هه‌واڵ
ڕاپۆرتی تایبه‌ت
سیاسه‌ت
‌‌‌ئابووری
‌فه‌لسه‌فه‌
تیۆری‌
‌ته‌نز‌
ئه‌ده‌ب و هونه‌ر
‌‌‌زانست و ته‌کنه‌ڵۆژیا‌
ده‌سه‌ڵات ‌‌
ئۆپۆزسیۆن
ئه‌نتی کاپیتاڵیزم ‌
‌مقالات عربیة
‌مقالات فارسی‌‌
‌ ‌English articles
‌وه‌رگێڕان ‌
‌کتێبخانه‌
‌‌
<December 2018>
SuMoTuWeThFrSa
2526272829301
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
303112345


دوو کوردستانپۆست             



ئەو ڕابەرە گەنجەی جیهانی سەرمایەداری لیبراڵی هێنایە لەرزە !


دوایین فێڵی مێژوویی جه‌لال تاڵه‌بانی – نه‌وشیروان مسته‌فا له‌ کورد " لیستی گۆڕان "ه‌!


ژنی دیکتاتۆرە عەرەبەکان خەریکی چین؟

داڕمانی یۆرۆ، داڕمانی یەکێتی ئەوروپا


Title
قەسیدەی پانۆرامای سەرکردەیەکی دەبەنگ


img11/26/2012 12:00:00 AM
حەسەن مەعروف:

ئه‌م قه‌سیده‌یه‌ پێشکه‌شه‌ به‌ مه‌سعود به‌رزانی و جه‌لال تاڵه‌بانی

 وه‌هه‌روه‌ها به‌ هه‌موو سه‌رکرده‌ گه‌نده‌ڵه‌کانی تر.

له‌ جیاتی پێشه‌کی؛ ئه‌م قه‌سیده‌یه‌م له‌ مانگی جه‌نیوه‌ری٢٠١٠ دا ته‌واو کرد، هه‌رچه‌نده‌ ئاره‌زووم بوو ڕاسته‌وخۆ بڵاوی بکه‌مه‌وه‌.  به‌ڵام ئاستی گه‌نده‌ڵی و هێرشه‌ یه‌ک له‌ دوای یه‌که‌کانی ده‌سه‌ڵاتدارانی کورستان بۆ سه‌ر سه‌ره‌تاییترین مافه‌کانی خه‌ڵک له به‌رته‌سککردنه‌وه‌ی ئازادی و پاشان به‌ ڕۆژی ڕوناک فڕاندی گه‌نجان و ڕۆشنبیران و پاشان تیرۆر کردنیان، قۆرغکردنی ته‌واوه‌تی کوردستان، هه‌ڕه‌شه‌ی بێ په‌رده‌ی  مه‌سعود به‌رزانی، له‌ ده‌نگی ئازاد و نارازی .. وه‌ ده‌یان و سه‌دان ناشرینی و قه‌باعه‌ت که‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی کوردستان به‌ناوی حزب و حکومه‌ت و په‌رله‌مان و سیاسه‌ته‌وه‌ ته‌خشان و په‌خشانیان ده‌کرد، بڵاوکردنه‌وه‌ی ئه‌م به‌رهه‌مه‌یان پێ ڕاگرتم و ئه‌وکات هه‌وڵێکی بچوکمدا له‌ کورته‌ شیعر و شیعری به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌دا هه‌رچی ئه‌و خه‌م و ئازار و مه‌ینه‌تیانه‌ هه‌یه‌، که‌ ئه‌مڕۆ به‌ربینی خه‌ڵکی ئازادی خواز و مۆدێرنی کوردستانی گرتووه‌، بکه‌م به‌ چه‌ند پارچه‌یه‌کی هونه‌ری و منیش بچمه‌ ئه‌و مه‌یدان و  ئه‌و ڕۆژانه‌وه که‌ له‌ سه‌ره‌تای مانگی سێی ساڵی ١٩٩١یان بیرده‌خستمه‌وه‌.‌ که‌ ده‌یان و سه‌دان ووشه‌ی ڕۆژانه‌ له‌سه‌ر زاری گه‌وره‌و بچوکی کوردستان بۆته‌ ووێرد.هه‌ندێکیم به‌یارمه‌تی هه‌ندێک له‌ سایته‌کان بڵاوکرده‌وه‌، هه‌ندێکیان ماون.. وه‌ چاوه‌ڕوان بووم یادی ڕاپه‌ڕین و تێپه‌ڕبوونی بیست ساڵ به‌سه‌ر ڕاپه‌ریندا بێته‌ پێشه‌وه‌ و ئه‌م قه‌سیده‌یه‌ش گه‌ر بکرایه‌ به‌ژداریه‌ک بوایه‌ له‌وکاته‌دا. وابزانم ئه‌و هاواری خه‌ڵکی نارازیانه‌ که‌ له‌سه‌ر شه‌قامه‌کانی سلێمانی و گه‌رمیان و هه‌ڵه‌بجه‌ و ده‌ربه‌ندیخان و کۆیه‌ و شارو شارۆچکه‌کانی کوردستان، له‌سه‌ر چاوه‌ڕوانی که‌س ناوه‌ستێت. گوێم لێ بوو به‌ سه‌دان ده‌نگ ده‌یان ووت" دکتاتۆرێکمان ڕوخان، ده‌توانین بیکه‌ین به‌ دووان" له‌وانه‌یه‌ ده‌یه‌ی دووه‌می سه‌ده‌ی بیستوویه‌ک سه‌خت و خوێناوی و پڕ شه‌ڕوشۆر بێت به‌ڵام سه‌رده‌مێکی تازه‌یه‌ و سه‌رده‌می کۆتایی دکتاتۆره‌کانیشه‌.وه‌ بۆچی ئه‌م قه‌سیده‌یه‌م پاشکه‌ش کردووه‌ به‌و دوو سه‌رکرده‌یه‌، چونکه‌ ده‌توانین بیکه‌ین به‌سیان.

         پانۆرامای سه‌رکرده‌یه‌کی ده‌به‌نگ

 

هه‌موو رۆژێک

به‌ به‌یانی ده‌ست به‌ ته‌مه‌نی خۆی ده‌کات

به‌یانیانیش مژده‌ده‌دات.

لێم ببوورن، ئه‌مرۆ باسی ئه‌و به‌یانیه‌ ناکه‌م مژده‌ی خۆشی پێبێ

به‌یانی یه‌که‌ له‌ عێراق،

وا زنجیری سنگی خۆی ده‌کاته‌وه‌ بۆ رۆژ

به‌یانی یه ‌و

خاووخلیچک رۆژ خۆی کۆده‌کاته‌وه‌

تا ئێواره‌ی به‌ده‌سته‌وه‌یه‌....

هه‌موو شه‌وێ، که‌ پێڵوی چاو داده‌خرێ و

وا نیازه‌ به‌یانی بیانکاته‌وه‌

ببینێت په‌پوله‌ی بزه‌خه‌نه‌ بفرێت

ببینێت گه‌شی چاو و گه‌شی گوڵه‌کان له‌یه‌ک بچن

ببینێت ژیان به‌ سه‌ما ده‌ست پی بکات

ببینێت پیره‌کانیش دڵیان به‌ ژیان خۆش بێت

به‌یانی یه‌ و

وا رۆژێکی نوێ ده‌ست پێ ده‌کات

گه‌رای چاوه‌روانیمان ترووکا

نه‌ په‌پووله‌ و

نه‌ زه‌رده‌خه‌نه‌ و

نه‌ ژیان

هیچیان له‌ دایک نه‌ بوون.

وه‌جاخکوێر ماینه‌وه‌

به‌یانی یه‌ و

هه‌ورێکی تێزاو به‌ زوخاو

زۆر به‌ په‌له‌

دێته‌ سه‌ر ئاسمانی شار و

ئێمه‌ هه‌موو حه‌په‌ساو  و

ته‌نها ئه‌و قاقا گرمه‌ی دێ

ئێمه‌ هه‌ر له‌و به‌ره‌به‌یانی یه‌وه‌

له‌به‌ر سوتانی دره‌خت،

کوا پێمان ‌کراوه‌ چاو له‌ گه‌ڵا که‌ین

له‌ به‌ر تۆفانی ناوه‌خت،

کوا پێمان کراوه‌ خۆمان کۆوه‌که‌ین

که‌ سوڵتان په‌یدا بوو...!

کێ ده‌توانێ ناووی ووڵات بخاته‌ ڕسته‌وه‌؟

چاومان کرده‌وه‌ په‌یدا بوو

کابرایه‌ک، به‌ جانتایه‌ک فێڵه‌وه‌

کابرایه‌ک، به‌ مێشکێکی بۆگه‌نه‌وه‌

 کابرایه‌ک، به‌ قامچییه‌کی هه‌ڵکێشراو له‌ خوێنه‌وه‌

کابرایه‌ک، به‌ باوه‌ڕێکی پووچه‌وه‌

کابرایه‌ک، به‌ بارکراو به‌ بووغزو و کینه‌وه‌

کابرایه‌ک، شه‌لاتی، به‌ دوو ده‌ستی پڕ چه‌قۆوه

له‌و به‌ره‌ به‌یانی یه‌دا

وه‌ک پێغه‌مبه‌ره‌کانی هاورێ ی

چۆکی دادا له‌ سه‌ر سنگمان

هه‌ناسه‌مانی که‌له‌پچه‌ کرد

ده‌ستی خۆمانی خسته‌ سه‌ر چاومان

سیخناخ بوو گوێمان به‌ تاوان

ئه‌و هات و

گڵۆپه‌کانی ژووری ته‌عزیب داده‌گیسان

کێبڵه‌کان برینیان هه‌ڵئه‌که‌ند له‌ جه‌سته‌

زۆر ،ئه‌و جه‌ستانه‌ی

سه‌رێکی به‌تاڵ دانرا بوو له‌ سه‌ریان

زۆر دوو ده‌ست و

زۆر دوو قاچ، به‌ پۆستاڵه‌وه‌

کران به‌ جه‌لاد و

پاشان هه‌موومانیان به‌ دوو ده‌ستی به‌ستراوه‌وه‌

خسته‌ ژێر ده‌واره‌که‌ی ( حه‌فیزه‌وڵاوه)

ئه‌و هات و

ڕووناکی ڕۆژیشمان لێ تۆرا

به‌یانیانمان لێ ده‌بوو به‌ عیزراعیل

هه‌موومان قۆچی قووربانی بووین

هه‌موومان ترساو، ملمان له‌ ژێر چه‌قۆدا بوو

وه‌ک ئیسماعیل.

له‌و به‌یانی یه‌وه‌ که‌ ئه‌و ده‌رکه‌وت

وانه‌ی یه‌که‌می منداڵان ته‌عزێ بوو

به‌یانی باشی دایکان

                  ڕه‌شپۆش‌

باوکان

به‌ خۆر هه‌ڵهاتن ده‌حه‌په‌سان

له‌گه‌ڵ هاتنی ئه‌ودا

براکان دڵ پیس له‌ خوشکانیان

کچانی چاو ره‌ش و چاو به‌ڵه‌ک

بۆ دڵنیایی چه‌قۆیان ئه‌ساوی له‌ سنگیان

که‌ ئه‌و هات،

ئه‌م غوده‌ به‌سه‌رانه‌ و

ئه‌م جامانه‌ به‌ سه‌رانه‌ و

ئه‌م بێری به‌سه‌رانه‌

په‌یدابوون

« بێری سوور و چاوی سوور و حه‌یزه‌رانێکی سوور

هه‌ردوو ده‌ستی هه‌ڵکێشراویش له‌ خوێنی سوور»

«مسه‌له‌حه‌یه‌کی بارکراو

به‌ ترسی پڕ چه‌ک و چه‌قۆ

به‌ کۆڵانی خۆڵی مردووکراو به‌سه‌ردا ده‌سورانه‌وه‌

بۆ ژیانێک ده‌گه‌ران که‌ مابێ»

« ڕه‌وه‌ی غاری ئه‌وقاچانه‌ی

جه‌سته‌ی پوچیان هه‌ڵگرتبوو

له‌ ناو ته‌پوتۆزی سم و غاریاندا

به‌ به‌رگێکی سه‌وزه‌وه‌

به‌ په‌یژه‌ی سه‌رشۆڕیا

سه‌رده‌که‌وتن به‌سه‌ر نابووت بوونی خۆیاندا»

« ئه‌و دارانه‌ په‌یدا بوون و ڕوان

که‌ لقه‌کانی خۆیان په‌روه‌رده‌ ده‌کرد بۆ ته‌ور»

« ئه‌و گردانه‌ په‌یدا بوون

کڵاو بوون و له‌سه‌ر تاوان نرابوون»

« ئه‌و سه‌رابانه‌ په‌یدا بوون

چنگ بوون و له‌بین ئه‌گیران و

مه‌رگ بوون و دوور نه‌بوون

زۆر زۆر نزیک بوون»

هێشتا به‌یانی یه‌ و

خه‌وی ته‌مه‌ڵ له‌وه‌ خۆشه‌ویست تره‌

هه‌ستیت و چاوێک له‌ ڕۆژهه‌ڵات بکه‌یت

له‌ پێکی شه‌وا سه‌رخۆش بی و

باده‌ی به‌یانی نه‌بینی

ووڕ و سه‌رخۆش به‌ سه‌ر ڕۆژا له‌ترده‌ده‌ی

ڕۆژ ده‌که‌یته‌وه‌ و ده‌بێ بڵێی

خۆرهه‌ڵات قه‌ت خۆری هه‌ڵنه‌هات

له‌پاڵ ده‌ستمدا

منداڵێک له‌ لیتاوی مێژوودا ناوکی ده‌بڕن

لانکه‌یه‌کی بۆ ئاماده‌ده‌که‌ن

ده‌سرازه‌کانی زنجیره‌ و

گوڵنگه‌کانی فیشه‌ک

ده‌بێ گڕوگاڵی شه‌ر بێ

ده‌بێ شیری دایکی خوێن و

بۆ ژیرکردنه‌وه‌شێ

خه‌نجه‌ر بمژێت

ته‌نها یه‌ک له‌دایک بوون نی یه‌!

بۆ سه‌رۆک و

بۆ سوڵتان و

بۆ دکتاتۆر

بۆ خوێن مژ و

بۆ ده‌به‌نگ و

سه‌ره‌ک کۆمار

ته‌نها یه‌ک له‌دایک بوون نی یه‌!

گه‌ر به‌ته‌مای به‌هار بین

بۆ ئه‌وه‌ی گه‌شت و سه‌یران که‌ین

ده‌بێ له‌ به‌رنامه‌ی( سور من المعرکه‌) وه‌

دڵنیا بین ئاوهه‌وا خۆشه‌ یان نا...

ده‌بێ بزانین چه‌ند ته‌رم که‌وتووه‌

بۆ ئه‌وه‌ی دڵنیا بین

له‌ژێر که‌پری مڵۆزمانه‌ی مه‌رگدا

ده‌توانین دانیشین یان نا...

دووباره‌ ئه‌وه‌ی ده‌مانکوژێت

                   له‌دایک ده‌بێته‌وه‌

جه‌ژنی له‌دایک بوونی

هه‌شت ساڵ سه‌ما و گۆرانی و ئاهه‌نگه‌

سه‌مای تۆپ باران

گۆرانی مه‌رگ

ئاهه‌نگی ڕوخان و کاول بوون

به‌سه‌ر (خوایه‌ وه‌ته‌ن ئاواکه‌ی)

خوێنی مه‌یوو بووه‌وه‌ به‌ چوکلێت

ئێسقانی ده‌ست وقاچ به‌ مۆم

هاره‌ی سیخۆ و

گرمه‌ی تانک و

لێزمه‌ی مه‌رگ

ته‌په‌ ته‌پی ده‌هۆڵ و

زووره‌ زووری زوڕنای

ئاهه‌نگێکی تری له‌دایک بوونێتی

هه‌موومان بانگهێشت کرابووین

له‌سه‌ر کارتی ده‌عوه‌تنامه‌

به‌ خه‌تێکی درشتی قورئانی

له‌ سه‌ری سه‌ره‌وه‌ی کارته‌که‌

(بسم الله‌ الرحمان الرحیم) ێکی

له‌ سه‌ر نووسراوه‌

له‌ خواره‌وه‌ش به‌ بچووکی

هه‌ر هه‌موومان بانگ کرابووین

بۆ شایولۆغانی مه‌رگی خۆمان

کێ له‌ ماتماتیکدا زه‌ینی ڕوونه‌

با پێم بڵێ

هه‌شت  سه‌د و شه‌ست و پێنج ڕۆژی کوشتار

چه‌ند که‌س ده‌مرێت

کێ له‌ حه‌وزی فیزیادا ده‌توانێت مه‌له‌ بکات

بڕینی ڕوبارێک له‌ خوێن

چه‌ند ده‌ست و باڵ کوتانی ده‌وێت

گه‌ر هه‌موومان جه‌سته‌ بووبین و

گیانێکمان تیا هه‌ڵگرتبێ

خۆمان خاوه‌نی نه‌بووین

که‌ ئێستا من و تۆ ماوین

پاشماوه‌ی مردووه‌کانین

له‌ناو هه‌شت ساڵ گه‌رده‌لولدا

هه‌شت ڕه‌شه‌بای زۆر زۆر ڕه‌ش

چۆن کۆلاره‌ی هیواو ئاوات

به‌ ده‌زووه‌وه‌ ده‌مێنێته‌وه‌

له‌ زه‌وی یه‌وه هه‌ڵمی خوێن به‌رز بێته‌وه‌

چۆن هه‌وری مه‌رگ له‌ ئاسماندا ئه‌ڕه‌وێته‌وه‌

له‌ ووڵاتێکدا

له‌ژێر سێبه‌ری ده‌به‌نگ ترین دکتاتۆردا

کێ دڵی به‌ له‌دایک بوون خۆش بوو ؟

ووڵاتمان ئه‌و زیندانه‌ گه‌وره‌یه‌ بوو

سنووریشمان شیشی ئه‌و زیندانه‌ بوو

هه‌موو( الشعب السامد) ی

تیا زیندانی بوو

ئه‌م زیندانه‌ گه‌وره‌یه‌

مه‌یدانێکی گه‌وره‌ی مه‌رامی پیس بوو

یه‌ک مه‌یدانی کوشتارگا بوو‌

ووڵات بوو

به‌ڵام چ ووڵاتێ

دۆزه‌خ بوو

وێرانه‌

          ترسگا

                   ئه‌منه‌ سووره‌که‌

                             ئه‌منی خاسه‌

                                      ته‌واریه‌کان

                                                مقه‌ڕی جه‌یشی شه‌عبی و

بۆ بۆگه‌ناووی پیاوکوژان مۆڵگا بوو

له‌ شووێنێک چه‌قۆ ئه‌باری

له‌ شووێنێک شمشێر سه‌مای ده‌کرد

له‌ شوێنێک ترس خۆی پاسه‌وان بوو

له‌ شوێنێک شکست ئاڵای هه‌لده‌کڕد

زۆر ئاسته‌مه‌

هیوا به‌ ژیان، بکه‌وێته‌ دوای مه‌رگی خۆی

له‌ بیاباندا بۆ سه‌وزه‌ڵانی بگه‌ڕێی

له‌ ده‌ریالوشدا بۆ ئارامی

له‌ چاوی به‌ددا بۆ جوانی

له‌ شاری ده‌وره‌ دراو به‌ گورگ

له‌ ڕێگه‌ی به‌ مین چێنراو

له‌ گوندی خاپور کراو

شاخی ترساو

ده‌شتی سوتاو

به‌ دوو ده‌ستی به‌تاڵه‌وه‌

بتوانی ملوانکه‌ له‌ ملی ئاشتی که‌یت.

به‌یانی یه‌ و له‌ دوای هه‌شت ساڵ

دیسانه‌وه‌، هه‌ر ئه‌و له‌ دایک ده‌بێت

که‌ ئه‌و جه‌ژنی له‌ دایک بوونیه‌تی

ئێمه‌ مردین

هه‌شت ساڵ خوێنی ده‌خوارده‌وه‌ و

                   هه‌ر تینوو بوو

هه‌شت ساڵ لاشه‌ بێ ناز ده‌که‌وت

                  ئه‌و که‌یف ساز بوو

هه‌شت ساڵ ووڵات کاول ئه‌بوو

          جبه‌خانه‌ی ئه‌و هه‌ر پڕ بوو

تابلۆیه‌کی مردن

هه‌ڵواسرابوو به‌ ژوور سه‌ری هه‌موومانه‌وه‌

ژیانی کوله‌مه‌رگی

کۆڵه‌پشت بوو هه‌میشه‌ به‌ کۆڵمانه‌وه‌

باران زۆر ئه‌باری

به‌ڵام بارانی مه‌رگه‌مووش بوو

ئێمه‌ دڵنیابووین ئه‌و به‌یانی یه‌

ڕۆژێکی ڕه‌شی له‌ هه‌گبه‌دایه‌

ته‌نها ئه‌و بۆ له‌دایک بوون سه‌ر ده‌که‌وت

ئێمه‌ش هه‌موومان

بۆ چه‌می مردن غلۆر ئه‌بووینه‌وه‌

کێ ئه‌یتوانی گوڵ له‌ دۆزه‌خدا بڕوێنێ

کێ ئه‌یتوانی خۆشه‌ویستی له‌ دڵدا

کێ ئه‌یتوانی بزه‌خه‌ بخاته‌ سه‌ر لێوی منداڵان

کێ ئه‌یتوانی کراسی ڕه‌شی دایکان کاڵ کاته‌وه

ده‌بوا له‌ ووڵات تۆوی مردن بچێنرێت

بۆئه‌وه‌ی ئه‌و له‌دایک بوونی خۆی سه‌وز بکات

له‌زۆنگاوه‌کان

قامیشی شه‌کری تاڵ ڕوا

له‌ شاخه‌کان

داربه‌ڕوه‌کان، به‌ڕوی زه‌هراوی ترشوشیرینیان گرت

گوڵ به‌ خونچه‌یی له‌بار ئه‌برا

ئازادی بوو به‌ خه‌ون

تابلۆی ئه‌و گوڵه‌ جوان بوو، به‌ پۆستاڵ پلیشابووه‌وه‌

له‌ ئاهه‌نگی جه‌ژنی له‌دایک بووندا

‌ئێمه‌ هه‌موومان ده‌ستی مردنی یه‌کتریمان گرتبوو

ته‌نها ئه‌و له‌دایک بوونه‌وه‌ی خۆی مسۆگه‌ر کات

سه‌عات نۆی به‌یانی، ساڵی هه‌زارونۆسه‌دوهه‌شتاوهه‌شته‌

بۆئه‌وه‌ی ئه‌و له‌دایک بێته‌وه‌

شه‌ڕ ڕاوه‌ستا

به‌ دوو چاوی خوێن تێزاوو و

به‌ دڵێکی پڕ له‌ ئاره‌زووی شه‌ڕه‌وه‌

به‌ ده‌روونێکی ئالووده‌ بوو

به‌ ژێر په‌نجه‌ی شه‌ڕ و کوشتار

دووباره‌ له‌دایک بووه‌وه‌

به‌ دوو ئه‌ژنۆی شکاوه‌وه‌

له‌ سه‌ر پێی خۆی ڕاوه‌ستا

ئه‌و و ئێمه‌

ئه‌وێک،

به‌ شکسته‌وه‌ شانازی بکات

ئه‌وێک،

له‌ نێوان تاریکی و ڕووناکی دا جیاوازی نه‌کات

ئه‌وێک،

وابزانێت ووڵات گه‌وڕه‌

گه‌لیش له‌ ناویا وه‌ک مه‌ڕ و ماڵات

ئه‌وێک،

خاڵی بێت له‌ هه‌رچیه‌ک بۆنی مرۆڤی لێبێت

له‌ هاوکێشه‌ی شه‌ر و ئاشتیدا

له‌ پشت هێمای یه‌کسانه‌وه‌

ته‌نها ووشه‌ی شه‌ڕ ده‌رده‌هێنێت

ئێمه‌یه‌ک،

له‌ پشته‌وه‌ چه‌قۆ لێدراو

ئێمه‌یه‌ک،

به‌ درێژایی مێژوو، جۆگه‌ی خوێنمان له‌ به‌ر ده‌ڕوات

ئێمه‌یه‌ک،

نه‌ک له‌به‌ر کورا بۆ پریشک وه‌ستان،

له‌ ناو کورا بووین

له‌ ناو دێره‌کانی کتێبه‌که‌ دا بۆ مردن دانرابووین

ئێمه‌یه‌ک،

هه‌موو ڕۆژێک ڕیسه‌که‌مان لێ ئه‌بووه‌وه‌ به‌ خوری

ئێمه‌یه‌ک،

بۆئه‌وه‌ی بژین

بۆئه‌وه‌ی هه‌ناسه‌ بده‌ین

بۆ ئه‌وه‌ی ( عه‌ده‌م ته‌عروزێکی) له‌دایک بوونمان به‌ر که‌وێت

له‌ مه‌نگه‌نه‌دا بووین

بۆ به‌رده‌وامی ووڵاتی مه‌رگ

ئای له‌و له‌دایک بوونه‌

له‌ ژێر سێبه‌ری "هه‌تا هه‌تا هه‌تایه‌، کورد و عه‌ره‌ب بڕایه‌"

هێنده‌مان له‌یه‌ک کوشت

 چه‌ند سه‌ده‌یه‌کی ده‌وێت بۆ ئاشتبوونه‌وه‌

ئێمه‌یه‌ک، له‌ناو تۆفانی مه‌رگا

ئه‌وێک، له‌ناو نازی له‌دایک بوونه‌وه‌

له‌ چاوی هه‌شت ساڵ شکستا

چه‌قۆی ئیباده‌ی ده‌رهێنا

ئه‌و هه‌مێشه‌ له‌ به‌هه‌شتی له‌دایک بووندا بوو

جه‌هه‌نمی هه‌موو ڕۆژه‌ی بۆ ئێمه‌ هێنا

ده‌رگا شله‌کانی زیندان، قایم کرانه‌وه‌

کڵۆمه‌کان گه‌وره‌ کران

مه‌غزه‌نه‌کان پڕ فیشه‌ک

لووله‌ی تفه‌نگه‌کان وه‌رگه‌ڕێنران

ئێمه‌ هه‌موو ده‌ست و پێ به‌ستراو

ئه‌و له‌ دژمان

ئیعلانی شه‌ڕی ڕاگه‌یان

خۆمان دوژمنی خۆمان بووین

زنجیرمان کرده‌ ملی ژیان

به‌ دوای له‌ دایک بوونی قینه‌وه‌ گرێمان دا

ته‌شقه‌ڵه‌شمان کرد به‌ خۆمان

جه‌ژنی له‌ دایک بوون ساڵانه‌یه‌

بۆ ئه‌و هه‌موو ڕۆژێک

گیان ده‌سووتا له‌جیاتی مۆم

لاشه‌ ده‌توێنرایه‌وه‌

بۆ سه‌رکێکی (میلاد مدید)ه‌که‌ی

هه‌وسارپچڕاو له‌دایک بووه‌وه‌

ئه‌مجاره‌یان به‌ ماره‌کانی سه‌ر شانیه‌وه‌

مێز و سفره‌ی کاولکاری ڕازانده‌وه

به‌ ده‌مێکی زۆر پێسه‌وه‌ هاواری ده‌کرد

یان ده‌بێ ئه‌م ووڵاته‌ بسوتێنم

گه‌ر نه‌شتوانم

له‌ گه‌ڵ هه‌موو گوڵه‌گه‌نمێکدا

له‌ گه‌ڵ سه‌وزی هه‌ر دره‌ختێکدا

له‌ ته‌قینی هه‌ر کانیه‌کدا

له‌ ڵاپه‌ڕه‌ی یه‌که‌می ده‌فته‌ردا

له‌ به‌ر خۆرا

له‌ به‌ر سێبه‌را

له‌ ژێر نووکی قه‌ڵه‌مه‌کاندا

له‌ خۆرئاوابوون و به‌ره‌ به‌یان دا

له‌ هه‌ورێکدا بارانی پێ بێ

له‌ سایه‌قه‌یه‌کدا ساماڵ بێ

له‌ گرووگاڵی مندالان دا

له‌ مۆزیقا و ئاواز دانان دا

‌له‌ خه‌وێکدا دوای شه‌که‌تی

له‌ هه‌ناسه‌ی دوای ئاو خواردنه‌وه‌ی توینێتی

له‌ چاو داخستنێک بۆ بیر کردنه‌وه‌

له‌ نیگایه‌کدا بۆ لێکدانه‌وه‌

ووتی؛ له‌ پیسترین له‌دایک بوونی خۆمدا

له‌ ناو هه‌موو له‌دایک بوونێک

تۆوی دووبه‌ره‌کی ده‌ڕوێنم

(ئه‌مه‌ سه‌دامه‌)

با لێره‌دا ناوی بهێنم.

غافڵ گیر بووین دیسانه‌وه‌

له‌ گۆمی خوێن هاتینه‌ ده‌ر

که‌وتینه‌ ناو ده‌ریالوشێک

له‌ خوێن پڕپڕ

له‌ ناو خۆما کرمم هه‌ڵهێنا

سه‌یره‌ زۆر سه‌یره‌

له‌ چاره‌نووسی ژیاندا

ته‌نها مه‌رگم ده‌رده‌هێنا

ئه‌و به‌ پۆستاڵه‌وه‌، به‌سه‌ر ته‌نکترین شوشه‌ی ژینی مندا

که‌رنه‌ڤاڵی شه‌ڕی ڕێکخست

ده‌رگاکانم لێ داخرا بوو

دۆزه‌خیشم بۆ ڕاخرا بوو

به‌ سه‌ر شانی خۆمه‌وه‌

له‌دایک بوونم بۆ لوتکه‌ی مه‌رگ سه‌رده‌خست

دیسان ئه‌و له‌ دایک بووه‌وه‌

ئێمه‌ش نووکی قه‌مه‌ی سه‌ر چه‌که‌کانمان تیژتر ده‌بوو

شه‌ڕی ته‌ڕواده‌م ڕاگه‌یاند

دوژمنه‌که‌ش برای خۆم بوو

ووڵات کوتومت ئاوابوو

بۆگه‌ناوێک

تێکه‌ڵ به‌ خوێنی خۆم شڵه‌قا بوو

ئه‌م سه‌رۆکه‌، ترسنۆکه

مه‌نگی ئه‌و گۆمه‌ قرخنه‌ بوو

ساڵانێکی دوورو درێژ

مۆلی کردبوو له‌ ووڵاتا

ئێمه‌ مه‌له‌مان تیا ده‌کرد

ووڵات بووبوو به‌ گۆڕستان

کۆڵانه‌کان، بوو بوون به‌ ڕاڕه‌وی ترس

ده‌رگاکانمان بۆ ژووره‌وه‌

بۆ ناو نائومێدی و خه‌م و خه‌فه‌ت ده‌کرایه‌وه‌

بۆ ده‌ره‌وه‌ش

هه‌نگاو بوو به‌ناو

گوله‌ی وێڵ و

گوێزان باران و

ڕه‌شبگیر و

(منع التجول) و

لاشه‌ی به‌جێهێڵراو له‌ کۆڵان وسه‌ر شۆسته‌کان

گڵۆپی سه‌ر شه‌قامه‌کان

بۆ مه‌رگ داده‌گیرسان

هه‌موو شه‌که‌ت شه‌که‌ت ماندوو ماندوو

من هیلاک بووم

تۆش هیلاک بوویت

دایکی من و دایکی هاوڕێی دیواره‌که‌ی ئه‌ودیوشمان

له‌ پاش ڕۆژگارێکی پشت چه‌ماوه‌

له‌ ڕه‌ش هه‌ڵکێشران

دار ده‌سوتا

ئاو خۆی خنکا

هیوا پریاسکه‌یه‌کی پێچراوه‌ بوو

له‌ خه‌می سه‌ری خۆماندا فرێمان دا

بۆ ئه‌ویش ووڵات

ئه‌و ده‌واره‌ بوو

پڕ بوو له‌ ترس و تۆقاندن

له‌ ووڵاتا ڕۆژگار وابوو

بڕیاری له‌ سێداره‌دان بۆ هه‌موومان ده‌رکرا بوو

له‌و تۆزه‌ سه‌ر زه‌وییه‌ی له‌ ژێر پێماندا

بۆکڕوز و چه‌په‌دووکه‌ڵی هه‌زاران ساڵ

شریخه‌ و هاژه‌ی ڕم و شمشێر و

گرم و هوڕی ناپاڵم و

ده‌ستڕێژی کوێرانه‌

بوو بوو به‌ ژیانێکی ساده‌ و ڕۆژانه‌

«له‌ بیرم دێ، له‌ یه‌کێک له‌ ژووره‌کانی ئاماده‌یی سلێمانی دانیشتبووم»

ئه‌و ڕۆژه‌

نه‌ مامۆستا

نه‌ قوتابی

نه‌ پۆله‌که‌مان

نه‌یان ئه‌ووت، وا له‌خه‌م تێر بووین

پرسیاری ئه‌وه‌یان بۆ نه‌ ئه‌کرا چ ڕۆژێکه‌؟

مامۆستا پێی ووتین؛ ئه‌مڕۆ شانزه‌ی سێی هه‌شاو هه‌شته‌

داڕشتنێک له‌سه‌ر مه‌رگ و له‌دایک بوون بنووسنه‌وه‌

هه‌ر ئه‌و ڕۆژه‌

پارچه‌یه‌ک زه‌وی له‌ زه‌وی دۆزه‌خ

هه‌ڵکه‌نراو دانرا له‌سه‌ر ئه‌م تۆپه‌

زۆر بێ ئارامی

زۆر به‌ بێ ئۆقره‌

خۆی بۆ نه‌گیرا

له‌ده‌نگوباسی ئه‌م شه‌ڕوشۆڕه‌

قێزه‌ونترین ڕۆژی له‌دایک بوونی ئه‌وبوو

بۆ ئێمه‌ش

بۆ ترس

بۆ مه‌رگی به‌ کۆمه‌ڵ

          جه‌ژن بوو

به‌یانی جه‌ژنه‌ و خه‌نه‌به‌ندانه‌

ده‌ستی هه‌موومان له‌خوێن ده‌گیرێت

له‌ ڕیزی جه‌هه‌نه‌ما ڕاوه‌ستا بووین

جه‌ژنانه‌مان

مه‌رگی خۆمانه‌

چ ڕۆژگارێکی ڕه‌ش بوو

ڕه‌ش وه‌کو دۆزه‌خ

ڕه‌ش وه‌کو تاریکی قه‌بر

ڕه‌ش وه‌کو ژووری زیندان

ڕۆژگارێکی زۆر زۆر ره‌ش بوو

وه‌ک هه‌ناوی

وه‌ک مێشکی

وه‌ک پوچی و بۆگه‌نی باوه‌ڕی دکتاتۆر

له‌دایک بووه‌وه‌ دیسان

چقۆی ئه‌ساوی له‌ هه‌سان

به‌ کوشتنی منداڵانی شه‌ته‌کدراو به‌ دار ته‌لی شه‌قامه‌کان

                   ڕازی نه‌بوو

به‌ لووت بڕین

به‌ گوێ بڕین

به‌ لاقه‌کردنی کچان له‌ زیندان

                 ئاره‌زووی پیسی تێر نه‌بوو

هۆڕه‌کانی ده‌خنکاند و

به‌لوعه‌ی خوێنی له‌سه‌ر ده‌کردنه‌وه‌

ده‌ستی نابووه‌ بینی شاره‌کان و

تریفه‌ی مانگ و

خۆره‌تاوی، لێ گرتنه‌وه‌

دوژمنی دارێک بوو سه‌وز بێت

قاچاغ بوو، هه‌رکه‌س بزه‌خه‌نده‌یه‌ک له‌سه‌ر لێوی بێت

ووڵات سه‌راپا، له‌سه‌ر ژانێکی کوشنده‌

وه‌کو وا بوو

وه‌کو بڵێی ئه‌م ووڵاته‌

کۆرپه‌یه‌کی له‌ هه‌ناویا هه‌ڵگرتبێ !؟

له‌م ئاسمانه‌ پڕ ئازاره‌

له‌م زه‌وییه‌ ژان گرتووه

ده‌بێ چ ئاینده‌یه‌ک له‌دایک بێ !؟‌

« چی بچێنیت ئه‌وه‌ ئه‌وریته‌وه‌«

ئای که‌ درۆیه‌کی شاخ داره‌

گه‌نممان چاند

برسێتیمان دورییه‌وه‌

باخمان ئاودا

گه‌ڵاکان زه‌رد هه‌ڵئه‌گه‌ڕان

وه‌رزیان بوو به‌ گه‌ڵاڕێزان

ده‌رگای باخچه‌کان داخرابوو

دا‌نیشتن له‌ ناویاندا یاساغ بوو

له‌سه‌ر قه‌دی دره‌خته‌کان

وێنه‌ی دارمان هه‌ڵکه‌ند بوو

ته‌ور ده‌یبڕینه‌وه‌ و ته‌وراس لقه‌کانی وورد ده‌کردن

ئێمه‌ سه‌د خۆزگه‌ به‌ مردن و

ئه‌ویش هه‌ر له‌دایک ئه‌بوو.

وواق ووڕما و

دۆش داماو

خاچی له‌خاچدانی خۆمان

به‌ شانی خۆمان هه‌ڵگرتبوو

به‌ڕیز ناوی هه‌رهه‌موومان، وه‌کو سه‌رباز

له‌ کتێبه‌که‌دا تۆمار کرابوو

ڕۆژی له‌دایک بوونی ئێمه‌ دیار نه‌بوو

ڕۆژی مردنمان دیاری کرابوو

هه‌ر له‌و کتێبا

به‌ته‌نها هه‌ر ئه‌و

          نوری خودایی و

          له‌دایک بوون و

          ته‌مه‌ن درێژی

بۆ دیاریکرابوو

مه‌یدانی ته‌راتێنی مردن له‌ هودنه‌دا بوو

سازشی نه‌ئه‌کرد بۆ ژیان

له‌ به‌ر بارانی زوخاودا وه‌ستا بووین

له‌ ژێر چه‌ترێکی شڕ وداڕزیوو

ده‌بوا له‌ ڕاڕه‌وه‌کانی ئازارا

چاوه‌ڕوان که‌ین

تا ئه‌و له‌دایک بێته‌وه‌

ئێمه‌ش بمرین.

ئێمه‌، کاتی خۆشیمان له‌سه‌ر قه‌بران به‌سه‌ر ده‌برد

ئه‌ویش مۆمه‌کانی ته‌مه‌نی خۆی داده‌گیرسان.

چه‌ند نه‌وه‌یه‌کی پێچایه‌وه‌ و

هه‌موویانی ئاخنیه‌ جانتای مه‌رگه‌وه‌

ئێمه‌ ملمان تا ئه‌هات باریک ده‌بووه‌وه‌

ئه‌ویش زووڵمی ئه‌ستوورتر

به‌سه‌ر پردی مان و نه‌مانه‌وه‌

ئه‌مبه‌ر و ئه‌وبه‌رمان ده‌کرد

که‌چی ده‌شڵێن

« هه‌موو شتێ له‌ باریکیدا ده‌پچڕێت

ته‌نها زولم و زۆرداری نه‌بێت»

به‌ڵام سه‌یره‌، بۆ زوڵم هه‌بێت

بۆ نه‌پچڕێت، هه‌تا ئه‌ستوور ده‌بێت

گه‌ر له‌دایک بوونێک، سه‌ره‌تای زۆردارێک بێت

زوڵم و زۆری نه‌وه‌ستێت هه‌تا ئه‌ستوور ئه‌بێت

ئه‌و له‌دایک بوونه‌

پێوویسته‌ له‌بار ببرێت.

ئێمه‌ ده‌مان وویست

له‌ژێر لوله‌ی تۆپا بنووین

ئێمه‌ ده‌مانوویست

به‌ده‌ستی ڕووت پشکۆ بگرین

ئێمه‌ ده‌مانوویست

له‌ ڕه‌شه‌با و زریان و تۆفانا

ده‌ست به‌کڵاوه‌که‌ی خۆمانه‌وه‌ بگرین

ده‌ پێم بڵێن:

له‌ جاهیلیه‌ته‌وه‌

چۆن ده‌توانی تێگه‌یشتنێک، ده‌ربهێنی

که‌ تلیاکی هه‌موو سه‌ده‌کانی پێ یه‌‌

له‌ ووڵاتێکدا

باخچه‌ چۆن درووست ده‌که‌یت

مانای سێبه‌ر، بووه‌

به‌ ته‌نها سایه‌ی مه‌رگی به‌ کۆمه‌ڵ‌

له‌ شه‌قامێکدا چۆن گڵۆپ داده‌گیرسێنی

پیاسه‌یه‌ک، بووه‌ به‌ خه‌ونی خه‌وێکی ته‌مه‌ڵ

له‌ شه‌ڕی به‌گژاچوونه‌وه‌ی کۆنه‌ په‌رستانا

گه‌ڕاینه‌وه‌ شه‌که‌ت ماندوو

له‌ شه‌ڕی براکوژی

بێ باک بۆ خوێن تینوو

خه‌نجه‌رم له‌ کێلانم ده‌رهێنا

له‌سه‌ر ملی خۆمم دانا

مه‌رگی چاره‌نووسم، له‌سه‌ر ناوچه‌وانی خۆم ئه‌نووسی

نه‌ک دووڕیان، له‌کۆتایی ڕێگادا

هه‌زار ڕێگه‌ی تازه‌ هاته‌ به‌رده‌مم

که‌چی ڕاست و چه‌پی خۆم نه‌ ئه‌ناسی

چاوه‌ڕوان بووین خۆری ئازارێکی ساڵی هه‌زارونۆسه‌دو نه‌وه‌ت هه‌ڵ بێ

خۆشخه‌یاڵیمان

نوکته‌ بوو، به‌په‌ن بوو‌، خۆمان خۆمان نه‌ئه‌ناسی

هه‌رخۆشمان پێی پێده‌که‌نین

که‌چی له‌ دایک بووه‌وه‌ ئه‌و ده‌به‌نگه‌ی

جیای نه‌ئه‌کرده‌وه‌ گوێزه‌ر و تڕی خۆی

که‌چی ( حبیب الشعب) بوو

له‌ (شیمال) یش ئه‌ندازیاری حوکمی زاتی

ئه‌و له‌ به‌غداد، دانیشت بوو

وه‌ک شه‌لاتی

وه‌ک عه‌سابه‌

وه‌ک خوێریه‌ ترسنۆکه‌کان

هه‌ڕه‌شه‌ی له‌ سێبه‌ری خۆشی ده‌کرد

که‌چی بووده‌ڵه‌کانی ووڵاتم

به‌دوو ده‌ستی پڕ دیارییه‌وه‌

یاریان به‌ چاره‌نووسی ئێمه‌ و

(مفاوه‌زات)یان له‌گه‌ڵ ده‌کرد

که‌سێک له‌ناو بۆگه‌ناوی مه‌رگی خۆیا

هه‌موو ڕۆژێک له‌ دایک ببێته‌وه‌

ووڵات ده‌کات به‌ گۆمی خوێن

مێژوو ده‌کات به‌ زبڵدان

پاشه‌ڕۆژیش به‌ مه‌یدانی ته‌راتێنی

ئه‌مڕۆی، سه‌رۆک و سه‌رکرده‌ نه‌فامه‌کان

له‌ ژێر ئه‌و ده‌واره‌ شڕه‌دا

که‌ هه‌ر خوای سه‌دام بوو ده‌یپاراست

له‌ ووڵاتێکی سه‌رتاپا ڕه‌شپۆشدا

که‌س به‌ له‌دایک بوون

هیوای نه‌ ئه‌خواست

بووبووین به‌ نێچیری، ئه‌و که‌متیاره‌ خوێڕییه‌ی

له‌ سێبه‌ری خۆی ئه‌ترسا

له‌ چاوه‌ڕوانی قاره‌مانه‌ داهۆڵییه‌کاندا

به‌دیار شه‌ڕی ده‌سته‌و یه‌خه‌ی مان و نه‌مانه‌وه‌

چاوه‌ڕوانی ملوانکه‌ی ڕزگاری بووین

که‌چی ملوانکه‌یه‌کم کرایه‌ مل

ده‌نک ده‌نک

هۆنرابووه‌وه‌ به‌ ئێش و ئازار

هه‌نگاوێک ئه‌هاتمه‌ پێش

چمکێکی مه‌یدانه‌ هیلاکه‌که‌م ده‌به‌ست له‌ پشتم

زۆر به‌زه‌حمه‌ت ده‌گه‌یشتمه‌ نزیک لوتکه‌

زۆر به‌ ئاسانی، ده‌که‌وتمه‌ خوار

له‌ کۆتایی سه‌ده‌یه‌کدا

هه‌ر ساڵێکی مردنێکی هه‌ڵواسی بوو

به‌ ته‌نافی ژینی مندا

سه‌ده‌یه‌ک

به‌ سه‌ره‌تایه‌کی به‌هاره‌وه‌ و

به‌ له‌شکری ڕه‌ش و ڕووت و

سه‌ربازانی ده‌ست به‌تاڵ و بێ چه‌که‌وه‌

به‌هاری خسته‌ مه‌یدانی هه‌ر چوار وه‌رزه‌وه‌

ئه‌و به‌هاره‌ ووتی:

به‌لامدا تێپه‌ڕیت

دامێنت دا ده‌ته‌کێنم له‌ شه‌ڕ

سه‌ر تاپات هه‌ڵده‌کێشم له‌ ئاشتی

به‌ به‌ر چاوی ساڵ خۆیه‌وه‌

به‌هار زویر

ده‌سته‌وئه‌ژنۆ

گه‌ڵای سه‌وزی هه‌ڵئه‌وه‌ران

جه‌نگی ڕاگه‌یه‌نراوی به‌هار

شه‌ڕی ده‌سته‌و یه‌خه‌ی ژیان

گوڵ هاتۆته‌ مه‌یدان

بۆ شاردنه‌وه‌ی دڕکه‌کان

که‌چی دڕک نووکی تیژه‌، بۆ دڕینی په‌ڕه‌ی گوڵ و

تینووه‌ به‌ خوێنی گوڵه‌کان

هه‌موو ڕۆژێک له‌ دایک بوون

ده‌یه‌وێت به‌ر به‌ مردن بگرێت

مردنیش جه‌نگاوه‌رێکی ڕمۆزنه‌

جارێک یان دوان له‌دایک ده‌بێت

وه‌کو وایه‌،

به‌ بێژنگ به‌ری ڕۆژ بگرێت

گه‌رچی به‌هار

چه‌قۆی پایز

سنگی شه‌قار شه‌قار کرد بوو

هێشتا له‌ به‌هارا، ژیان سه‌وز ده‌بێت

له‌پاڵ یه‌خسیر کردنی به‌هارا

کۆمه‌ڵێ قه‌ڵه‌م په‌یدا بوون

زه‌رده‌خه‌نه‌یان ڕه‌شده‌کرده‌وه‌

ئه‌و قامکانه‌ی ئه‌م قه‌ڵه‌مانه‌یان هه‌ڵگرتبوو

وه‌ک جگه‌ره‌ ئه‌یان کێشان

پاشان ئاغزه‌که‌شیان

به‌ جه‌سته‌ی برینداری به‌هارماندا ئه‌کوژانده‌وه‌

کاتێ کۆتایی

سه‌ره‌تاکانی به‌دیار ده‌که‌وێت

گوڵ بۆ جوانی خۆی

په‌ڕه‌کانی ئه‌وه‌رێنێ

ئاسمان ئه‌گری

تا زه‌وی تینوو نه‌بێت

دایک حه‌سره‌تی بۆ کۆرپه‌ی

هه‌مووی خه‌می کۆتایی یه‌

شاره‌کانمان بوون به‌ سام و ژان

دێهاته‌کان

بوو بوون به‌ چیرۆکی ئه‌فسانه‌یی

له‌ ووڵاتی بارینی ڕق و

له‌ ووڵاتی کیماباران

له‌ ووڵاتی ئه‌نفال و

گرتن و زیندان

له‌ سێداره‌دان، ڕه‌می کردن، ڕاوه‌دوونان،

له‌دایک بووه‌وه‌ و

ئه‌مانه‌ هه‌مووی ئاره‌زووی بوو

دکتاتۆرێک به‌ ئازادی له‌ دایک بێ

هه‌موو ئازادی له‌ بارده‌با‌

دکتاتۆرێک، مۆمه‌کانی ته‌مه‌نی خۆی داگرسێنێ

چاره‌نووس و پاشه‌ڕۆژی هه‌ر هه‌موومان

به‌ره‌و لێره‌واری مه‌رگ ده‌با

له‌ ژێر باڵی ڕه‌شی ئه‌وا

ژیان پێشڕه‌وی ده‌کا بۆ دواوه‌

هه‌تا ته‌مه‌نیشی درێژ بێ

زۆر زه‌حمه‌ته‌، بیوه‌ستێنی

ئه‌م گه‌ڕانه‌وه‌یه‌ بۆ دواوه‌

که‌سێک ده‌مرێت

که‌سێک له‌دایک ده‌بێت

به‌ڵام هه‌ندێک که‌س که‌ له‌ دایک ده‌بن

ده‌یان و هه‌زاران و ملیۆنه‌ها

مردن دروست ده‌که‌ن

ئایا ئه‌مه‌ ئاسان نی یه‌؟

ده‌بێت هه‌ر که‌س که‌ له‌دایک ده‌بێ

به‌ ته‌نها هه‌ر خۆی بمرێت

وه‌ که‌سیش بیر له‌ مه‌رگی که‌س نه‌کاته‌وه‌

به‌ڵام هه‌موو

له‌خه‌می ژینی یه‌کترا بین

له‌دایک بوونی ئه‌و وا بوو

ئه‌و مۆمه‌کانی ته‌مه‌نی خۆی داده‌گیرسان

ئێمه‌ش ژینمان وه‌ک مۆم وابوو ئه‌توایه‌وه‌

ڕۆژگارمان بۆ چه‌رمه‌سه‌ری و

ڕۆژگارمان بۆ به‌ره‌ی شه‌ڕ و

ڕۆژگارمان بۆ ڕاوه‌دوونان

ڕۆژگارمان بۆ دڵه‌ڕاوکێ

ڕۆژگارمان بۆ کوێره‌وه‌ری

ڕۆژگارمان ده‌بووه‌ شه‌وی تار

                   نه‌ئه‌بڕایه‌وه‌

ووڵات بوو بوو به‌ به‌شێک له‌ دۆزه‌خ

مردن له‌ ده‌رگا نه‌ما نه‌دات

هێشتا هه‌ر ده‌روونی دۆزه‌خی

بۆ له‌ دایک بوونه‌وه‌ی

ژیانی ئێمه‌ی ده‌کرد به‌ زه‌کات

شه‌که‌ت ماندوو

چێشتهه‌نگاو و نیوه‌ڕۆی ڕۆژم داوه‌ به‌ کۆڵدا

تاقێکی ڕۆژم به‌ ده‌سته‌وه‌ ماوه‌

ئه‌ژنۆ شل و

جه‌سته‌ بریندار

به‌ ڕێگای کۆتایی هێنان به‌ دکتاتۆر

به‌ پێی په‌تی

ده‌بێ ڕێکه‌م

کۆتایی هێنان به‌ دکتاتۆر

ڕێگایه‌کی ئه‌وسه‌ر داخراوه‌

ناشتوانین بگه‌ڕێینه‌وه‌

با ئه‌و سه‌د جار له‌دایک بێته‌وه‌

ڕۆژ به‌ره‌و کۆتایی بوون ده‌چێ

خۆر به‌ره‌و ئاوابوون

له‌دایک بوونێ، ماکی مردنی له‌خۆیا هه‌ڵگرتبێ

نابێ بهێلین له‌دایک بێته‌وه‌

ده‌بێ له‌بار ببرێت.

له‌ ئێستاوه‌ هێواش هێواش

ئه‌ستووری ڕقی چه‌وساوه‌

وا خه‌ریکه‌ ئه‌یپچڕێنێ

ئه‌ستووری ڕقی دکتاتۆر

هه‌وری مه‌رگ

هێواش هێواش

له‌سه‌ر ئاسامنی شارم

وا خه‌ریکه‌ ئه‌ڕه‌وێته‌وه‌

له‌ به‌ره‌به‌یانی ئه‌م ته‌مه‌نه‌وه‌

ماندوو ماندوو

کاتژمێریله‌ دایک بوونی مه‌رگی خۆم ئه‌ژمێرم

وا ئێستاکه‌ مانگی ئازاره‌ و

وا خه‌ریکه‌ ئازار له‌ جه‌سته‌ ده‌رده‌که‌م

وا خه‌ریکه‌ ماڵ ئاوایی

له‌ مه‌رگی چاره‌نووس ده‌که‌م

ئای ئه‌و ڕۆژه‌م چه‌ند خۆش ده‌وویست

پێش مه‌رگی خۆم

ماڵ ئاوایی له‌ مه‌رگ بکه‌م.

گه‌ر ده‌ته‌وێ، ڕزگاری ژینی خۆت ببینی؟

بیر له‌ مه‌رگی جه‌سته‌ی دکتارۆر مه‌که‌ره‌وه‌

دکتاتۆریه‌ت له‌ به‌ین به‌ره‌

گه‌ر ده‌ته‌وێ، هه‌یشه‌ له‌ ئازاری

ساڵی هه‌زارونۆسه‌دونه‌وه‌دویه‌کدا بی

دکتاتۆریه‌ت له‌ به‌ین به‌ره‌

گه‌ر ده‌ته‌وێ، له‌ گێژاووی سه‌رگه‌ردانی بێیته‌ ده‌رێ

له‌ مه‌یدان دا بیت بۆ دوا ڕۆژ

دکتاتۆریه‌ت له‌ به‌ین به‌ره‌

گه‌ر ده‌ته‌وێ، گه‌راکانی دکتاتۆر نه‌ترووکێن

دکتاتۆره‌ گرگنه‌کان

له‌ سه‌ر کورسی( سه‌دام حسێن) دانه‌نیشن

دکتاتۆریه‌ت له‌به‌ین به‌ره‌

گه‌ر ده‌ته‌وێ، مه‌رگی دوێنێت

له‌ ده‌رگای ئه‌مڕۆت نه‌دات

دکتاتۆریه‌ت، له‌به‌ین به‌ره‌

چاو که‌ره‌وه‌

چاره‌نووس بۆ هیچ که‌س نه‌نووسراوه‌

چاو که‌ره‌وه‌

گه‌ر چاره‌نووس، له‌ ناو چه‌وانیش نووسرا بێ

هه‌زار نه‌فره‌ت له‌و چاره‌نووسه‌ی

بۆ خه‌ڵکی ئێراق نووسراوه‌

ده‌به‌نگترین دکتاتۆری سه‌ده‌ی بیسته‌م

له‌ ڕۆژی له‌دایک بوونی یه‌وه‌

سه‌وڵی له‌ ده‌رگای مه‌رگا لێ ده‌دا

پاڵه‌وانی مه‌یدانی مه‌رگ چاندن بوو

نوێنه‌ری دۆزه‌خ بوو له‌ عێراق

دۆزه‌خ تر

عێراقی کردبوو به‌ دۆزه‌خ

له‌ خۆی زیاتر باوه‌ڕی به‌ له‌دایک بوونی که‌س نه‌بوو

ئێمه‌ی له‌ ژیان دوور خسته‌وه‌ به‌ فرسه‌خ

ئه‌وانه‌ی حه‌زیان له‌ له‌دایک بوونه‌ له‌ زه‌لکاودا

ئه‌وانه‌ی گه‌شه‌ ده‌که‌ن

له‌ پوکانه‌وه‌ و وه‌ستاندا

له‌ سه‌ر ڕێگای دوور و درێژی ژیان

با ڕێگای ئه‌وانه‌ زۆر کورت بێت

ئه‌وان خۆیان

وه‌ک دکتایۆره‌که‌یان

زه‌لکاوی سه‌دامیان ده‌وێت ووڵات بێت

بۆیه‌ که‌ سه‌ر ده‌رده‌هێنن له‌ زه‌لکاو

کوت و مت هه‌ر وه‌کو ئه‌و

هه‌ر وه‌کو سه‌دامه‌ ڕوخساریان

هێشتا سه‌ره‌تای مه‌رگی

هێشتا شۆڕبوونه‌وه‌ی بۆ سه‌رنگوونی کۆتایی

هێشتا ده‌واره‌ شڕه‌که‌ به‌ پێوه‌ بوو

هێشتا مه‌یدانی جه‌نگه‌کان

ئاگرێ ژێر خۆڵه‌مێشیان

به‌ گرپه‌ بوو

هێشتا دکتاتۆره‌ لۆمپنه‌که‌

جه‌ژنه‌کانی له‌دایک بوونی ده‌هۆنیه‌وه‌

خه‌ڵکی عێراق بوون به‌ کێڵگه‌ی

تاقیکردنه‌وه‌ی ئه‌و بۆمبانه‌ی

          ده‌یان ساڵ بوو له‌ عه‌مباردا هه‌ڵگیرا بوون

بوون به‌ تاقیکردنه‌وه‌ی

          برسیکردنیان، له‌ ده‌ریای نان و نه‌وتا

بوون به‌ داری ئاڵا شه‌رم هێنه‌ره‌کانی

          ئابڵوقه‌ی ئابووری

ڕه‌وی به‌ کۆمه‌ڵ و ئاوه‌ره‌یی

له‌ ژێر لوله‌ی تۆپه‌کانی دیموکراسی

ئه‌وه‌ی هه‌رزان بوو ژیان بوو

ئه‌وه‌ی بێ نرخ بوو

چاوه‌ڕێکانمان بوو بۆ کۆتایی مه‌رگ

ڕۆژگارێکی گه‌لێک سه‌یر بوو

ڕۆژ له‌کاتی هه‌ڵهاتنیه‌وه‌

                   ده‌یسوتاندین

که‌ ئاواش ده‌بوو

په‌رده‌یه‌کی ڕه‌شی ده‌دا به‌ سه‌رماند له‌ تاریکیدا

                   ده‌یخنکاندین

ته‌مه‌نی من مێژووی کاتژمێره‌کانی ئه‌و ڕۆژه‌یه‌

له‌ هه‌ر چرکه‌یه‌کیدا

ده‌یان مێژووی ڕه‌شی تۆمار کردووه‌

تۆ بڵێی به‌یانی ته‌نها یه‌ک کاتژمێرم هه‌بێت

وه‌ک هه‌ڵه‌ی قه‌ڵه‌می ڕه‌ش

به‌ لاستیکی ڕۆژێکی نوێ  

ئه‌و ڕۆژانه‌ بکوژێنمه‌وه‌

ته‌مه‌نی من له‌ له‌دایک بوونی سه‌دامه‌وه‌

ده‌یه‌وێت به‌یانیان خۆری لێ هه‌ڵبێ و

ئێوارانیش ئاسوده‌یی

جێنشینی خۆرئاوا بێ

ته‌مه‌نی من

سپاردنی ترسی ده‌وێت

به‌ وون بوون و ڕه‌وینه‌وه‌

ژیانێکی ده‌وێ له‌دایک بێ و

نه‌چێته‌ ژێر ده‌واری شڕی دکتاتۆر

ته‌مه‌نی ئێوه‌ش

هه‌مووی پڕ بوو له‌ له‌دایک بوونی

به‌ره‌نگار بوونه‌وه‌ی مه‌رگ

ته‌مه‌نی ئێوه‌ش

ئه‌و پاڵه‌وانه‌ی مه‌یدان بوو

بۆ ژیان

نه‌ک بۆ شه‌ڕ و کوشتار و مه‌یدانی جه‌نگ

کاتێک دکتاتۆر خۆی باوه‌ش ده‌کات به‌ مه‌رگا

دکتاتۆریه‌ت له‌به‌ین ناچێت

کاتێ سه‌دام قێزه‌وونه‌ و

ئێراق گۆمی تاوانه‌کانی ئه‌وه‌

ده‌بێ دکتاتۆریه‌ت له‌ ناوبچێت

من و ئێوه‌

          باوکم و دایکم

خه‌ڵکی گه‌ڕه‌که‌که‌مان و سه‌راپا ووڵات

له‌ به‌رامبه‌ر یه‌ک سه‌دامدا شۆڕشیان کرد

                   گیانباز بوون

درێژترین ڕوباری شه‌هیدانیان

به‌ ڕه‌نگی سوری خوێن نه‌خشان

سۆمای چاوی منداڵان کاڵ ده‌بووه‌وه‌

هیوای گه‌وره‌ی هه‌ر هه‌موومان

بوو بوو به‌و په‌پوله‌ ته‌مه‌ن کورته‌ی

که‌ له‌ سه‌ر نان ئه‌نیشته‌وه‌

ئێمه‌ ده‌مان وویست

ئه‌و دکتاتۆره‌ بڕوا

شوم بوو به‌سه‌ر که‌ڵاوه‌ی ئێراقه‌وه‌

ئێمه‌ ده‌مان وویست

ووڵات ئاوه‌دان بێته‌وه‌

که‌چی ووڵات بوو به‌ ئاشی هاڕینی جه‌سته‌ و

کاول بوون جێگه‌ی گرته‌وه‌

سێ ده‌یه‌ بوو

ئێمه‌ ده‌مان ووت " موبایه‌عه‌ی سه‌دام ناکه‌ین 

                   حوکمی فاشی قبووڵ ناکه‌ین"

ئێمه‌ ته‌مه‌نێک به‌ ته‌مای ژیان بووین

مۆته‌که‌ی مه‌رگی له‌سه‌ر هه‌ڵگرین

ته‌نها دکتاتۆر به‌س نی یه‌ بڕوا

ده‌بێ کاتێ ته‌ماشای وێنه‌ی خۆت ده‌که‌یت

ڕانه‌مێنی له‌ ئاوێنه‌که‌ی به‌رده‌مت

دکتاتۆرێک له‌ جیاتی وێنه‌که‌ی خۆت ده‌رچێت

وه‌کو ئه‌وه‌ی له‌ دوای سه‌دام

سه‌ده‌ها له‌به‌رده‌م ئاوێنه‌ ڕاوه‌ستان

وێنه‌که‌یان کوتوومت وێنه‌ی دکتاتۆری نیشان ئه‌دا

بۆ نه‌مانی دکتاتۆره‌کان

ته‌نها شکانی ئاوێنه‌کان، مانای کۆتایی نی یه‌

ڕاپه‌ڕین ته‌نها بۆ لابردنی

جه‌سته‌ی دکتاتۆر نیه‌

بۆ دروست بوونی ئه‌و ده‌ستانه‌ش

که‌ ناهێڵن خۆری دکتاتۆر هه‌ڵبێ

دکتاتۆریه‌ت ده‌بێ یاساغ بێ

ده‌سه‌ڵاتیش بۆ هه‌مووان بێ

ئه‌و ده‌ستانه‌ی ئه‌م دنیایه‌ پێک ده‌هێنن

ئه‌و ئاوێنانه‌ش ئه‌شکێنن

ڕوخساره‌ سه‌دامیه‌کانی تیا نیشان ده‌دا

ڕاپه‌ڕین ئه‌بێ دوو به‌ش بێ

به‌شێکیان ده‌بێ زۆر زۆر،

 زۆر زۆر بچوک بێ

له‌ کۆڵانێکی ته‌سک باریکا

ده‌رگایه‌ک بشکێ

فه‌رهودێک بکرێت

له‌ ته‌واوی شار دڵنه‌وایی ده‌بێ بڕوێ

ڕاپه‌ڕین ده‌بێ جیهانێک دروست بکات

له‌م سه‌ری ووڵات بۆ ئه‌و سه‌ری

هه‌موو له‌دایک ببنه‌وه‌

دکتاتۆریش، ئه‌و ڕۆژه‌

ده‌ورو دوکانی کۆکاته‌وه‌

ڕاپه‌ڕین ده‌بێ دوا ڕۆژ بێت

دواڕۆژی ئه‌و مێژووه‌ بێت

ده‌سه‌ڵات دوا ڕۆژی نه‌بیت

له‌ ڕۆژانی پێش کۆتایی مێژووی

ئاوس به‌و دکتاتۆرانه‌ی له‌دایک بوون

له‌ یه‌که‌م ڕۆژی دوای ئه‌و مێژوه‌وه‌

کۆتایی هه‌موو دکتاتۆره‌کان بێت

ڕاپه‌ڕین ده‌بێ وابێ

ده‌بێ گڵۆپی سه‌ر شه‌قامه‌کان نه‌شکێنێ

                   دایانگرسێنێ

ڕاپه‌ڕین ده‌بێ عه‌مباره‌کان بکاته‌وه‌

                   گه‌نم بڕوێنێ

                   برسێتی بخنکێنێ

ڕاپه‌ڕین ده‌بێ ووڵات ئاوه‌دان کاته‌وه‌

ڕێگه‌ به‌ تاڵانکاری و کاول بوون بگرێ

ڕاپه‌ڕین ده‌بی

سه‌دام و به‌عس ودکتاتۆریه‌تیان

بۆ هه‌تاهه‌تایه‌

له‌ناو به‌رێ

ڕۆژێکی پڕ له‌ ناسۆری

له‌م ته‌مه‌نه‌، لێوان لێو جه‌نجاڵه‌

چۆن بتوانم له‌ ته‌مه‌نی خۆمی ده‌رکه‌م

زوڵم و زۆرێک که‌ ڕژایه‌ به‌رده‌م منداڵی ته‌مه‌نم

ده‌بێ جه‌نگێک به‌رپا بکه‌م

ڕێگه‌یه‌کی تر شک نابه‌م

جه‌نگی کۆتایی یه‌کان

جه‌نگی منه‌

جه‌نگی به‌گژا چونه‌وه‌ی داهۆڵه‌کانی مێژوو

نه‌ک وه‌ک قاره‌مانه‌کانی سه‌رده‌م

وه‌کو خۆیان، ده‌رکه‌وتنیان ته‌نها وه‌کو داهۆڵه‌کان

جه‌نگی منه‌

جه‌نگی جیاکردنه‌وه‌ی

ئه‌و فه‌رهه‌نگۆکه‌ی هێنده‌ی ژماره‌ی که‌سه‌کان

ووشه‌یان هه‌یه‌

ووشه‌کانیش ته‌نها به‌قه‌د باڵای خۆیان، باڵا ده‌که‌ن

جه‌نگی منه‌ و

ده‌بێ ئه‌م ووشانه‌

له‌گه‌ڵ خاوه‌نه‌کانیان هه‌رگیز له‌دایک نه‌بنه‌وه‌

ده‌سه‌ڵاتی قۆرغ کراو

فاشیه‌ت و به‌عسیزم

شه‌ڕ و کوشتار

قه‌ومیه‌ت و که‌مالیزم

ئه‌شکه‌نجه‌ و زیندان

خورافه‌ و ئیسلامیزم

سه‌رکوت و ترس

ڕه‌فتار و ڕه‌وشتی نزم

یاریکردن به‌ چاره‌نووسه‌وه‌

کاولکاری و گه‌نده‌ڵیزم

ووڵات سه‌راپا پاک و بێ گه‌رد بێ

جه‌نگی منه‌ گسک به‌م له‌ هه‌موو ئه‌مانه

جه‌نگی منه‌ کۆتایی کۆتاییه‌کان

ده‌ستپێ ده‌کات مێژوویه‌ک پڕ له‌ پرشنگی هه‌تاو

جه‌نگی منه‌ ده‌ستپێ کردنه‌وه‌ی ڕۆژی نوێ

که‌س له‌دایک نابێ بۆ مه‌رگ

هه‌موومان وه‌ک یه‌ک ده‌ژین

دکتاتۆر ده‌سپێرین به‌ ڕۆژێکی گووم ناو

یاسای ژیان خۆی واده‌ڵی

به‌یانی کاتێ که‌ خۆر هه‌ڵ دێ‌

ته‌نانه‌ت گه‌ر هه‌ور به‌ریشی بگرێت

ئاسمانی ساماڵ ته‌ی ده‌کات

سه‌ر له‌ ئێواره‌ له‌ که‌له‌وه‌ ئاوا ده‌بێ

ده‌با ئه‌و ڕۆژه‌ جیهان

جیهانێک بێ واڵا بێ جوانی

ماڵێک بێ بۆ ئاسووده‌یی

ژیانێک بێت بۆ ئه‌و له‌ د‌ایک بوونانه‌ی

خونچه‌کان تیایدا، بکرێنه‌وه‌ و ببن به‌ گوڵ

باران و زه‌وی

شنه‌با و چڵ

شار و ئاوه‌دانی

جیهان و ڕۆژێکی باشتر

باوه‌ش بکه‌ن به‌ یه‌کتردا پڕ به‌ دڵ

 

                                                                   حه‌سه‌ن مه‌عروف

                                                                   جه‌نیوه‌ری- ٢٠١٠