌ گه‌وره‌ له‌گه‌ڵا ژنه‌كه‌یدا ده‌یكات.

 به‌م مانایه‌ ده‌بێت كچه‌ یه‌زیدی ‌و مه‌سیحییه‌كان ده‌بێت سوپاس ‌و ستایشی موجاهیده‌كانی داعش بكه‌ن كه‌ له‌ سروتێكی دیۆنیسۆسیدا وه‌ك بوونه‌وه‌رێكی سێكسیی په‌تی مامه‌ڵه‌یان له‌ته‌كدا ده‌كه‌ن ‌و له‌هه‌مان كاتیشدا ده‌شێت تێركردنی سێكسی جه‌نگاوه‌رانی خودا هۆكارێك بێت بۆئه‌وه‌ی ئه‌م قادیشتۆیانه‌ی سه‌ده‌ی بیست ‌و یه‌ك  به‌ر به‌زه‌یی ‌و لێخۆشبوونی خوداوه‌ند بكه‌ون.

 

   په‌راوێز: 

1.      عبدالصمد الدیالمی، المدینه‌ الاسلامیه‌ و الاصولیه‌ والارهاب ، دار الساقی ط 1 2008، ص8.

2.      العنف و التسامح  http://chebbah-65.newstarforum.net/t468-topic 

3.      د. مصطفی الحجازی، التخلف الاجتماعی مدخل الی سیكولوجیا الانسان المقهور، المركز الثقافی العربی، دار البیضاء  ـ المغرب، ط 9  2005 ، ص 86.

4.      النجار، كامل، مفردات الجنس عندالعرب، http://www.ahewar.org/debat/show.art.

5.      هسپ

6.      ژن له‌ ئیسلامدا كاره‌كته‌رێكی دوالیزمی هه‌یه‌، هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌م دوالیزمه‌یه‌ له‌ئیسلامدا حاڵه‌تێكی روونه‌ كه‌ دیارترینیان دوالیزمه‌ی خواوه‌ند – شه‌یتانه‌، له‌لایه‌كه‌وه‌ ره‌هه‌ندێكی سسێكسواڵیتی هه‌یه‌ ‌و له‌گه‌لێك ئایه‌ت ‌و حه‌دیسدا په‌سنی كراوه‌ ‌و وه‌ك هاوسه‌ر ‌و هاوبه‌شی سێكسی پیاوان باسیان لێكراوه‌ له‌لایه‌كی دیكه‌یشه‌وه‌ كارێكته‌رێكی مه‌ترسیداری هه‌یه‌ ‌و هۆكارێكه‌ بۆ تووشكردنی پیاوان به‌ گوناه ‌و بگره‌ شه‌یتان له‌ وێنه‌ی ژندا خۆی نیشانی مرۆڤ ده‌دات. ئه‌گه‌ر كاره‌كته‌ری یه‌كه‌میان له‌ ژێر كاریگه‌ریی ژیانی سێكسی نیمچه‌ دوورگه‌ی عه‌ره‌بیی پێش ئیسلامدا بووبێت ئه‌وا كاره‌كته‌ری دووه‌میان له‌ ژێر كاریگه‌ریی تێڕوانینه‌ میتۆلۆژییه‌ ئایینییه‌كانی ناوچه‌كه‌دایه‌ بۆ ژن كه‌ ژن وه‌ك هۆكاری یه‌كه‌م گوناه ‌و ته‌نانه‌ت دووه‌م گوناهیش ده‌زانن واته‌ خواردنی سێوه‌كه‌ ‌و كوشتنی هابیل.

7.      فاطمه‌ المرنیسی، ماورا‌ء الحجاب الجنس كهندسه‌ اجتماعیه‌ ، ترجمه‌ فاطمة‌ الزهرا‌ء ازرویل، المركز الثقافی العربی، دار البیضاء    ـ المغرب، ط4  2005،  ص 34

8.      http://fatwa.islamweb.net/fatwa/index.php?page=showfatwa&Option=FatwaId&Id=68777 

9.      http://library.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?idfrom=827&idto=828&bk_no=80&ID=544

10.    مجدی رشاد عزام، شعر الزهد فی العصر العباسی الاول بحث مقدم لنیل درجه‌ الماجستیر فی اللغه‌ العربیه‌ وا‌دابها جامعه‌ السودان للعلوم و التكنولوجیا، 2012، ص 49 .

11.    (http://www.alukah.net/sharia/0/25899/

12.    ابن كثیر،  البدایه‌ والنهایه‌، بیت الافكار الدولیه‌، لبنان، 2004 ص 974.

13.    مجدی رشاد عزام، شعر الزهد فی العصر العباسی الاول بحث مقدم لنیل درجه‌ الماجستیر فی اللغه‌ العربیه‌ وا‌دابها جامعه‌ السودان للعلوم و التكنولوجیا، 2012، ص 69 

14.    د. مصطفی الحجازی، التخلف الاجتماعی مدخل الی سیكولوجیا الانسان المقهور، المركز الثقافی العربی، دار البیضاء    ـ المغرب، ط 9  2005 ، ص 87

15.    د. مصطفی الحجازی، التخلف الاجتماعی مدخل الی سیكولوجیا الانسان المقهور، المركز الثقافی العربی، دار ا البیضاء    ـ المغرب، ط 9  2005 ، ص 129.

16.    عزالدین اللواج، الجنس و الدین والسیاسه‌  http://alwatanlibya.com/more-26091-22-

17.    الممارسات الجنسیه‌ فی العلم القدیم  http://outofspacetime.wordpress.com/category

18.    هسپ. 

19.    تركی علی الربیعو، العنف و المقدس و الجنس فی المیثولوجیا الاسلامیه‌، المركز الثقافی العربی، دار البیضاء    ـ المغرب ط2   1995 ،  ص 126

20.    تركی علی الربیعو، العنف و المقدس و الجنس فی المیثولوجیا الاسلامیه‌، المركز الثقافی العربی، دار البیضاء    ـ المغرب ط2   1995 ،  ص116 

21.    فاطمة‌ المرنیسی، ماورا‌ء الحجاب الجنس كهندسه‌ اجتماعیه‌ ، ترجمه‌ فاطمة‌ الزهرا‌ء ازرویل، المركز الثقافی العربی، دار البیضاء  ـ المغرب، ط4  2005،  ص 57

22.    http://alkalema.net/women.htm

 

دیونسیوس: خواوه‌ندی مه‌ی ‌و مه‌ستی، خۆشی ‌و سه‌رگه‌رمی لای یۆنانییه‌كان.

سه‌رچاوه‌كان: 

1. ایجلتون ، تیری، الارهاب المقدس، ترجمه‌ اسامه‌ اسبر، بدایات للطباعه‌ و النشر،دمشق سوریه‌، ط 1 2007.

2. تیمیه‌، ابن، منهاج السنه‌ النبویه‌ ج4 تحقیق د.محمد رشاد سالم ط1 1986

3. الحجازی، د. مصطفی، التخلف الاجتماعی مدخل الی سیكولوجیا الانسان المقهور، المركز الثقافی العربی، دار البیضاء  ـ المغرب، ط 9  2005

4. الدیالمی، عبدالصمد، المدینه‌ الاسلامیه‌ و الاصولیه‌ والارهاب ، دار الساقی ط 1 2008.

5. الربیعو، تركی علی ، العنف و المقدس و الجنس فی المیثولوجیا الاسلامیه‌، المركز الثقافی العربی، دار البیضاء  ـ المغرب ط2   1995.

6. الطبری ،ابی جعفر مجمد بن جریر ، تاریخ الطبری الخلافه‌ فی عهد الامویین ، دار ابن الكثیر دمشق ـ بیروت ، المجلد 4، ط 1 2007.

7. فروم، اریك ، الدین و التحلیل النفسی، ترجمه‌ فواد كامل، دار غریب ، القاهره‌

8. فریشاور، بول، الجنس فی العالم القدیم، ترجمه‌ فائق دحدوح مطابع جوهر الشام ، دار نینوی، ط 1  1999.

9. المرنیسی، فاطمة‌، ماورا‌ء الحجاب الجنس كهندسه‌ اجتماعیه‌ ، ترجمه‌ فاطمة الزهرا‌ء ازرویل، المركز اثقافی العربی، دار البیضاء  ـ المغرب، ط4  2005

 

 

loadingناڕەزایەتی درۆینەی میللەتێک بەرامبەر بە دەسەڵاتێکی فێڵباز

لە ساڵی ٢٠٠٣ بۆ سەرەوە، بەشێک لە خەڵکی کوردستان ناڕەزایەتی دژی دەسەڵاتێک دەربڕی کە ١٤ساڵ بوو شەڕی ناوخۆیی خوڵقاند، خۆپیشاندەرانی دایە بەردەستڕێژی گولە، داهاتەکەی دزی، ئەنفالیکرد، بێبەشیکرد لە خزمەتگوزارییە جۆراوجۆرەکان، موچەی نەدەدایە، خۆی بە بەرپرس لە ژیانی نەدەزانی.

هەتا دوای ڕوخانی ڕژێمی بەعس و تاڵان و بڕۆی ڕوخانی ئەو ڕژێمە و قڵپ بوونەوەی دۆلارە ئەمریکییەکان بۆ گیرفانی چەتەکانی ئەو دەسەڵاتە، تا دوای دەرهێنانی نەوت و هەناردەکردنی نەوت، ئەو خەڵکە تێنەگەیشت کە چ ئەژدیهایەک حوکمی دەکات!.

 بەشێکی زۆر لە خەڵکی کوردستان بوونە کۆیلەی ئەو دەسەڵاتە[ دەسەڵاتی تاڵەبانی و بارزانییەکان]، تا بەشی خۆیان بە کۆیلایەتی حیزبی بپچڕن و معاشێک و چەند معاشی بن سێبەر لە چەتەکان و ئاغاکانیان وەربگرن. بەشەکەی دیکەی کە ماوەیەوە، لەچاوەڕوانی فریاد ڕەسێکدا بوو تا دەستی بگرێت و بیباتە سەر لاکە تۆپاوەکەی ئابوریی و داهاتی کوردستان. نەوشیروان مستەفایەک پەیدابوو کە خۆی کردە فریاد ڕەسی ئەو بەشەی دیکەی خەڵکی کوردستان. نەوشیروان مستەفا بەڵێنی پێدان ئەوان بگەیەنێتە سەر لاکە تۆپیوەکەی دەسەڵات و داهات. نیو ملیۆن ناڕازی ساختە، کە نەک بە دوای عەدالەتی ئابوریی و کۆمەڵایەتی بۆ هەمووان، بەڵکو بەدوای گیرفان پڕکردنی خۆیی و بردنی بەشێک لە لاکە تۆپیوەکەی داهات و دەسەڵاتەوە بوو، تێکڕا دەنگیان بە نەوشیروان و بزووتنەوەی گۆڕانەکەیدا. نیو ملیۆن ناڕازی ساختە، ئیزافەکرا بۆ بەکۆیلەکردنی حیزبی نوێ.

بزووتنەوەی گۆڕان گەیشتە دەسەڵات و بۆڵەو برتە و ناڕەزایەتی ساختەکەش لێفەی گۆڕانی بەسەردا درا و خەفەکرا. لەم گەمەی مارو پەیژەی نەوشیروان، تاڵەبانی و مەسعودبارزانییەی هاوڕێیدا، کۆمەڵگە گەڕایەوە بۆ کلکی مارەکە. کۆمەڵگەی کوردستان بە تەواوی کرایە سەرباز و کۆیلەی "حیزب"و حیزبایەتی. ئێستا ئیتر زۆر ئاستەمە لە کۆمەڵگەی کوردستاندا کەسێک بدۆزیتەوە کە کۆیلە، یان سەربازی حیزبێک نەبێت، یان مەیلی بۆ حیزبێک نەبێت!. ئەم واقعە تاڵە بەرهەمی ناڕەزایەتی ساختەیە لە دەسەڵاتێکی مافیایی، دەسەڵاتێک کە کارەساتی ئابوریی و سیاسیی یەک بە دوای یەک بۆ حەشامەتەکەی حیزب و حیزبایەتی دروست دەکات و لە کۆتایشدا دەیانهێنێتەوە بەردەم سندوقەکانی دەنگدان و پەنجە مۆری ٤ ساڵ کۆیلایەتی بەردەوامیان پێددەکاتەوە!.

 کۆمەڵگەی کوردستان لەم خولگەی کۆیلایەتییە دەرناچێت، مەگەر ئەوە خۆی لە کۆیلاتی حیزب و حیزب پەرستی ڕزگار بکات و شەقێک لە حیزبەکان هەڵبدات، هەرگیزیش ئەمە ناکات، چونکە ئەم میللەتە وەک مێگەل هەمیشە شوانێک بۆ لەوەڕاندن و سەربڕینی خۆی بە پێویست دەزانێت!. لەبەرئەوە، ناڕەزایەتی و توڕەبوونەکانی ئەو خەڵکە لە دەسەڵاتی مافیاکان، ناڕەزایەتییەکی ساختەیەو بە پێدانی دوو معاش تەبەخور دەکات.

 لێگەڕێ با ئەو میللەتە بە کۆیلایەتی خۆی بژی، چونکە خۆی ژیانی کۆیلایەتی حیزبییانەی هەڵبژاردووە!. هەرگیز بڕوا بە توڕەبوونی کاتی و ڕووکەشی کۆیلەکان لەسەر پارچە نانێکی زیاتر مەکە، لە حاڵێکدا بە دەستی خۆیان زنجیری کۆیلایەتییەکەیان لە دەست و پێیان تووندتر دەکەنەوە!.

loadingدێکەی ئەم بەر .. دێکەی ئەوبەری عوسمانی حاجی مەحمود، مام ڕۆستەم و سالار عەزیز

هەواڵ : " سالار عەزیز و مام ڕۆستەم و عوسمانی حاجی مەحموود گەڕانەوە نێو یەکێتی "

دەهەی هەشتای سەدەی ڕابوردوو دەهەی ئەم بەر و ئەو بەرکردنی پێشمەرگەی لایەنەکان بەتایبەت لە ناوچەی شارەزوور، ئەوە بێجگە لەوەی کە زۆرێك لە مێردمناڵ و لاوەکان لەتاو قورسی کشتی توتن [شەتڵلێدان ، پاچەکۆڵە ، گەلاشکاندن ، شریتلێدان/ گەڵاڵیدان، ...تد] هاوینان دەبوونە پێشمەرگە و زستانان دەبوونە .... لای سەرۆکخێڵەکان.

هەروەها نێوەڕاستی هەمان دەهە، سەردەمی دەرکەوتنی گۆرانی "دێکەی ئەم بەر .. دێکەی ئەو بەر" (حەمەلامەرکەزی) بوو، کە دەتوانین بە سەرەتای گۆرانی راپی کوردی دابنێین، کە گۆرانی پاش ئەوە "دیگ ... دیگ . دیگ .. دیمەسۆ .. دۆزیگمەسۆ ..." بوو و بوو بە سەرهەڵدانی راپی کوردییی ".

ئەوەی کە دەمەوێت لێرەدا ئاماژەی پێبدەم و ڕۆشنایی بخەمە سەر، لێکچوونی دەهەی دووەمی سەرەتای هەزارەی سێیەمە لەتەك دەهەی هەشتای سەدەی ڕابوردوو و لەوەش سەرنجراکێشتر، شوێنی ڕووداوەکانە. وەك پێشتر گوتم دەهەی هەشتا دەهەی ئەم بەر و ئەو بەرکردنی پێشمەرگەی لایەنەکانی بزووتنەوەی چەکداری کورد بوو، بەڵام بە دەگمەن ڕوودەدا، کە ئەندامێکی رێخستنی نهێنی لایەنێك سنگەر بگوازێتەوە، ئەو دیاردەیە تەنیا تایبەت بە بزاڤ و ڕێکخستنی چەکداری بوو، ڕێك هەر وەك ئەمڕۆ، کە ئەندامانی باڵا و ڕێکخستنەکانی لیستی نەوشیروانییەکان زوو زوو سەنگەر دەگوێزنەوە نێو لایەنەکانی دیکە بەتایبەت (ینک)، بەڵام لایەنگران کەمتر یا دەگمەن ڕوودەدات، کە سەنگەر بگوێزنەوە.

ئەو کات سەنگەرگواستنەوەی پێشمەرگەکان لەبەر سەرگەردانی هزریی لاوان بوو و نەیاندەزانی لەنێوان خراپ و خراپتردا ڕوو لە کوێ بنێن و نەیاندەزنی لە کوێدا گیانیانبەختبکەن بۆ ڕزگاری نیشتمان دەبێت؟ بەڵام سەنگەرگواستنەوەی ئەم ڕۆژە بۆ بەدەستهێنانی مشەخۆریی زیاتر و پلە و کەڵەگایی زیاترە بەسەر خەڵکەوە!.

ئەگەر سەرنجبدەین، گۆرانییەکەی حەمەلامەرکەزی لە شارەزوودا سەریهەڵدا، دیاردەی ئەم بەر و ئەو بەرکردن هەر لەوێ سەرهەڵدا و لەم سەردەمەشدا لیستی نەوشیروانییەکان لە شارەزووەروە دەستپێدەکات و سەنگەرگواستنەوەش لە لیستی گۆڕانەوە بۆ باوان [ینک] هەر لەوێوە دەستپێدەکات!.

کەواتە دەتوانین شارەزوور وەك شوێنی کۆنترین شاری ناوچەکە بە شاری "گۆڕان" دابنێین؛ گۆڕان لە ئاواز و هەڵبەستی گۆرانیدا بەرەو ڕاپ، گۆڕانی سەنگەرگواستنەوە لە"حسک"ەوە بۆ "پدک"و لە "پدک"وە بۆ "ینک" و لە "ینک"ەوە [هەڵبەتە لەبیرمچوو گواستنەوەی سەنگەر لە شیوعیبوونەوە بۆ ئیسلامیبوون] هەر لەو ناوچەیە و لە هەمان دەهەدا ڕوویدا و ئێستاش هەمان شت لە ڕووداوەدایە و ئاخۆ دەهەیەکی دیکە چی ڕووبدات؛ گۆڕانی ئیسلامییەکان بۆ شیوعی یا لیرالیزەکردنی ئیسلام ؟!.

***************************

هاوەڵانی ئازیزم لە ناوچەی شارەزوور، وێرای تاسەی گوند بە گوندی شارەزووری ئەم بەر و ئەو بەر، وێرای تاسەی زۆربەی هاوەڵەکانی سەردەمی لاویم لەو ناوچەیە، سڵاوم بۆ هەموو تاکێکی زەحمەتکیشی ئەو ناوچەیە هەیە و دڵنیابن مەبەستم لەم نووسینە توانج و سووکایەتی بە خەڵکی ئەو ناوچەیە نییە، بەڵکو ڕسواکردنی رامیاران و ئەندامانی پارتییەکانە و بەس، ئیدی ئەو ڕامیاران و پارتییانە چەپ بن یا ڕاست، دۆستم بن یا نەیار...

تێبینی کوردستانپۆست ئینفۆ: ئەم وتارە لە پەیجی فەیسبووکی "هەژێن"ەوە وەرگیراوە بە گۆڕینی تایتڵەکەی لەلایەن ئێمەوە.

loadingمەترسییەکانی سەر جیهانی هەڵوەشاوەی عەرەبی لەپۆلێنکردنی ڕۆژنامە عەرەبییەکاندا

لە دوو هەفتەی ڕابردوودا ڕۆژنامەکانی ئیمارات بەشێکی شیکردنەوە سیاسییەکانیان لە بارەی مەترسیییەکانی هەر سێ دەوڵەتی تورکیای ئۆردوغان، دەوڵەتی شیعەی ئێران و دەوڵەتی جولەکەی ئیسرائیل لەسەر وڵاتانی عەرەبی بوو.

لە ڕیزبەندی مەترسییەکاندا بۆ سەر وڵاتانی عەرەبی لەلایەن ڕۆژنامەکانی ئیماراتەوە، ئەگەرچی لەزمانی سەرۆکی میر نشینی ئیماراتەوە وتیان ئیسرائیل یەکەمین مەترسی سەر جیهانی عەرەبییە، بەڵام لە ئەنجامگیرییەکانیاندا تورکیای ئۆردوغان بە پلەی یەکەم، ئیسرائیل بە پلەی دووەم و ئێران بە پلەی سێهەم ڕیز دەکرێن!. ئەم ڕیزبەندییە نوێیە لەبارەی مەترسییەکانی سەر وڵاتانی عەرەبی، بە دوای لێدوانێکی ئۆردوغاندا هات کە ڕاشکاوانە ڕایگەیاند:" تورکیا مافی خۆیەتی کە دەستبخاتە بارودۆخی سیاسیی میسر، عێراق، لیبیا، سوریا، فەلەستین و بۆسنیاوە !".

ڕێک مانگێک پێش لەوەی شیکەرەوە سیاسییەکانی ئیمارات لە مەترسییەکانی سەر جیهانی لەبەریەکهەڵوەشاوەی عەرەبی بە خەبەربێن، ئێمە بە ووردتر لەوان پۆلێنی مەترسییەکانی سەر جیهانی عەرەبیمانکردبوو کە لەو پۆلێنکردنەدا تورکیای نیوعوسمانیمان لە پۆلە یەکەمەکەدا دانابوو، ئێران لە پلەی دووەم و ئیسرائل لە پلەی سێیەمدا ڕیزمانکردبوون [ کلیکی ئەم وتارەمانە بکە http://kurdistanpostinfo.com/ViewItems.aspx?id=2827 ]*.

تورکیای ئۆردوغان بە ستراتیژی زیندووکردنەوەی خەلافەتی عوسمانییەوە،  گەورەترین مەترسی جیۆپۆلتیکییە لەسەر ناوچەکە. تورکیا دەیەوێت ئەم ستراتیژییە لەڕێگای داعشەوە بە دیبهێنێت.

داعش چوار تایبەتمەندی سەرەکی ئایدیۆڵۆجی هەیە کە بەبێ ئەوانە، مەحاڵە بتوانێت کار لەسەر بەدیهاتنی ئەو ستراتیژییەی دەوڵەتی ئۆردوغان بکات؛ دژی شیعەبوون، دژی عەرەبی سوننەی وەهابی، دژی کوردبوون و دژی کەمایەتییە ئاینییە نا موسڵمانەکانی ناوچەکە. لەگەڵ ئەم تایبەتمەندییە ئایدیۆڵۆجییانەشدا، داعش تێکەڵەیەکە لە ئایدیۆڵۆجییەتی بەعسیزمی سوننەگەرایی عێراق و سوننەگەرایی عوسمانلی، کە ئامانجەکەی کۆنترۆڵکردنی  گشت جیهانی عەرەبی و یەکگرتنەوەی ئەو جیهانەیە لە ژێر ئاڵای خەلافەتی ئیسلامیدا. ئەمە ڕاستییەکە کە شیکەرەوە سیاسییەکانی ڕۆژنامەکانی ئیمارات لە ناسینی تایبەتمەندییە ئایدیۆڵۆجییەکانی مەترسییەکانی سەر جیهانی عەرەبیدا هێشتا تێینەگەیشتوون و تەقەی سەریان دێت!.

* هەروەها بڕوانە ئەم وتارەی د. محەمەد گەناوی کە بە شێوەیەکی گشتی ئاماژە بە هەمان ڕیزبەندی مەترسییەکانی سەر جیهانی عەرەبی دەکات:

http://kurdistanpostinfo.com/ViewItems.aspx?id=2904

loadingڕوونکردنەوەیەک بە دوای ڕوونکردنەوەکەی "حەسەن جودی"دا

با سەرەتا بە ڕاشکاوانە ئەوە بخەینە بەر دەمی هەموو لایەک کە ئێمە خەڵکانی ماستاوچی، خەڵکانی ئیحساسی، خەڵکانی بەرژەوەندیپەرست، حیزب  و دەسەڵاتپەرست بە مەترسیدارترین خەڵکەکان دەزانین لەسەر هەم

loadingڕۆبۆتەکان دەبنە هاوڕێمان؛ لە داهاتوویەکی نزیکدا ڕۆبۆتەکان زۆر پەیوەندی نێوان مرۆڤەکان دەگۆڕن!

ژاپۆن ترسێکی گەورەی هەیە لە پیربوونی دانیشتوانەکەی و کەمبوونەوەی هاوسەرگیری و منداڵ دروستکردن. هاوکاتی ئەم گۆڕانکارییە نێگەتیڤە لە دیمۆگرافیای ژاپۆندا، شۆڕشی ئینفۆرماتیکیانە بەردەوامە لەو

loadingئۆردوغان بەتووندی هێرشیکردە سەر وڵاتانی ڕۆژئاوایی!

لە نوێترین لێدواندا ئۆردوغان هێرشیکردە سەر وڵاتانی ڕۆژئاوایی  و  ئەوانی بە پارەپەرست و سەرچاوەی کێشەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست تاوانبارکرد.

 ئۆردوغان لە وتە

loadingئایا داعش دەتوانێت نرخی نەوت بەرز بکاتەوە؟

دوای کۆبوونەوەی  بێئەنجامی سەرانی ئۆپێک و  هێشتنەوەی قەبارەی بەرهەمهێننانی نەوت لە ئاستی ئێستایدا، نرخی نەوت بە خێراییەکی بێ وێنەوە هاتە خوارەوە و ئەمڕۆ نرخی یەک بەرمیل نەوت دابەزی بۆ سەر

loadingلانەی خوێنمژەکانی جیهان لە کوێیە؟

له‌م ماوه‌یه‌دا دوو ڕووداوی گرنگ، به‌ڵام ناسوڕهێنه‌ر ده‌رکه‌وت:
یه‌که‌میان سه‌رۆکی ئێستایی کۆمیسۆنی ئه‌وروپی Jean-Claude Juncker که‌ پێشتر نزیکه‌ی 20 ساڵ سه‌ره‌کوه‌زیرانی لۆکسه‌مبه‌

loadingنەوشیروان مستەفا پەیامی سەرەخۆشی بۆ حەمەی حاجی مەحمود نەنارد!.. دەزانن بۆچی؟

عەتای کوڕی محەمەدی حاجی مەحمود لە شەڕی دژی داعشدا گیانی بەختکرد. هەڵبەت عەتا هیچی زیاتر، یان کەمتر نییە لە کوڕان و کچانێکی شۆڕشگێڕ کە لە کوبانێیوە تا جەلەولا گیانی خۆیان لەشەڕی دڕندەترین ه

loadingرۆژنامەنووسان میوانی كەریم زەندو خاتوو لەیلان بوون

لەو بەسەر كردنەوانەی لقی سلێمانی سەندیكای رۆژنامەنووسانی كوردستان بۆ نەوەی یەكەمی قەڵەم و رۆژنامەنووسی دەیانكات، ئێوارەی 30/11/2014 سەردانی هەریەك لە خاوەن قەڵەمی بەپێزوو نووسەرو مێژوو نوو

loadingمؤامرة فاشية امريكية واتباعها الكردستانيين العملاء تستهدف ثائرات كوباني

نداء من الرفيق سليم بولص منظر الحركة الشيوعية الماوية العراقية الى البروليتارية العراقية حول التدابير والاحتياطات اللازمة و الممكن اتخاذها في مسعى المستجدات ليس ما نعتنده في مواجهتها فحسب

img

مەسعود بارزانی:"هەڕەشەم لەسەرە"!..

ئەوە تازەترین لێدوانی مەسعود بارزانی سەرۆکی پارتی و سەرۆکی هەرێمی کوردستانە بۆ کاناڵی "العربیە"!.

سەیرە پیاوێک کە دەیان فەوجی پاراستن، زێڕەڤانی و ٣٠٠٠ چەکداری بارزانی فیدایی پارێزگاری لێدەکەن، کەچی دەڵێت مەترسی تیرۆرکردنم لەسەرە!. دەک زیڕەکەیت سەرۆک!.. ئێمە دڵنیات دەکەین کە هیچ دوژمنێکی کورد تۆ تیرۆر ناکات، چونکە لەگەڵ هەموویاندا دۆست و برای گیانی بەگیانیت!. لەمە دڵنیابە سەرۆکە قارەمانەکە!..


 ناڕەزایەتی درۆینەی میللەتێک بەرامبەر بە دەسەڵاتێکی فێڵباز


 

پارێزگاری سلێمانی بەسوڕ:

مەهزەلەی پۆستی پارێزگارە "فیفتی فیفتی"یەکەی یەکێتی و گۆڕان!



لە بڕینی بودجەوە تا هێنانی داعش؛ گەمەی مارو پەیژەی دوو دەبەنگ


 بارزانی و ئۆغڵو لە نێوان کائەبە و پێکەنینی ساختەدا؛ هۆکارەکان چین؟


 دابەزینی نرخی نەوت قەیرانی ئابوریی سەرمایەداری قوڵتر دەکاتەوە و کارەساتی گەورەی لێدەکەوێتەوە


 وتەبێژی باڵای داعش دەربارەی دڕاندن وخستنە ژێرپێی وێنەکانی مەسعود بارزانی لەلایەن داعشە کوردەکانەوە  بۆ کاناڵی ڕووداو دەدوێت/ ڤیدیۆ


پلانی میتی تورکیا، بارزانی و نەوشیروان بۆ تێکشکاندنی سەربازییانەی یەکێتی ئاشکرابوو!


 نەوشیروان مستەفا لە دوو توێی نهێنییەکاندا

بەشەکانی ١  ٢  ٣  ٤



arrowبزووتنەوەی گۆڕان لە دەروازەی میتدۆلۆژییەکی دیکەوە

  کۆمۆنیسته‌کانی دوو سه‌ده‌؛ له‌ قوربانییه‌وه‌ بۆ جه‌للاد

دەوڵەت؛ بابەتێک بۆ گفتوگۆ لەنێوان مارکسییەکان و ئانارکیستەکانی کوردستاندا

 ئیخوان المسلمین خەنجەری ژەهراوی دەستی ئیمپریالیزم بۆ لێدان لە دڵی شۆڕشی عەرەبی

ئایا جیاکردنه‌وه‌ی ئایین له‌ ده‌وڵه‌ت بەسه‌ بۆ ئه‌وه‌ی که‌ کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی سێكیولار بداته‌ده‌ست؟

بۆچی ئازادیخوازه‌کان دژی پیرۆزکردنی شته‌کان ده‌جه‌نگن؟


arrowشۆڕش دەستی پێکردووە،چی بکرێت؟!

arrowشۆڕش له‌باربرا؛ ده‌بێت چی بکرێت ؟

نهێنییەکانی پشت پەردەی تیرۆرکردنی کوڕی ساڵح موسلیم و ئەندامی سەرکردایەتی پەیەدەو پ ک ک بە فەرمانی بارزانی ئاشکرابوو!


هێنری کیسنجێر : جەنگی جیهانی سێیەم نەخشەی بۆداڕێژراوە و کەسانێک دەنگی تەپڵی جەنگ نابیستن، ئەوانە کەڕن !