هه‌واڵ
ڕاپۆرتی تایبه‌ت
سیاسه‌ت
‌‌‌ئابووری
‌فه‌لسه‌فه‌
تیۆری‌
‌ته‌نز‌
ئه‌ده‌ب و هونه‌ر
‌‌‌زانست و ته‌کنه‌ڵۆژیا‌
ده‌سه‌ڵات ‌‌
ئۆپۆزسیۆن
ئه‌نتی کاپیتاڵیزم ‌
‌مقالات عربیة
‌مقالات فارسی‌‌
‌ ‌English articles
‌وه‌رگێڕان ‌
‌کتێبخانه‌
‌‌
<May 2018>
SuMoTuWeThFrSa
293012345
6789101112
13141516171819
20212223242526
272829303112
3456789


دوو کوردستانپۆست             



ئەو ڕابەرە گەنجەی جیهانی سەرمایەداری لیبراڵی هێنایە لەرزە !


دوایین فێڵی مێژوویی جه‌لال تاڵه‌بانی – نه‌وشیروان مسته‌فا له‌ کورد " لیستی گۆڕان "ه‌!


ژنی دیکتاتۆرە عەرەبەکان خەریکی چین؟

داڕمانی یۆرۆ، داڕمانی یەکێتی ئەوروپا


Title
ژنی دیکتاتۆرە عەرەبییەکان خەریکی چین ؟


img12/27/2011 12:00:00 AM
کوردستانپۆست ئینفۆ:

هاوسەری دیکتاتۆرە عەرەبەکان، ئەو ژنانەن کە پاش لە بە دەسەڵاتگەیشتنی خوێناویانەی هاوسەرەکانیان،  بە بێ هیچ سڵەمینەوەیەک داهات و سامانی خەڵکی وڵاتەکەیان  لە فرۆشگا لوکسەکانی ئەوروپا و ئەمریکادا خەرج دەکەن . دیکتاتۆرە عەرەبییەکان کە یەکەیەکن لە هەموو دیاریدەکانی گەندەڵی دەسەڵات، هەموو کەسە نزیکەکانی خۆیان، لەوانە کوڕەکانیان، عەشیرەتەکانیان، برادەرەکانیان، فەرماندە سەربازییەکان، هاوڕێ سیاسییەکانیان، شەریکە ئابورییەکانیان و تەنانە هاوسەرەکانیان لەم گەندەڵییە هەمەلایەنەوە دەگلێنن.  گەندەڵییەکانی دەسەڵاتداران، سەرتاپای جیهانی عەرەبی تەنیوە.

گەندەڵی حکومەتە عەرەبییەکان هۆکاری هەژاری و گیروگرفتەکانی خەڵک لە وڵاتانی عەرەبیدا 

ئەوەی ئەمڕۆ بووەتە هۆی ئەوە  کە ٢٠ ملیۆن میسری لە هەژاریدا بژین، یان ئەوەکە لە ٤٠% ی خەڵکی یەمەن لە ژێر هێڵی هەژاری ڕەهادا بن، ئەنجامی هەمان گەندەڵییە لە پێکهاتەی حکومەتە عەرەبییەکاندا، ئەو حکومەتانەی کە لەسەرەتادا بە هۆی داگیرکردنی ئیستعمارییەوە پێکهاتن و پاش ئەوەش لەڕێگای کودەتا سەربازییەکانەوە بوونە ڕەمزی دەسەڵاتە دیکتاتۆرە وابەستەکانی جیهان .

یەکێک لە دیاریدەکانی  گەندەڵی حکومەتە عەرەبییەکان، هاوسەرەکانی سەرکردەکانی ئەم وڵاتانەیە . ئەم ژنانە لەلایەک بەهۆی دەستبڵاویان لە خەرجکردندا، گوشار دەخەنە سەر خەزێنەکانی دەوڵەت و لەلایەکی دیکەشەوە، کەسوکاری خۆیان دەهێننە ناو دەزگاکانی حکومەتەوە و لە ناوخۆی ڕژێمەکاندا دەستەو تاقمە نهێنییەکان دروست دەکەن . ئەم کارەی ژنی سەرۆکە دیکتاتۆرەکان بووەتە هۆی گەندەڵکردنی حکومەتە عەرەبییەکان .

لەیلا تەرابلسی لە ئارایشگەرییەوە  تا خۆ خزاندنە ناو  دەزگاکانی ئاسایشی  تونس


یەکێک لە نموونە بەرجەستەکانی هاوسەرە دەسەڵاتخوازو دەستبڵاوەکانی سەرۆکە عەرەبییەکان، لەیلا تەرابلسی ژنی زەین العابدین بن عەلییە . لەیلا لە ساڵی "١٩٥٧" دا لە خێزانی بەقاڵێکی ژیان مام ناوەنجی لە دایک بووە و لە تەمەنی "١٨ "ساڵیدا شوی بە بازرگانێک کرد و دوای سێ ساڵ لێی جودا بۆیەوە . ئەو کە پێشتر ئارایشگەر بوو، پاش ئەوەی شوی بە زەین العابدین بن عەلی کردو بووە خانمی یەکەمی تونس و زۆربەی خزمەکانی خۆیشی  ڕاکێشایە ناو پۆستە گرنگ و بنچینەییەکانی وەک دەزگا ئەمنییەکان و گاردەکانی سەرۆک کۆمارییەوە تا لەمڕێگایە بتوانێت دەوروبەری سەرۆک کۆمار بە کەسانی دڵسۆز و وەفاداری خۆی بتەنێت . بێگومان لەیلا تەرابلسى یەکێک لە ژنە بەهێزەکانی جیهانی عەرەبی بوو . لەیلا جگە لە پۆستە هەستیارەکانی وەک گاردی سەرۆک کۆماری، سیستەمی ئابوریی تونستیش خستبووە ژێر دەسەڵاتی خۆیەوە  . دەسەڵاتی لەیلا بە جۆرێک بوو بەسەر ئابوریی تونسدا، کە زۆرێک لە خزمەکانی  بەرپرسایەتی ئابوریی تونسیان لە ئەستۆدا بوو، زۆرێکیش لە کۆمپانیاکان، لەوانە تەلەفۆنی دەستی و بانکەکانییان لەژێر دەستدا بوو .

لەگەڵ خۆ سوتاندنی  گەنجێکی میوەفرۆشی تونسدا، سەردەمی خۆشگوزەرانیەکان و کڕینی زێڕ و پۆشاکی ئەسڵی ئیتالیای و فەڕەنسی لەیلاش کۆتایی پێهات  و ئێستا ئەو لەگەڵ هاوسەرەکەی لە سعودییەدا دەژی .  دوایین هەواڵەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە  لەگەڵ بن عەلیدا دووچاری ناکۆکی توند بووە و  سەفەریکردووە بۆ دوبەی و تەنانەت  هەواڵی هەوڵدان بۆخۆکوشتنی تەرابلسى لێرەو لەوێ دەبیسترێت  و هەڕەشەی ئەوەشی  لە شۆڕشگێڕانی تونس کردووە ئەگەر براکەی – عماد التەرابلسى – ئازاد نەکەن، هەموو تونس دەسوتێنێت !.  

لەبەرتیلخواردنەوە  تا هەڕەشەی ڕیسواکردنی  سکانداڵە سێکسییەکانی سەرۆکە عەرەبییەکان


سوزان ثابت موبارەک، هاوسەری حوسنی موبارەکی سەرۆک کۆماری ڕوخاوی میسر، هەرچەندە وەک لەیلا تەرابلسى  لە کارە ئەمنییەکان و پاوەنخوازیدا بە توانا نەبوو، بەڵام لە بواری ئابوریی و بەدەستهێنانی پارەدا لە ڕێگا جۆراوجۆرەکانەوە ژنێکی سەرکەوتوو بوو . بە پێی ڕاپۆرتی میدیاکان، ڕێژەی  سەروەت و سامانی خێزانی موبارەک بە ٤٠ بۆ ٧٠ ملیار خەمڵێنراوە  و ئێستا سوزانیش بە تۆمەتی پێکەوەنانی سەروەت  لە ڕێگای نایاساییەکان  و پەرتیلخواردنەوە لە ژێر لێکۆڵینەوەدایە.  سوزان هەڕەشەی ئەوەیکرد کە لەکاتی دادگاییکردندا، چەند فیلمێک دیکۆمێنتەری لە فەزاحەتی  سێکسی پاشا عەرەبەکان  بەگشتی و بە تایبەتیش لەسەر پاشاکانی وڵاتانی کەنداو بڵاو دەکاتەوە کە چیان لەگەڵ کچانی میسریدا کردووە .

هاوسەری عەلی عەبدوڵا ساڵح کەس نازانێت ناوی چییە !


عەلی عەبدوڵا ساڵحی سەرۆکی دیکتاتۆری یەمەن، وەک هاو سلکەکانی لە جیهانی عەرەبدا نوقمی گەندەڵی مالی و سیاسیی پێشینەدارە . خاڵی سەرنجڕاکێش دەرباری ژیانی خێزانداری عەلی عەبدوڵا ساڵح ئەوەیە کە تەنانەت لە ناوخۆی یەمەنیشدا کەمترین کەس ناوی هاوسەرەکەی دەزانن [هەروەک مەسعود بارزانی کە کەس نازانیت ناوی ژنەکانی چییە ] و لەوانەیە  ئەم کێشەیە پەیوەندی بە کڵتووری  تایبەتی یەمەنییەکانەوە هەبێت بەرامبەر بە ژنان، بەڵام ئەم کڵتوورە پاش لە بەخەبەرهاتنی خەڵکی ئەم وڵاتە و ئامادە بوونی بێ وێنەی ژنان لە ڕاپەڕینی بەردەوامی یەمەندا پاشەکشەی پێکرا.  لە گەڕانی گوگڵدا هیچ وێنەو زانیارییەک دەربارەی ژنەکەی عەلی عەبدوڵا ساڵح نایەت و تەنها وێنەی بلقیسی کچی دێت کە زۆرترین سێرچی لەسەرکراوە . لەگەل دەستپێکردنی خۆپیساندانەکانی یەمەندا، بڵقیس و دایکی یەمەنیان بەرەو شوێنێکی  نادیار  بەجێهشتووە و ئەم ڕووداوە لە میدیاکان شاراوەتەوە .

هاوسەرەکەی قەزافی، ژنێک کە خاوەنی سەرماییەکی خەیاڵییە !


ژنەکەی معمەر قەزافی وەک ژنی هەموو دیکتاتۆرە عەرەبەکانی دیکە هەوڵیداوە کە لە دزینی سەروەت و سامانی گەلەکەیدا دوانەکەوێت . " ێفیە فرکاش" ژنی دووەمی قەزافییە کە پێش لەوەی شو بە قەزافی بکات لە نەخۆشخانەکانی لیبیادا برینپێچ بوو. لەگەڵ هەڵهاتنی قەزافی لە تەرابلس، سەفییەو عایشەی کچی و محمەد و هانیباڵی کوڕی  بەرەو جەزائیر هەڵهاتن. 

قەزافی کە لە ساڵی  "١٩٧١ "دا لەگەڵ سەفیەدا زەواجی کردبوو، ئەویش هەروەک عەلی عەبدوڵلا ساڵحی سەرۆکی یەمەن، لە سەرەتادا حەزی نەدەکرد ژنەکەی بە خەڵک بناسێنێت، بەڵام لە ساڵی " ٢٠٠٥ "دا کە دەسەڵاتی سیف الاسلام بە ئەقڵی ڕۆژئاواییەوە  لە ناو ڕژێمی لیبیادا زیادیکرد، فرکاشیش لە میواندارییە سیاسییەکاندا بەشدار دەبوو تا دواجار بە  مەرحەمەتی دۆلارەکانی قەزافی بوو بە جێگری سەرۆکی یەکێتی ژنانی ئەفریقا . ێفیە فرکاش، خاوەنی گەورەترین کۆمپانیای هێڵی ئاسمانی  لیبیا (گیران البراق ) بوو. سەفییە بە یەکێک لە  ژنە هەرە دەوڵەمەندەکانی  عەرەب ناسراوە . ێفیە زیاتر حەزی لەوە بوو کە پارەو سەرمایەکانی خۆی بکاتە زێڕ . سەرمایەی کاش و زێڕی ێەفیە ئەوەندە زۆر بوو کە تەنانەت یەکێک لە بەڵگەنامەکانی ویکیلیکسیش ئاماژەی پێدەکات، بەڵام تا ئێستا ژمارەیەک لەسەر سەرمایەی بەگەڕخراو و بەگەڕنەخراوی ئەو بڵاو نەکراوەتەوە .  لە ساڵی "١٩٩٢" دا کە لیبیا لەگەڵ کێشەی لۆکەربیدا ڕووبەڕوو بوو، بەو هۆیەشەوە سەرمایەکانی بنەماڵەی قەزافی دەستیبەسەردا گیرابوو، بڕی ئەو سەرمایەی کە بە ناوی ێەفییەوە بلۆک کرابووە، زیاتر لە ٣٠ ملیۆن دۆلار بوو . ێەفیە فرکاش پەیوەندییەکی هاوڕێیانەی زۆر باشی لەگەڵ لەیلا تەرابلسى دا هەبووە .

هاوسەری مەلیکێک کە لە خەرجکردن و بە هەدەردانی سامانی نەتەوەیەکدا دەست و دڵ ئاوەڵایە 


“حصە شەعلان "ی هاوسەری مەلیک عەبدوڵا ی  پاشای سعودییە لەناو ژنی دیکتاتۆرە عەرەبەکاندا لە هەموویان زیاتر پارەو دارایی خەڵکی وڵاتەکەی  خەرج دەکات و بە فیڕۆی دەدات . حصە لە سەفەرێکی یەک هەفتەییدا بۆ تورکیا زیاتر لە یەک ملیۆن دۆلاری لە خەزێنەی دەوڵەتی سعودییە خەرج کردووە .

حصە شەعلان  لە سەفەرە یەک هەفتەییەکەیدا بە فڕۆکەیەکی  تایبەتی چووە تورکیا  و " ٢٦" ئۆتۆمۆبێلی گرانبەهای مۆدێل بەرزی بەکارهێنا، تەنانەت بێزی نەهاتبوو لە هوتێلە  پێنج ئەستێرەییەکاندا بحەوێتەوە و کۆشکێکی گرانبەهای مێژوویی تورکیای بۆ خۆی و ئەو دەستەو تاقمەی کە هاوڕای سەفەرەکەی بوون بە کرێ گرت بوو . حصە شەعلان تەنها ژنێکی مەلیک عەبدوڵای مەلیکی سعودییەیە کە دەرکەوتووە . مەلیک ١٨ ژنی هێناوە و لەو "١٨ "ژنە" ١٠ "ژنیانی تەڵاقداوە و یەکێکیشیان مردووە.  بنەماڵەی ئالسعود بەهۆی ئەقڵی عەشیرەیی و سەلەفی وەهابییانەوە ڕێگا نادەن ژنەکانیان لە  بەر زومی کامێراکاندا دەربکەون . حصە لە سەفەرەکەی تورکیایدا جانتا دەستییەکەی بەڕووییەوە دەگرێت، ئەمەش ئاماژەیە بەکڵتوری کۆنەپەرستانە و عەشیرەیی بنەماڵەی مەلیک عەبدوڵڵا کە لە ساڵی "٢٠١٠ "دا سەروەت و سەرمایەکە ی بە" ١٨ "ملیار دۆلاری ئەمریکی خەمڵێنراوە . 

 

شاژنەکانی قەتەرو و ئۆردۆن ڕەمزی مافەکانی ژنان لە جیهانی عەرەبیدا!

کاریکاتۆری  دنیای سیاسەت ئەمەیە کە دیکتاتۆرترین و دژی خەڵکیترین ڕژێمەکانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست خۆیان بە  پارێزەرو پشتیوانیکار  لە چەند شتێک دەزانن، کە  هەرگیز ئەوشتانە  لەوڵاتەکانی خۆیاندا بوونی نییە .

لە ناو هاوسەری دیکتاتۆرە عەرەبەکاندا دوو ژن زیاتر لە هەموویان ناسراوترن؛ یەکەمیان " ڕانیا عەبدوڵڵا "، ژنی دووەمی شا عەبدوڵڵای ئەردەن و " موزە بنت ناێر " ی هاوسەری ئەمیری قەتەرە .  ڕانیا عەبدوڵڵا ژنی دووەمی شا عەبدوڵڵا و جیگرەوەی " هند حەریری "ی  ژنی یەکەمی مەلیک عەبدوڵڵایە . هیند  حەریری پەیوەندی سێکسی نهێنی لەگەڵ بۆدیگاردێکی مەلیک عەبدوڵڵادا هەبوو، کە لەگەڵ ئاشکرابوونی ئەو پەیوەندییەدا، هەڵهات بۆ فەڕەنسا، بەهۆی ئەوەوە کە خوشکی سەعد حەریری سەرۆک وەزیری ئێستای لوبنان بوو نەیانکوشت، بەڵام عەرەبەکان ئەوەیان بە ئابڕوچوونێکی  بنەماڵەی حەریری و بنەماڵەی پاشایەتی هاشمی  باس دەکرد .

ڕانیا بە ڕەگەز فەلەستینییە و لە جنێف خوێندنی تەواوکردووە . ڕانیا لە بواری بەرگری لە مافەکانی ژنان و کێشە دیموکراتیکەکاندا چالاکی دەکات، بەڵام وڵاتی  ئەردەنی ژێر پێی ئەو پاشایەتییەو یەکێکە لەو وڵاتانەی کە  دیموکراتی و مافەکانی مرۆڤی تیادا پێشێلدەکرێت . سەروەت و سامانی ژێر دەستی ڕانیا زانراو نییە و ئەوە ڕوون نییە کە چۆن یاری بە داهات و دارایی خەڵکی ئەردەنەوە دەکات کە لە ژێر دەستی بنەماڵەی هاشمیدایە .

دووەمین ژنی دەرکەوتەو ناسراوی سەرۆکە دیکتاتۆرەکانی عەرەب، " موزە بنت ناصر المسند"ی دووەمین ژنی ئەمیری قەتەرە. حمد بن خەلیفە دووەم لە ساڵی" ١٩٩٥"دا لە ڕێگای کودەتایەکی سەربازییەوە دەسەڵاتی لە باوکی وەرگرت و بووە ئەمیری قەتەر . بن خەلیفە" ٣ "ژنی هەیە و لەو سێ ژنە، تەنها مۆزە لە کۆڕو کوبوونەوە سیاسییەکاندا دەردەکەوێت. موزە کە زانکۆی قەتەری تەواوکردووە و بڕوانامەی بەکالۆریوسی لە زانستی کۆمەڵناسیدا هێناوە و کۆمەڵێک بڕوانامەی فەخری لە لایەن زانکۆ ڕۆژئاواییەکانەوە پێبەخشراوە[ هەروەک بڕوا نامە فەخرییەکەی نێچیروان بارزانی ] ، وەک ڕەمزی نوێی ژنانی یەکەمین وڵاتی عەرەبی ناسێنراوە. موزە یەکەمین ژنە کە لە بنەماڵەی خەلیفەکاندا پۆستی حکومەتی وەرگرتووە و کراوەتە سەرپەرشتیاری کۆمەڵێک دامەزراوەی بە ناو دیموکراتیک  . ئاخر ئەوە جێگای پێکەنینە وڵاتێک  ئەمیرەکەی کودەتا لە باوکی خۆی بکات و ئەوەندە ئاشقی دەسەڵات و سەرمایە بێت، خۆشی بە وڵاتێکی دیموکراتی بزانێت و ژنێکیش کە هاوسەری ئەمیرێکی "٣ " ژنە بێت، خۆی بزوێنەری دیموکراتی لە دنیای عەرەبدا بزانێت !. دیموکراتی چەند ژنە و دیموکراتی کودەتا، یەکێک لە کاریکاتۆرەکانی دیکتاتۆرەکانی دنیای عەرەبییە .

بەڕەگەز حمصی و ژنی وێرانکەری حمص  

ئەسما‌و فەواز اڵاخرس هاوسەری  بەشار ئەسەد . ئەسما باوکی سونە مەزهەبی  لەدایک بووی شاری حمص و  دکتۆرە لە بەریتانیا . ئەسما لە بەریتانیا لە دایک بووە . ئەسما هەڵگری بڕوانامەی بەکالوریوسە لە بواری کۆمپیوتەردا و  بە هەر چوار زمانی عەرەبی، ئینگلیزی، فەڕەنسی و ئیسپانی قسەدەکات . نە ئەسەد و نە  ئەسما هیچ ڕوونکردنەوەیەکیان لەبارەی ئەوەوە نەداوە کە چۆن یەکتریان ناسیوە و چۆن بوونەتە هاوبەشی ژیانی یەکتری . ئەمیش وەک ڕانیا و موزە لە دوو بواردا کار دەکات کە پەیوەندیان بە بواری دیموکراتی و کێشەکانی لاوانی سوریاو فەلەستینەوە هەیە؛ بواری یەکەم ئەکتیڤکردنەوەی لاوانە لە بواری  ئابورییداو بواری دووەم پشتگیریکردنە لە کێشەی فەلەستینی و فەلەستینییە ئاوارەکان. ئەسما لە ئەنتەرڤیوێکیدا لە گەڵ کاناڵی سی ئێن ئێنی ئەمریکی، زۆر بەشێوەیەکی حەزین و دڵتەنگانە لەبارەی ژیانی فەلەستینییەکانەوە قسە دەکات و ئاماژە بە بێبەشی و باری خراپی منداڵانی فەلەستینی دەکات، بەڵام کۆمیدیای ئەم غەمگینییەی ئەسما لەوەدایە باسی ئەو منداڵانە ناکات کە لە شاری حمصدا نەک هەر بێبەش لە خواردنەوەی شیر دەکرێن، بەڵکو بە گولە تۆپی دەبابەکانی ئەسەد پارچە پارچە دەکرێن .

سەرمایە و سەروەتی ژێر دەستی بەشار ئەسەد و خزم و کەسەکانی بە ١٢٠ ملیار خەمڵێنراوە، بەڵام ئەوە زانراو نییە کە لەو ١٢٠ ملیار دۆلارە چەندەی لە ژێر دەستی ئەسمادایە .  هەندێک سەرچاوە ئاماژە بەوە دەکەن کە سەفەرەکانی ئەسما بۆ ئەوروپاو ئەمریکا کەمتر لە  یەک ملیۆن دۆلار نییە . لە سەفەرێکی ئەسماو ئەسەددا بۆ ئیسپانیا، هاوڕا لەگەڵ مەلیکی ئیسپانیادا لە بەرزاییەکدا ڕادەوەستن . لەوشوێنەدا بایەکی تووند هەڵیکردووە و تەنورەکەی ئەسما هەڵدەداتەوە.

ئیسلامییەکانی سوریا ئەو ڤیدیۆیەیان وەک ئابڕوچونێکی ئەسەد لە یوتیوبدا بڵاو کردۆتەوە و نزیک بە ملیۆن و نیوک جار بینراوە، بەڵام ڕووداوێکی شەخسی نەخوازراوی لەوجۆرە ناکرێت بە ئابڕوچونی شەخی ئەسما حسابی لەسەر بکرێت، بەڵکو ئابڕوچوونی ئەسما لەوەدایە کە شارەکەی باوکی وێران دەکرێت و هاوڵاتیانی دەکوژرێت، بەڵام لەبەر سەرمایە و دارایی ئەسەد  ئامادە نییە بای بای لە ئەسەد بکات .

بەم شێوەیە دەبینین ژنانی دیکتاتۆرە عەرەبەکان، لەگەڵ هاوسەرەکانیاندا بەشدارن لە گەندەڵکردنی سیستەمی ئابوری و سیاسیی وڵاتەکانیاندا و بەشێکن لە هۆکاری گەندەڵی لە جیهانی عەرەبیدا و بێ ترس و بێ پەروا، هاوڕا لەگەڵ کەسو کار و هاوسەرەکانیاندا سەروەت و دارایی خەڵکی وڵاتەکانیان بە هەدەر دەدەن.