هه‌واڵ
ڕاپۆرتی تایبه‌ت
سیاسه‌ت
‌‌‌ئابووری
‌فه‌لسه‌فه‌
تیۆری‌
‌ته‌نز‌
ئه‌ده‌ب و هونه‌ر
‌‌‌زانست و ته‌کنه‌ڵۆژیا‌
ده‌سه‌ڵات ‌‌
ئۆپۆزسیۆن
ئه‌نتی کاپیتاڵیزم ‌
‌مقالات عربیة
‌مقالات فارسی‌‌
‌ ‌English articles
‌وه‌رگێڕان ‌
‌کتێبخانه‌
‌‌
<September 2018>
SuMoTuWeThFrSa
2627282930311
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30123456


دوو کوردستانپۆست             



ئەو ڕابەرە گەنجەی جیهانی سەرمایەداری لیبراڵی هێنایە لەرزە !


دوایین فێڵی مێژوویی جه‌لال تاڵه‌بانی – نه‌وشیروان مسته‌فا له‌ کورد " لیستی گۆڕان "ه‌!


ژنی دیکتاتۆرە عەرەبەکان خەریکی چین؟

داڕمانی یۆرۆ، داڕمانی یەکێتی ئەوروپا


Title
داڕمانی یۆرۆ، داڕمانی یەکێتی ئەوروپا


img12/2/2011 12:00:00 AM
کوردستانپۆست ئینفۆ:

مارین لی پێنی سەرۆکی پارتی بەرەی نیشتمانی فەڕەنسا، لە گفتوگۆیەکیدا دەربارەی قەیرانی  یۆرۆ دەڵێت " پێم وایە یۆرۆ مردو دەبێت بیر لە دراوێکی  بەهێزتر بکرێتەوە "

زۆرێک لە ئابوریناسان لەو بڕوایەدان ئەو قەیرانە ئابوورییەی کە ڕووبەڕووی ئەوروپا بۆتەوە، ئەنجامەکەی بە مەرگی یۆرۆ کۆتایی پێدێت و ئەو ڕووداوەش لە  سەر ئاستی جیهانیدا، قەیرانێکی ئابووری قوڵتر و ئاڵۆزتر لە قەیرانی ئابووری ساڵی ٢٠٠٨ – ٢٠٠٩ بەدوای خۆیدا دەهێنێت .

  قەیرانی دراو لە ناوچەی یۆرۆدا (Euro zoon  )، قەیرانە لە گشت سیستەمی بەرهەمهێنانی سەرمایەداری ئەوروپادا . دابەزینی نرخی یۆرۆ، لە ئەبستراکترین ئاستی خۆیدا، دابەزینی ڕێژەی قازانجە لە گشت سەرمایەی کۆمەڵایەتی لە ئەوروپادا بەگشتی و بە تایبەتیش لە ناوچەی یۆرۆدا، بەڵام قەیرانی یۆرۆ لە ئاستێکی کۆنکرێتدا ئەنجامی سیاسەتێکی ئابوریی ناشناڵیستییە کە دەوڵەتی ئەڵمانیا گرتویەتە پێش . دەوڵەتی ئەڵمانیا بە زیادکردنی قەبارەی هەناردە ( تصدیر )ی خۆی و پیادەکردنی پلانی تەقەشوف لە ئاستی ناوخۆدا، بەردەوام نرخی یۆرۆی هێناوەتە خوارەوە . زیادکردنی قەبارەی ناردنەدەرەوە، بەبێ دابەزاندنی نرخی  ڕاستەقینە، یاخود دابەزاندنی بە ئەنقەستی ئەو دراوەی کە ڕاستەوخۆ مامەڵەی هەناردەی کاڵاو شومەکی پێدەکرێت، ئاستەمە . ئەڵمانیا هەمان سیاسەتی ئابووری چینی لە بواری هەناردەی کاڵاکانی خۆیدا گرتۆتەبەر . چین بەگرتنەبەری تاکتیکی  لە خوارەوە ڕاگرتنی نرخی یوان (Yuan ) لە بەرامبەر دۆلاردا، توانی قەبارەی هەناردەی خۆی زیاد بکات و لەوڕێگایەوە ڕێژەی قازانج بباتە سەرەوە . بە جیا لە سیاسەتی لە خوارەوە ڕاگرتنی نرخی یوان، فاکتەرێکی بنەڕەتی دیکە  لە چیندا هەیە بۆ ئەوەی کە  ئەو وڵاتە قەبارەی هەناردەی خۆی بەردەوام زیاد بکات، ئەو فاکتەرەش هەرزانبوونی هێزی کارە لە چیندا . بە بۆچوونی کارڵ مارکس، لە دوا لێکدانەوەدا ئەوە هێزی کارە، یان کاری سەرفکراو لە بەرهەمهێنانی کاڵاکاندا کە بەهای بەکارهێنان و بەهای گۆڕینەوەیان دیاری دەکات . لە چیندا هێزی کار هەرزانە و بەمهۆیەشەوە نرخی کاڵاکان هەرزانن و دراوی چینیش وەک حەڵقەی ناوەنجی لە گۆڕینەوەی کاڵاکاندا و تەنانەت خۆیشی وەک کاڵایەک، بە ناچاری نرخەکەی دێتە خوارەوە. لافاوی کاڵای چین بازاڕەکانی جیهانی داپۆشیوە . چین بە بەرهەمهێنانی کاڵای زیاد لە داوای بازاڕی جیهانی، توانیویەتی هاوسەنگی نێوان داواو خستنەڕو ( العرض و الطلب ) بە جۆرێک تێکبدات کە لە هیچ کاتێکدا نەبێتە هۆی چوونەسەری نرخی دراوی ئەو وڵاتە . ئەم سیاسەتە ئابوورییەی چین، بووە هۆی ئەوە کە ئۆباما بە ئاشکرا هەڕەشە لە چین بکات .  دەربارەی قەیرانی یۆرۆیش، دیسان ئۆباما بە زمانێکی دیپلۆماسیتر سەرزەنشتی ئەنجێلا مێرکڵی ڕاوێژکاری ئەڵمانیایکرد .  دەوڵەتی ئەڵمانیا و بە تایبەتی خودی ئەنجێلا مێرکڵ، بە هۆی گرتنەبەری سیاسەتی ئابوریی گەورەکردنەوەی قەبارەی هەناردە،  بە تووندی لە ژێر ڕەخنەی ڕۆژنامەکانی ئەوروپادان . هەندێک لە ڕۆژنامەکانی ئەوروپا بە ڕاشکاوانە ئاماژە بەوە دەکەن کە دەوڵەتی ئەڵمانیا بە هۆی ئەوە کە کرێ و موچەی کرێکارانی لە خوار ڕاگرتووە، قەبارەی هەناردەی خۆی زیاترو زیاتر کردووە و ئەمەش بۆتە هۆی دابەزینی نرخی یۆرۆ . ئەو دۆخەی کە ئێستا یۆری پیا تێپەڕ دەبێت، ترسناکیترین دۆخی ئابورییە  بۆ ئەوروپا.  سەرەڕای سەپاندنی سیاسەتی تەقەشوف بەسەر خەڵکی ئەوروپادا، بەڵام ئاسۆیەک لەبەردەم گەشەو بوژانەوەی ئابوریی ئەوروپادا نییە .  بەشێک لە ئابورییناسان پێشبینی ئەوەدەکەن کە لە ساڵی ٢٠١٢دا لە٢%  داهاتی ناوخۆیی ناوچەی یۆرۆ بێتەخوارەوە و ئەوەش  پرۆسەی مردنی یۆرۆ خێراتر دەکات . کۆتایی ژیانی یۆرۆ، نەک تەنها بۆ ئەوروپا ، بەڵکو بۆ هەموو دنیا، کارەساتی ئابوریی گەورەتری لێدەکەوێتەوە و بوعدی قەیرانی ئابوری سەرمایەداری جیهانی فروانتر و ئاڵۆزتر دەکاتەو .

 لە ڕوویەکی دیکەشەوە، کێشەی مردنی یۆرۆ، کێشەیەکی ئابوریی نییە بە تەنها، بەڵکو کێشەیەکی کۆمەڵایەتی و سیاسیش دەبێت . بە جیا لەوە کە مردنی یۆرۆ چ ئاکامێکی ئابوریی زیانباری لە ئەوروپا و لە جیهاندا لێدەکەوێتەوە، لە هەمانکاتدا کۆمەڵێک قەیرانی سیاسیی و کۆمەڵایەتیش لە ئاستی جیهاندا بەگشتی و بە تایبەتیش لە ئەوروپادا دەخوڵقێنێت . یەکێتی ئەوروپا، کە لەگەڵ قەیرانی ناسنامەی نەتەوەیی و زماندا بەرەوڕووە، لەگەڵ تووندبوونەوەی قەیرانی ئابورییەکەشیدا و بە دیاریکراوتیش لەگەڵ لەبەریەکهەڵوەشانەوەی یەک دراویدا، هەڵوەشانەوەی خودی یەکێتییەکە دەکاتە مەسەلەیەکی ناچاری . هەمان سیناریۆی هەڵوەشانەوەی یەکێتی سۆڤییەتی پێشوو، لە شێوەی هەڵوەشانەوەی یەکێتی ئەوروپادا خۆی دووبارە دەکاتەوە. ئەوەی کە لەو نێوەدا زەرەرمەندی گشتییە، خەڵکی وڵاتانی باشوری ناوچەی یۆرۆیە، چونکە هەم لەکاتی قەیرانی یۆرۆدا ئەوان قوربانی بوون و هەم بە دوای مردنی یۆرۆ و لەبەریەکهەڵوەشانەوەی یەکێتی ئەورپادا ئەوان باجەکەی دەدەن .